Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ОРОКТОГУ ЖАҢЖАЛ. АНЫН СЕБЕБИ ЭМНЕДЕ?

№867 13-июнь - 19-июнь, 2019-жыл


Кыргыз Республикасы чакан мамлекет болгону менен, өлкөдө 100гө жакын улуттун өкүлдөрү жашайт. Алардын тилдери башка болсо да, турмуш-тиричилиги жана мекени бир. Өлкөдө улуттар аралык жаңжалдарды тутантууга кызыкдар чагымчыл күчтөрдүн бар экени өкүнүчтүү. Өткөн аптада Чүй облусунун Орок айылындагы балдардын урушу жалпы айылды дүрбөлөңгө салып, бактыга жараша, жаңжал өз учурунда басылып калды.

ЖАҢЖАЛДЫН БАШАТЫ – БАЛДАРДЫН УРУШУ

Чүй облусунун Сокулук районуна караштуу Орок айылында 340тай түтүн эл жашайт. Алар негизинен кыргыз жана түрк улутундагылар. 5-июнь күнү болжол менен саат 08:30 чамасында Орок айылындагы мечитте Айт намазы окулуп, андан чыгып бара жаткан 3 өспүрүм мушташа кетишкен. Анда экөө бир баланы сабап койгон. Мушташтан жабыркаган 2 өспүрүм Бишкекке ооруканага алып келинип, бири травматология, экинчиси кайра жандандыруу бөлүмүнө жаткырылган. Учурда алардын абалы канааттандырарлык.

Окуя болгон жерге укук коргоо органдары келгенче, жергиликтүү тургундар ич ара териштирүүнү башташкан. Урушуп кеткен балдардын туугандары эки жаат болуп тирешип, анын аягы массалык урушка алып келген. Бул окуянын келип чыгышынын негизги себептерин көпчүлүк эл түшүнбөй турган кезде, чагымчыл күчтөр тарабынан мыйзамга жат иш-аракеттер жасалган. Натыйжада 15ке жакын үйдүн терезелери талкаланып, чөп жыйылып турган 1 сарай өрттөлгөн. Жаңжалды басуу үчүн жүзгө жакын милиция кызматкерлери, ички иштер министри баш болгон топ окуя болгон жерге барды. Баш аламандыктын жүрүшүндө 30дан ашык киши кармалып, Сокулук РИИБине жеткирилди. Жергиликтүү тургундар кармалган жарандарды бошотуу талабын коюп райондук ички иштер башкармалыгынын имаратынын жанына топтолушту. Бир нече сааттан кийин кармалган 32 адамдын баары үйүнө коё берилди. Ал эми мушташка түздөн-түз тиешеси бар делинген экөө райондук милициянын убактылуу кармоочу жайында калтырылган. Бул факт Кылмыштар менен жоруктардын бирдиктүү реестрине 266-берене («Бейбаштык») менен катталды. 6-июнь күнү камакта калган эки адамдын баш коргоо чарасы каралды. Соттун чечими менен 16 жаштагы А.А. аттуу жергиликтүү тургун үй камагына чыгарылды. Ал эми 23 жаштагы А.К. соттун чечимине ылайык, Бишкектеги СИЗО-1ге которулду. Облустук ички иштер башкармалыгынан билдиришкендей, учурда бул окуя боюнча сотко чейинки териштирүү иштери башталды.

Ошондой эле бул жаңжалга тиешеси бар делинип айылдык кеңештин депутаты Кылычбек Боркоев кармалган. Кийин айыл тургундарынын талабы менен ал дагы үй камагына чыгарылды.

ОКУЯНЫН ЭРТЕСИ

6-июнь күнү айыл аксакалдары, жергиликтүү бийлик өкүлдөрү менен тургундар арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүштү. Бирок жарандар алардын бул аракеттерине ыраазы болушкан жок. Жергиликтүү тургундардын бири бийлик өкүлдөрүнө "силер азыр кетип каласыңар, ал эми көйгөй ошол бойдон чечилбей калды. Бул маселе чечилген жок жана кийин дагы көтөрүлөт" деп нааразы болду.

Ушул эле күнү жергиликтүү тургундардын ортосунда кайым айтышуу болуп, бир нече аял мушташып кете жаздашкан. Пикир келишпестик жергиликтүү тургундардын бири аларга кысым көрсөтүлүп жатканын айткандан улам келип чыккан. Бул сөздү уккан бир нече аял ал тургундан сөзүн далилдөөнү талап кылган.

Чогулган элдин ичинен айрымдары эки өспүрүмдү токмокко алган 2 жаранды айылдан көчүрүү талабын коюшту.

5-ИЮНДА КАТТАЛГАН ДАГЫ БИР ОКУЯ

5-июнь күнү Сокулук районунун Жаңы-Жер айылында дагы жаштар арасында мушташ чыкты. Жергиликтүү тургундар көчөгө чогулуп, окуяны жайгарыш үчүн ондогон милиция кызматкери тартылды. Түшүндүрүү иштеринен соң чыңалуу басылып, тургундар тарап кетишкен. Ошол эле учурда айыл жаштары укук коргоо органдарынан окуяны терең иликтеп, күнөөлүүлөрдү жазалоону талап кылышты. Себеби мындай жаңжалдар Жаңы-Жер айылында биринчи жолу болуп жаткан жок. Жаштардын айтымында, күч ор гандары мындай иштерди аягына чыгарбайт.

Бийлик Сокулук районундагы Жаңы-Жер жана Орок айылындагы окуялардын бири-бирине байланышы жок деп жарыялады.

Жаңы-Жер айылы Ороктон 40 чакырым алыстыкта орун алып, көп улуттуулугу менен айырмаланат.

ЭКИ АДАМДЫН УРУШУ ЭКИ УЛУТКА ЗЫЯНЫН ТИЙГИЗБЕСИН

Эки бала урушса алардын ата-энеси, тууган-уругу өз ара сүйлөшүп, абалды жайгаштырып койгону туура. Бирок бул окуядан пайдаланып айыл ичиндеги эки улуттун ортосуна чок салууну көздөө – бул чагымчылдык. Өспүрүмдөр арасындагы чыр-чатактар жөнөкөй эле мүнөздө болбой, улуттар арасындагы чыр-чатакка айланып кетүү коркунучу бар дешет жергиликтүүлөр. Бул чыр-чатактарга күнөөлүү адамдардын жазага тартылбай калганынан болууда. Алсак, буга чейин да жаштардын катышуусу менен Маевкада, Жаңы-Жерде, Баткенде чатактар болуп келген.

  • 2010-жылдын 19-апрелинде Бишкектин четиндеги Маевка айылында жер талаш орун алып, анын кесепети кыргыздар менен түрктөрдүн ортосундагы жаңжалга алып келген. Бул кагылышуудан улам 5 адам каза болуп, 40ка жакын адам жаракат алышкан. Ошондой эле Маевка айылында жашаган айрым түрк улутундагы тургундардын турак жайлары өрттөлүп жана ИИМдин 3 машинасы жарактан чыккан.
  • 2011-жылдын декабрында Маевка айылындагы мектепте кыргыз жана кавказ улутундагы окуучулар мушташып кетишкен. Бул окуядан көп өтпөй, 2018-жылдын январь айында Сокулук районуна караштуу Жаңы-Жер айылында кыргыз жана кавказ улутундагы өспүрүмдөр ортосунда жапырт мушташ чыккан. Анда кыргыз жана даргин улутундагы өспүрүм балдар мушташа кетишкен.
  • 2011-жылдын декабрь айында Баткендин Лейлек районунун Андарак айылында кыргыз-тажик өспүрүмдөрүнүн арасында жаңжал чыккан. Ал окуяда кыргыз улутундагы 3 окуучу жолдон тажик улутундагы адамдар тарабынан сабалган. Бул окуяга күнөөлүүнү табуу үчүн айыл өкмөтүнүн алдына миңдей тажик, беш жүздөй кыргыз тургундары чогулган. Андан соң алардын ортосунда түшүнбөстүктөр орун алган. Ал окуяда адамдар жабыр тартпаганы менен, 2 дүкөн, 2 сарай, 1 наабайкана, 1 унаа талкаланып, 2 үй жарым-жартылай өрттөлгөн.

Мындай өңүттөгү чыр-чатактарды токтотуу үчүн күч түзүмдөрүн пайдалануу дайыма эле оң натыйжаны бербейт. Бийлик жаңжал чыккан учурда гана улуттар ортосундагы мамилеге көңүл буруп, ал окуя тынчыгандан кийин маселе унутулуп калып жаткандай. Өлкөнүн тагдыры үчүн бардык жаран жооптуу. Андыктан элдин ынтымагы, өлкөнүн биримдиги, мамлекеттин бүтүндүгү баарынан жогору экенин ар бир жаран билүүгө тийиш.

ТҮРК ЭЛЧИСИН КИМ ТЫЯТ?

Түркиянын Кыргыз Республикасындагы атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси Женгиз Камил Фыраттын жоруктары Кыргыз элинин нааразычылыгын жаратууда. Мисалы, чыр чыккан Орок айылына түрк элчисинин барышын, ал жактагы адамдар менен жолугушууcун коомчулук сын менен кабыл алды. Элчинин бул аракети Кыргыз өлкөсүнүн ички маселелерине аралашуу катары кабыл алынды. Ал эми элчи жаңжал болгон айылда элчиликтин кош бойлуу кызматкери болгонун жана аны алып кетүү үчүн келгенин билдирди. Бирок Орок айылына конокко келген ал кызматкер Түркиянын эмес, Кыргыз өлкөсүнүн жараны экени айтылууда. Женгиз Фырат бул аракети менен өлкөнүн ички ишине кийлигишти дешет эксперттер.

Бул окуядан кийин Кыргыз өлкөсүнүн тышкы иштер министрлиги Түркиянын элчисин Кыргыз Республикасынын ички иштерине кийлигишпөөгө, Кыргыз Республикасынын улуттук мыйзамдарын сыйлоого чакырып, Түркия өлкөсүнө нота жиберди. Түркия тарап буга жооп катары Кыргыз өлкөсүнүн Түркиядагы элчиси Кубанычбек Өмүралиевге нота тапшырды. Бул тууралуу түрк басылмалары жазышты. Түрк тараптын нотасында Женгиз Фырат өзүнүн милдеттерин аткарганы жана өлкөнүн ички иштерине кийлигишпегендиги айтылат.

Аталган элчи буга чейин да жаңжал менен өз ысымын элге тааныткан эле. Май айынын башында Кыргыз өлкөсүнүн мусулмандар дин башкармалыгы уюштурган ооз ачарга барган Женгиз Фырат ал жакта Фетхуллах Гүлендин уюмунун мүчөлөрү отурат деп чыр чыгарган. Ал Кыргыз өлкөсүнүн муфтийине "мен силерге 35 миллион долларга мечит курдуруп берсем, эмне үчүн силер мени террорчу Орхан Инанды менен чогуу отургузасыңар? Же Түркияны, же ФЕТӨ уюмун тандайсыңар" деген сөздөрүн айтып ал жерден кетип калган. Элчинин мындай аракетине бул сый тамакка “Сапат” билим берүү мекемелеринин мурдагы жетекчиси Орхан Инандынын келиши себеп болгон. Бүгүнкү күндө Түркия бийлиги “гүленчилерди” аскерий төңкөрүш жасаганга аракет кылды деп айыптап, экстремисттик уюм катары санайт.

Женгиз Фырат 2018-жылдын сентябрь айында "Сапат" билим берүү мекемелерин “Маариф” фондуна өткөрүү каралып жатканы тууралуу маалымат таратып, Кыргыз өлкөсүнүн Билим берүү министрлиги элчинин сөздөрүн жокко чыгарган. Мындан улам Кыргыз өлкөсүнүн тышкы иштер министрлиги элчиге коомчулукка так маалымат жеткирүүнү эскерткен эле.

Кыргыз өлкөсү көз карандысыз, эгемендүү мамлекет. Өлкөнүн ички жана тышкы саясатын өз алдынча жүргүзөт. Башка тараптын өлкөнүн иштерине кийлигишүүсү байкалган учурда биздин мамлекет өзүнүн так позициясын билдирип турууга тийиш.

Кубан Жумамидинов
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(7)
17.06.2019. 09:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
720
Катталган:
02-04-2017
Соӊку аракети:
23-07-2019 03:37
Жынысы:
Белгисиз
+2
Олкобуз биздин общий дом,
Ырдайбыз, бийлеп ойнойбуз.
Орусуда туркуда тен укуктуу бирдейбиз, деп бекеринен безилдеп ырдаган эмес момбеков
17.06.2019. 19:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
401
Катталган:
01-02-2016
Соӊку аракети:
03-07-2019 18:56
Жынысы:
Белгисиз
+2
Түрк элчиси башка өлкөнүн иштерине гийлигишүү үчүн соттолсун кол чогулталы ✍
18.06.2019. 16:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
182
Катталган:
20-09-2014
Соӊку аракети:
22-07-2019 20:46
Жынысы:
Белгисиз
0
tyrgon,ал биздин жаран эмес да. Биз аны соттой албайбыз.
19.06.2019. 11:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
720
Катталган:
02-04-2017
Соӊку аракети:
23-07-2019 03:37
Жынысы:
Белгисиз
0
Sajakat14,ким айтты чет олконун жараны кыргызстанда соттолбойт деп
21.06.2019. 01:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
182
Катталган:
20-09-2014
Соӊку аракети:
22-07-2019 20:46
Жынысы:
Белгисиз
0
almanbetperm,Түркия менен кол үзүш керек таптакыр ал кадамга барам десеңер. Бул жерде элчи жөнүндө кеп болуп жатат. Түркиядагы кыргыз элчилиги жабылат анда.
20.06.2019. 13:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
18-08-2011
Соӊку аракети:
22-07-2019 16:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
Тургундардын "талабы"менен уй камагына чыгарылды-деп жазган туура эмес,бардык нерсе по закону болуш керек!!
22.06.2019. 01:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
182
Катталган:
20-09-2014
Соӊку аракети:
22-07-2019 20:46
Жынысы:
Белгисиз
0
beko.m,ооба. Ошол мыйзам баарына бирдей болбогону адилетсиздик.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22623;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: