Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Геннадий Базаров, Кыргыз Эл артисти, кинорежиссёр: «ТАСМАЛАРЫМ ИЧКИЧ, СОЙКУ, СЕЛСАЯКТАР ТУУРАЛУУ. АНТКЕНИ ЖАМАН ЖОРУКТАРДЫ ЭЛГЕ КӨРСӨТҮП ТУРУУ КЕРЕК»

№906 12-18-март, 2020-ж


Опол тоодой эмгек өтөп койгонуна карабай жөнөкөй бойдон калуу улуу инсандардын жөндөмү. Мына ошондой жөнөкөйлүк сапатка ээ кыргыз легендасы, «Кыргыз кереметинин» түптөөчүлөрүнүн, автордук кыргыз киносунун негиздөөчүлөрүнүн бири Геннадий Базаровдун асыл ойлорун ортого салабыз.

Базаров Геннадий Садырович

1942-жылдын 14-майында Нарын облусунун Ат-Башы районуна караштуу Ат-Башы айылында туулган. 1966-жылы Москвадагы Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтунун (ВГИК) режиссёрлук факультетин аяктаган. Эмгек жолун 1959-жылы «Кыргызфильм» киностудиясында баштаган. Адегенде жумушчу, оператордун ассистенти, кийинчерээк режиссёрдун ассистенти болгон. 1967-жылы «Саманчынын жолу» тасмасын жазуучу Чыңгыз Айтматовдун өзүнүн сунушу менен дипломдук иш катары тарткан. «Көчө», «Чоңдор үчүн баш калкалоочу жай», «Карагыз», «Аномалия», «Искусство жөнүндө баян» жана башка бир катар көркөм, документалдуу тасмалар жана психологиялык драмалардын жаратуучусу. Кыргыз Республикасынын Эл артисти, Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер, сценарист, телеалпаруучу, сүрөтчү. Үй-бүлөлүү, 3 баланын атасы.

– Саламатсызбы, агай? Сиз менен жолугушуу буйруп калганына кубанычтамын. Азыр эмне менен алексиз?

– Саламатчылык! Азыр КТРКнын алдындагы "Кыргызтелефильмде" иштеп жатам. Акча болсо кино тартабыз. Болбосо, өзүмдүн автордук «Альтернатива» деген телеберүүм менен алектенем.

– Сизди көркөм тасма тартып жатат деп уктум...

– Ооба, "Кыргызфильм" "көркөм тасма тартып бериңиз" деп сунуштады, макул болдум. Ал адамдардын өзгөргөнү тууралуу психологиялык драма. Тасма мурда адамдар кандай эле, азыр кандай, эмне себептен нравасыздык, руханиятсыздык кездешип жаткандыгы тууралуу.

– Тасмаларыңызда коомдогу нравасыздык тууралуу көп айтасыз. "21-кылым адамзаттын деградациясынын эпохасы" деп айтканыңыз да бар. Ачыктап берсеңиз?

– Нравасыз адам гана пара алат, пара берет, бирөөнү өлтүрөт, жашы жете элек баланы зордуктайт. Мунун баары азыр коомдо бар. Бардыгы өйдө жактан башталат. Жетекчиси пара албаса, анын орун басары да албайт. Бийлик ээлери коомго үлгү болушу керек. Эл балдарына «көрдүңөрбү, чынчыл, абийирдүү министр экен. Ушундай инсан болгула» деп айтышы керек. Кичинебизде ата-энебиз бизге «Исхак Раззаков, Аалы Токомбаевдерден үлгү алгыла, ошолордой болгула» деп айтар эле. Бүгүн мен өз балдарыма, неберелериме кимден үлгү алышы керек экенин айта албайм.

– Нравасыздык кайдан, эмнеден улам келип чыгып жатат деп ойлойсуз?

– Илгери эл намыскөй болчу. Азыр намысты унутуп коюшту. Азыр «биз кыргызбыз, Манастын урпактарыбыз» деп төш каккан курулай намыс бар. Мындайды көрсөм, ыйлагым келет. Манаска тийишпей эле койгулачы. Андан көрө өзүңдү карап, «кандай адам болдум, кандай даражага жеттим?» деп суроо берчи. Адам өзүнө сын көз караш менен карашы керек. Бир классик «өз кемчилигин билген эл сыйга татыктуу» деп айткан экен.

– Азыр бизде «мен баарынан кыйынмын деп жашаш керек» деген түшүнүк бар...

– Нравасыздык деп ушуну айтса болот. Дүйнөдөгү алдыңкы бастардын бири болгон Болот Миңжылкыевдин бир мааракеде алпаруучуну чакырып алып, «ай, балам, сен менин наамдарымды, сыйлыктарымды айтпай эле жөн эле Болот Миңжылкыев сүйлөйт деп койчу» деп айтып жатканын угуп калгам. Мен билген улуу инсандар – Бакен Кыдыкеева, Даркүл Күйүкова, Бүбүсара Бейшеналиева, Муса Баетов, Чыңгыз Айтматовдор жөнөкөй, адамгерчиликтүү, мурдун көтөрүп «мен кыйынмын» дебеген инсандар болушкан.

– Акыркы күндөрү көпчүлүктү өлкөдөгү аялдардын укугу ойлондуруп жатат. Кандай ойлойсуз, өлкөдө аялдардын, балдардын укугу тиешелүү деңгээлде корголуп жатабы?

– Жетиштүү деңгээлде корголбой жатат. Аялдар зомбулукка кабылып, өлтүрүлүп, жаш балдар зордукталып жатат. Жакында эле бир аксакал өз небересин зордуктап салгандыгы тууралуу окудум. Бул аракетти эч нерсе актай албайт. Эмне болуп баратабыз? Жаман суу төгүлгөн чуңкурга кулап бараткандайбыз. Улуу жазуучу Фёдор Достоевскийдин «Баланын көз жашы агып турганда адамзат өнүгө албайт» деген жакшы сөзү бар.

– Сиздер кино аркылуу коомдогу терс көрүнүштөрдү элге алып чыгып жатпайсыздарбы. Айрымдар муну «биздин кемчиликтерибизди алып чыгып, башка элдин алдында уят кылып жатасыңар» деп сындашат...

– Орустарда «үйдөгү акыр-чикирди тышка чыгарба» деген сөз бар. Мен үй таза болушу үчүн таштандыны чыгарыш керек деп ойлойм. Бардык терс көрүнүштөрдү элге көрсөтүш керек. Алар кайда баратканыбызды, кимге айланып баратканыбызды, канчалык уят болуп, канчалык деңгээлде адамдык сапатыбызды жоготуп жатканыбызды көрүп, ойлонушу керек. Ошол себептүү ичкичтер, сойкулар, селсаяктар, кайырчылар, кедейлер тууралуу тартам. 21-кылымда өлкөдө кедейлердин кездешүүсү өлкө үчүн абдан уят көрүнүш.

Эски кинолорумду көрүп, кечээ эле тарткандай болом. Анткени андагы көтөрүлгөн маселелер азыр бар. Мисалы, «Аномалияда» эне баласын төрөп, таштандыга ыргытып салат эмеспи. Ошол сыяктуу окуя жакында катталбадыбы. Бир эне коомдук дааратканага баласын таштап кеткени эсиңиздеби? Ал баланы эл заңдын арасынан сууруп чыгышкан. Наристени жаш жубайлар багып алышты. Кийин кыздын апасы пайда болуп, жаш жубайларды сотко берип, «бул менин кызым. Кызымды бергиле, же миллион сом бергиле» деп талап кылып жатканын уктум. Уят деген барбы? Кыз чоңойгондо аны апасы дааратканага таштап салганын угуп кандай акыбалда калат, ошол чындык менен ал кыз кантип жашайт?

– Ооба, өкүнүчтүү. Сиз дагы фестивалдарга катышып, сыйлык утуп алайын деген максат менен тасма тарткансызбы?

– Жок. Мен андай максат койбойм. Азыр жаштар бир тасма тартып алып эле «Оскарды» кыялданышат. Андайда күлкүм келет, кээде ыйлагым келет. Сен биринчи режиссёр бол. Режиссёрлук жылдап эмгек кылуу менен келет. Ар бир кино – бул өзүнчө мектеп.

– Жаш режиссёрлордун арасынан баса белгилеп айтчулары барбы?

– «Күйөөгө тийем», «Аял алам», «Супер кудалар» деген комедиялык тасмалар тартылып жатат. Мен аларды кызыктуу фильм, мыкты режиссёрду байкап каламбы деп баам салып, көрүп турам. Тилекке каршы, азырынча олуттуу, оригиналдуу, мааниси терең кино же келечектеги Океев, Шамшиев, Убукеевдерди көрө элекмин. Элдин көңүлүн ачып жатышат. Бирок искусствонун элди тарбиялоо, элдин деңгээлин көтөрүү деген негизги милдети иштебей жатат.

– Маектериңизден байкасам, италиялык кинорежиссёр Федерико Феллининин «Режиссёр дайыма тоскоолдуктарга кабылып турушу керек. Ошондо изденүүгө, эксперимент жасоого муктаждык жаралат» деген цитатасын көп эстейт экенсиз...

– Илгери цензура бар болчу, бирок ошол учурда шедеврлер жаралган. Азыр цензура жок, чыгармачылык да жок. Ошондуктан көп учурда Феллининин ошол сөзүн эстейм.

– Сиздин чыгармачылык жолуңузда дагы кандай тоскоолдуктар болду?

– Азыркы тоскоолдук – каражаттын жетишсиздиги жана маданиятка көңүл бурулбай жатканы. Илгери бизге көңүл бурулчу. Исхак Раззаков дайыма эл менен кошо театрга барчу. Азыр бир да депутат, министр же президенттин спектаклге, киного келгенин көрбөйбүз.

– Жубайыңыз, балдарыңыз тууралуу айтып бериңизчи?

– 1 уулум, 2 кызым, 3 неберем бар. Уулум Словакияда жашайт. Ошол жактан үйлөнгөн, бир кызы бар. Кыздарым Германиянын жарандары. Турмушка чыгышкан, балдары бар. Балдарым жыл сайын жайында келип, эс алып кетишет. Жубайым Райва Тойгонбаева экөөбүздүн чогуу түтүн булатып жатканыбызга 40 жылдан ашты. Кесиби боюнча экономист, ал да ВГИКте окуган.

– Кандай атасыз?

– Жакшы атамын. Мен балдарымдын тандоосуна кийлигишкен жокмун. Алар баарын өздөрү тандашты.

– Алардын Кыргызстандан алыс жашап жатканы сизди капа кылбайбы?

– Жок, өздөрүнүн тандоосу болду. Анын үстүнө Кыргызстанда жумуш жок. Бизде иш табыш үчүн тааныш-билиш, акча керек. Менде анын бири да жок, бай туугандарым да жок.

– Жашоодо эмне баалуу?

– Элдин алдында жүзүңдүн жарык болушу.

– Маегиңизге рахмат. Көп жашаңыз!

Перизат Музуратбекова
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(5)
16.03.2020. 10:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
331
Катталган:
26-01-2016
Соӊку аракети:
25-11-2020 21:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
♡♡♡ОШ♡♡♡
-7
Ошо жакшы режиссёрлордун чыгуусуна сиз көмөк,жол көрсөтүңүз да Кенедей Базаров! Өтө жөнөкөй адам экен.
16.03.2020. 11:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1334
Катталган:
18-09-2018
Соӊку аракети:
24-11-2020 21:17
Жынысы:
Белгисиз
+5
Baktyluu_bolgum_kelet,Кенедей деп шылдындаганынбы
16.03.2020. 17:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
29
Катталган:
03-04-2017
Соӊку аракети:
23-11-2020 21:40
Жынысы:
Белгисиз
-3
katerina.li,озунун аты Кенедей кийин Геннадий деп озгорткон деп биздин Бир агайыбыз айткан болчу
16.03.2020. 20:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1334
Катталган:
18-09-2018
Соӊку аракети:
24-11-2020 21:17
Жынысы:
Белгисиз
+2
Saliman,бир агайын билген нанын жесин.
16.03.2020. 11:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
230
Катталган:
20-04-2014
Соӊку аракети:
03-11-2020 23:31
Жынысы:
Белгисиз
+4
Жакшы маек болуптур пафосу жок. Окусан тушунуно турган, эс ала турган.
Эч кандай кнопка снопкасы жок))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24796;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: