реклама
Архив
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Садык Шер-Нияз, коомдук ишмер: “АПАМ УУЛДАРЫ МЕНЕН МАКТАНЫП, МАНЧЫРКАГАН ЖОК”

№960 29-апрель-5-май, 2021-ж.


Жайдыр-кыштыр жайлоо сымал илеби,

Баласында бардык ою-тилеги.

Билбей жүрөм кандай заттан бүттү экен,

Бизди тууган энелердин жүрөгү?- деп Байдылда Сарногоев жазгандай, кыргызга аттын кашкасындай белгилүү Садык Шер- Нияз агабыз апасы тууралуу айтып берди. Жалаң Шерлерди төрөгөн апа кандай болду экен десеңиз, эң жөнөкөй жана өтө намыстуу аял болгон экен. Садык аганын чоң атасы Шернияз менен Токтогул Сатылгановдун окуясы, Айтматов жазган Толгонай жана башка кызыктарды маектен окуңуз.

“ЖЕТИШПЕЙ ЖАШАГАНЫБЫЗДЫ АПАМ БИЛГИЗЧҮ ЭМЕС”

– Апамдын аты Арна, таенемдин толгоосу катуу болуп, төрөткөн акушердин улуту орус, аты Анна экен. Апамдын ысымы анын урматына коюлуп, бирок кыргыздар Аннага тили келбей, Арна деп калышкан.

Биз жетишпеген турмушта жашадык. 8 бир тууган бирибиздин кийимибизди бирибиз кийип чоңойдук. Апам аны билгизбегенге аракет кылар эле. Намыскөй аял болчу. Үйдү таптаза кармап, таң атпай короону мизилдете шыпырчу. 80 жашка чыкса да ошол мүнөзүнөн жазган жок. Шаарга келсе деле эрте туруп короону шыпырчу, “кой, апа, кошуналар көрсө эмне дейт?” десек болчу эмес. Аял чыдамкай болбосо үй-бүлө бат эле урап калат. Апам бул милдетти татыктуу аткарды. Эненин мээрими суу сыяктуу, суу алдында таш турса тешем дебейт. Шылдырап агып жерди сугара берет. Апанын мээрими бала үчүн аба, суу сыяктуу эле кадимки муктаждык. Ошондуктан ал тууралуу урунттуу окуялар баланын эсинде сакталбаса керек. Ата башка. Атам бир жумада же бир айда бир бизди отургузуп алып сүйлөшчү. Аныкын эч унутпайсың. Энелерге таандык дагы бир сапат – дайым баарын теңдеп тургусу келет. Бир тууган болгон менен, ар кимдин жолу ар башка эмеспи. Айрым бир туугандарым бүгүнкү күндө материалдык жактан кыйналып жүрүшөт. Апам алардын баарын теңдегиси келе берчү.

“ТААРЫНЫП КАЛСАМ АПАМ ИЗДЕЧҮ”

– Эсимде, ошол кезде мода беле, окуучулар кычыраган кышта пальто, баш кийим кийбей мектепке кетип калчубуз. Жалаңдап кетип баратсам, апам көрүп калчу. Кайра кийгизип туруп жиберсе, таарынып, дугдуңдаган боюнча кетем. Жарым чакырымдай жерге чейин артымдан келет. Мени таарынтып алдымбы деп түтпөй жаткандагысы да. Артымдан чакырса да укмаксан болуп баратып бир маалда “ии, эмне болду?” демиш болуп кылчаям. Апам колуна алма кармап алат, анысын берип бетимден өөп кайра кайтат эле. Бир туугандар болуп сүйлөшүп калганда апамдын ушул сыяктуу билинбеген сапаттары жарк деп чыга калат.

Бала кезде апаң башка бир тууганыңа көбүрөөк көңүл буруп жаткандай сезилет. Же мен башынан эле таарынчаак болгонмунбу билбейм (күлүп). Чарбагыбыз кенен эле, таарынып калганда ошол жакка барып жатып алчумун. “Барбайм, ушуну менен Шерниязовдордун фамилиясынан колумду үзөм, өзүмчө оокат кылам” дейм. Түшкө чейин жатам, курсак ача баштайт. “Булар мени эмнеге издешпейт?” деп ойлоно баштайм. Баргандан намыстанам, анткени өзүмчө оокат кылам деп чечим чыгарып албадым беле. Анан апам кыйкырып издеп баштайт. Издей турган, жок экениңди байкай турган бир адам бар экенин билүү кандай жакшы.

“ТАҢ АТСЫН!”

– Ал убактарда үй-бүлөнү эркек башкарчу. Үй-бүлөнүн президенти, папа Римскийи да, ханы да атам эле. Айтканы айткан, дегени деген болчу. Эми жашоодо ар кандай нерселер болот эмеспи. Атам деле күнөөлөрдү кылат окшойт. Катуурак ичип коёбу же башка нерсе кылабы, айтор, апамдын жинине тиет. Апам болгону бир эле сөз айтчу. “Таң атсын, болду, мен кетем!” дечү. Иним экөөбүз ал сөздү укканда аябай кубанчу элек. “Таң атса таякелерибизге конокко барат экенбиз” деп кудуңдап алабыз. Таң атат, баягынын бири жок. Апамдын атама болгон таарынганы, урушканы ушул сөз менен бүтчү. Биз эч кайда барбай калар элек (күлүп).

Агаларым чоң ата, чоң эненин колунда өскөндүктөн атам менен апамды “аке, жеңе” деп чоңоюшту. Баткен аттуу иним экөөбүздү апам чоңойтту. Андыктан экөөбүз апамды жакшы көрчүбүз. Башында айткандай, биздин колубузда жок эле. Апамдын “баланча норка шуба кийиптир” деген сөзүн көп укчу элем. Эми ойлосоңуз, үйдө 8 бала, атам ветврач, апам колхоздун иши менен алек. Тез эле балдары чоңоюп катары менен үйлөнө баштады. Алардын калыңы бар, бөлүш керек дегендей. Жетишпестиктен апам көп түйшүк тартты. “Чоңойгондо апамды минтип кийинтем, минтип багам” деп ойлончумун. Кийин иним экөөбүздүн келинчектерибиз ай сайын апамды ой-боюна койбой базарга алып барып кийим сатып беришчү. Мен буга аябай кубанар элем.

Апам өтө жөнөкөй эле. Балдарынан генералдар, министрлер, депутаттар чыгып жатса кимдин зоболосу көтөрүлбөйт? Кыргызда балдары менен мактанган сапат бар эмеспи. Бул нерсе апамды өзгөрттүбү деп ойлосом, такыр өзгөртпөгөн экен. Апам бирөөнү, ал тургай балдарын да убара кылчу эмес. Анан кимдин болсо да бетине эле балп эттире айтып салчу. Ушул эки сапаты менде бар, өң, келбети да мага окшоп кетет.

“ЧОҢ АТАМ ШЕРНИЯЗ ЖАНА ТОКТОГУЛ САТЫЛГАНОВ”

“Шерлерди төрөгөн адам кандай болду экен?” деп сурап калдыңыздар. Буга атамдын, апамдын жана генибиздин салымы бар. Апам мээрими менен сугарды, атам сөзү менен тарбиялады. “Жалгыз жанын кайырчы да багат” дечү атам. Бул кара курсакты ойлогон даражадан чык деген сөз да. Ген дегенимдин себеби – чоң атабыз Шернияз комузчу эле. Өз убагында филармонияга чакырышса, динге берилген киши экен, бузуп коёт деп борборго келбей коюптур. Өзү Жеңижок, Токтогулдар менен жашташ болсо керек, комузун алып алар менен эл кыдырып кетчү дешет. Бүгүнкү тил менен айтканда, гастролдошчу тура.

Токтогул менен Шернияздын окуясын мага атам айтып берген, ага Шернияз айтып бериптир. Өзүбүздүн чыныгы чоң атабыз Ачакей болгон, Ачакей менен Шернияз бир тууган. Шернияз балалуу болбой атамды багып алыптыр. Ачакей көрүнүктүү, элге сөзү өткөн, дыйкан, эмгекчил болуптур. Шернияз болсо колуна кетмен кармамак түгүл, тырмооч кармабаган, комузу менен үй-бүлөсүн баккан киши экен. Жарашыктуу кийинип, эл кыдырчу. Шернияз чоң атам бир күнү үйүндө отуруп боорсокту кычкач менен кармап алып отко кактап жеп отурган экен. Ушундан эле мага ал кишинин мүнөзү билинет да (күлүп). Сырттан аскердик шинель кийген бирөө шып кирип келет. Конокту кимсиң деп ал убакта сурачу эмес. Конокту сыйлап отурайын деп Шернияз комуз чертип баштайт. Күү бүткөндө тиги да коюнунан кичинекей комузун сууруп чыгып черте баштайт. Шернияз бир кайрыктан конок Токтогул акын экенин билет. Сакал-муруту өскөн, Сибирдин запкысын көргөн адамды өңүнөн эмес, кайрыктан тааныйт, элестетиңиз. “Токо” деп эле баса калып сүйүнүптүр. Эл чогулуп Токтогулду аттап, тондоп өз жерине узатышыптыр.

Шернияз менен Ачакей бир тууган дебедимби, ортосунда Толгонай деген кыз бар. Үчөө бир тууган. Толгонай кадимки Чыңгыз агабыз жазып кеткен “Саманчынын жолундагы” Толгонайдын прототиби. Төрөкул Айтматов атылгандан кийин Нагима апабыз балдарын алып Таласка кайтып жатпайбы. Толгонай апабыз аны “менин үйүмдө жашайт” деп киргизип алган экен. Ал эл башкаргандардын бири экен. Китептегидей эле баласынын аркасынан поездде чуркап коштошуп калганын чоң энем айтып бергени бар. Эненин жүрөгү тууралуу айта берсең сөз бүтпөйт. Карындашым, ушуну менен жыйынтыктайлы.

Нуржамал Жийдебаева



Садык Шер-Нияз: "Апамды такыр кейитпегенге аракет кылдык"

Автор: Гүлзада Абдырахманова
Оператор: МухамадЗиямидин Турдубек уулу

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(1)
05.05.2021. 01:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
421
Катталган:
04-06-2019
Соӊку аракети:
08-05-2021 17:15
Жынысы:
Белгисиз
+1
Бизде козу тируусундо баалап ала турган асыл адамдардын бири ушул агай. Ден соолукта болунуз агай. Сиз айтыш фондун туптоп эле элге ат которо алгыс зор эмгек жасап койгонсуз.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
25501;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2021 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Турусбеков 109/1
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: