Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Айжан Акылбекова, коомдук ишмер: «БАЛДАРЫМ МЕКЕН ҮЧҮН БИР НЕРСЕ КЫЛСЫН ДЕГЕН ЭНЕМИН»

№936 12-18-ноябрь, 2020-ж.


Айжан Акылбекова кыргызга төбөсү көрүнгөн, коомго пайдалуу иш жасайын деген айымдардын бири. Айжан айым маегибизде достук, бала тарбиясы, келин-кайнене тууралуу кызыктуу ойлору менен бөлүштү.

– Айжан, айтсаңыз, бир нече жылдан бери «Элечек жумалыгы» аттуу иш-чараны өткөрүп келесиз, жыйынтык сиз каалагандай болуудабы?

– Рахмат, 2013-жылдан бери улуттук кийимдер менен алек болуп келе жатам. Башында өзүмдөн баштагам. Адам өзү көрүп туруп, анан башкаларга үйрөтүү керек эмеспи, мен элечек кийип жүргөнүмдө көптөр таң калып, кызыгып, кээ бирөөлөр алкап калышчу. Азыр эл кадимки көрүнүш катары кабыл алып калды, бул эмгектин жыйынтыгы деп эсептейм. Элечекти жайылтуу боюнча көп иштерди кылдык. Жер-жерлерге бардык. Планыбызда дүйнө жүзү боюнча чет жакта жүргөн кыргыздар менен флешмоб өткөрөлү дегенбиз, пандемия жолтоо болуп калды. Элечекти кийип жүрүү – башкача бир сыймык, элечек кийген айымды карап туруу да духту көтөрө турган сезим. Колубуздан келсе элечекти коомго кадыресе киргизсек деп турабыз.

– «Өлүм менен өмүрдү башына көтөрүп жүргөн элбиз» деген сөзүңүз аябай таасир берди...

– Биздин аз эле даңктала турган нерселерибиз бар экен. Манас, Чыңгыз Айтматов, элечек, мамлекетибиз жана башка ушул сыяктуу нерселер. Буларды жоготуп албайлы деп жан үрөш керек. Элечек – кыз бала турмушка чыкканда кийгизиле турган баш кийим. «Ак элечегиң башыңдан түшпөсүн» деген алкоо «узун өмүр сүр» деген маани. Кыргызда элечек бир гана учурда – өлгөндө кепин болуп башынан түшөр эле. Элибиздин чоң философиясы ушул. Аял элечекти өлүм менен өмүрдүн акыйкатын түшүнүү менен башында көтөрүп жүрөт. Мындан башка да функциялары болгон, бирок негизгиси кепин. Жогорудагы сөздү ушул тууралуу айткам. Андан тышкары аялдын статусун, канча жашта, байбичеби же токолбу, байбы же кедейби, кайсы урууга тиешелүү экени элечектен белгилүү болгон.

– Адатта шарият менен кыргыздын баалуулуктары карама-каршы коюлуп калат. Сиз бул экөөнү айкалыштырып келе жатасыз, бул дипломаттык жакшы чечим деп ойлойм...

– Динге келгениме он жылдай болду, бул аралыкта көп кыйынчылыктарды көрдүм. Бул изденүүлөрдүн жыйынтыгы болду десем болот. Улуттук кийимге кызыгуум мурун эле бар эле. Сиздей болуп мен деле дин менен каада-салттын карама-каршы келип калган учурларын байкагам. Элечек менин көп суроолорума жооп, өзүм үчүн чоң табылга болду. Улуттук баалуулуктарды шариятка туура келгендей алып жүрүү мүмкүн экенин билип аябай кубандым. Чын эле бирөөнү туурагың келбейт, башка улуттун маданиятын жайылткың келбейт. Мен динде болуу менен улуттук баалуулуктарды бириктирдим десем болот. Жабык жүрүү улутумдун маданияты экенин билгенимде аябай сүйүндүм. Жайылтууну чечтим.

– Жакында "Ала-Тоо" аянтындагы окуялардын эртеси күнү аянтты балдарыңыз менен тазалап жүргөнүңүздү көрдүк. Бул кимдин идеясы болду?

– Бул жолку төңкөрүштө жүрөк ооруткан көп нерселер болду, бирок сүйүндүргөн да нерсе болду. Чын эле жаш муун мекенчил болуп тарбияланып жатканын көрдүм. Инилерим элдик кошуундун катарында болуп, тааныбаган эле бирөөлөрдүн мүлкүн коргоп жүрүштү. Эч бири «мен ушул жерде жүрөм» деп сүрөттөрүн жеке баракчасына киргизишкен жок. Бирок күнү-түнү жанын сайып ошол жерде жүргөнүн өзүм көрдүм. Балдарым мекен үчүн бир нерсе кылып калсын деп күйгөн энемин. Балдарыма «мекенге пайдаңар тийбесе да, зыяныңар тийбесин» деп көп айтам. Аларга «мекеним үчүн жок дегенде таштандысын тазалайм» деген ойду бергим келди. Тун уулум бул окуяны жүрөгү менен кабыл алды. Өзү билимге кызыккан жигит. Түнү менен уктаган эмес, болгон маалыматты карап тынчсызданып жаткан. «Балам, жүрү көчөнү жыйнайлы» десем эч суроо берген жок, кадимкидей барып эле иштеп келдик. Ошол күнү суук эле, үшүп ооруп калдык. Жаштар беттерин бет кап менен жаап алып эле иштеп жүрүштү. Эч ким сүрөт киргизип, сүрөт тартып да жүргөн жок. Ушул чын ыкластуулук аябай сүйүндүрдү.

– Жалгыз бой аял дайым атанын ордун толтурганга аракет кылат, сизде да ушундай болдубу?

– Эне менен атанын ордун толуктоо мүмкүн эмес. Аталуу балдардын жанында болгондо балдарымдын көзүнөн бөксөлүктү көп байкап калам. Мухтардын (ред.: Өмүракунов) бир туугандары атанын ордун жоктоткон жок. Атанын ордун толуктабаса да, максималдуу түрдө жандарында болуп жатышат. Андан сырткары дин боюнча устазга барышат. Ушу эки нерсе балдарымды көп нерседен алып чыгып кетти деп ойлойм.

– Бала тарбиясына көп көңүл бурасыз. Биз кийинки 20 жылдыкта коомго кандай муун тарбиялашыбыз керек?

– Келечекте өз ордун билген муунду тарбиялашыбыз керек. Мисалы, балдарымдын баары китеп окуйт, бирок бирөө эле китепкөй. Бири саясатты, экинчиси технологияны, үчүнчүсү бизнести жакшы түшүнөт. Эл бийлегиси эле келген муунду эмес, коомго өзүнүн салымын кошо алган балдарды тарбиялашыбыз керек. 20 жылдан кийин адамдарды, пикирди сыйлаган, билимдүү муун келиш керек.

– Достук тууралуу сурагым келди. Нурзат Токтосунова, Асел Чоткараева менен көп жылдан бери доссуңар, билишимче...

– Менин башка да досторум бар. Театрда иштеген убактан бери Альбина Имашова, Мээрим Касаболотова болуп жакшы мамиледебиз. Мен аларга «жоолук салын» дебейм, алар мени «актрисалыкка кайт» деп айтышпайт. Биздин ички дүйнөбүздү, тээ мурунтан эле ким экенибизди билебиз, ошол маанилүү. «Мен ушул адам менен дос болоюн» деп аны менен эч качан дос боло албайсың. Достукту да тагдыр табыштырып коёт экен. Асел экөөбүз кичинебизден таанышпыз, кошуна элек. Нурзатты болсо сыртынан карап сыйлачумун. Жаңы нерсени жасагандан коркпогон адам катары баалайм. Кийин жакын болуп кеттик. Кызыгы, биз чогулганда көйнөк, ооз боёгуч тууралуу сүйлөшпөйбүз. Тим эле Кыргызстандын тагдырын чечип жаткандай, коомду, тарбия тууралуу талкуулап, күйүп-бышып кетебиз. «Коом үчүн, улут үчүн эмне кыла алабыз?» деген кызуу талаштар болот. Бизди ушул нерсе байлады. Көз караштарыбыз дайым эле дал келе бербейт. Бирок жалпысынан күйгөн нерсебиз бир. Болбосо үчөөбүздүн мүнөзүбүз ар башка, ар бирибизди түшүнүү кыйын.

– Кайненеңиз менен аябай жакшы мамиледесиз. Келин-кайнененин ортосундагы пикир келишпестик болбосо керек.

– Мухтар «апам менен дос болуп алсаң, сонун адам» дечү. Башында апамдан коркчу элем. Менин мүнөзүм жабык, адамдарды өзүмө жакындата албайм, өзүм дагы ачыла албайм. Сейрек адамдарды эле өзүмө жакындата алам. Башында апама «келиңиз, жакшысызбы, чай ичиңиз» деп эле батына албай жүрчүмүн. Өзүм кичинемде таенемдин колунда чоңойгом. Кийин таенемди жакшы көргөндөй апамды жакшы көрүп кеттим. Азыр «кайненем экен» деп ойлоп тартынмай жок. Эркелеп, эмнени ойлосом ошону айта алган жакын адамыма айланды. Ортобузда башкача бир байланыш бар. Кайненем дагы көп адамды өзүнө жолото бербейт. Мүнөздөрүбүздө окшоштуктар бар үчүн тил табыштык окшойт. Апам «сенин дагы меникиндей болуп эркек балдарың бар, бир кыз багып ал. Мага окшоп сырдаша турган адамың жок жалгыз болуп каласың» деп айтып калчу. Анын беш эркек баласы бар, меники үч эркек эмеспи. Эркек бала апалап жакшы көрөт, айланчыктап эле жүрөт, бирок сырдаша албайсың да. Апам экөөбүз бири-бирибизди таптык окшойт. Сырдашпыз.

– Балдарыңыздан сизге окшошу барбы?

– Ортончусу мага окшош. Жалгыздыкты жакшы көрөт. Кичүүсү Мухтарга окшош, элге жакын, ачык бала. Чемоданын сүйрөп алып эле коноктоп жүрөт (күлүп).

– Балдарыңыз сиз каалагандай мекенчил болуп чоңоюшсун. Маегиңизге рахмат!

Нуржамал Жийдебаева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(2)
16.11.2020. 09:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
12-05-2019
Соӊку аракети:
30-11-2020 17:17
Жынысы:
Белгисиз
+5
Эң сонун маек болуптур.
20.11.2020. 20:29 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
31-10-2020
Соӊку аракети:
30-11-2020 19:33
Жынысы:
Белгисиз
0
Мыкты инсан!Биздин кыз-келиндерге үлгү болчу айым!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24796;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: