Деңизде 1001 күн (бакыт байлыкта эмес экенин чагылдырган сериал)

(Башы өткөн сандарда)

Түн. Бакчанын четиндеги эски отургучта Бекзат үнсүз отурган. Колунда баягы саргайган кат. Ал катты кайра-кайра карап жаткан менен, көздөрү тамгаларды көрбөй калгандай эле. Жылдар бою ичинде камап жүргөн сезимдер акырындык менен сыртка чыгып жаткан. Тинатин анын жанында үн катпай отурду. Кээде адамга сөз эмес, жөн гана жанында бирөөнүн болушу керек болот. Бир маалда Бекзат үн салып калды.

– Билесиңби?.. Үнү араң угулду. – Мен апамды унутуп калуудан корком...

Тинатин ага бурулуп карады. Бекзаттын көздөрү жашка толуп турган.

– Баары “апаң кандай сонун адам болгон” деп айтып калышат...

Ал акырын күлүмсүрөгөн болду. Бирок ошол жылмаюунун артында чоң кайгы жашынып жаткан.

– Бирок мен анын үнүн толук эстей албайм. Бир тамчы жаш тоголонуп түштү.

– Жытын эстей албайм. Кучактаганын эстей албайм...

Ушул сөздөрдөн кийин ал өзүн кармай албай калды. Жылдар бою бекем көрүнүп жүргөн адам биринчи жолу сынгандай болду. Тинатиндин жүрөгү ооруп кетти. Ал акырын анын колун кармады.

– Сен аны унуткан жоксуң.

Бекзат унчукпай калды.

– Эгер унуткан болсоң, бүгүн мынчалык кыйналбайт элең.

Шамал акырын жалбырактарды терметип өттү. Түнкү жымжырттык экөөнү курчап алган. Бир аздан кийин Тинатин дагы сүйлөй баштады. Өзүнүн балалыгы тууралуу. Жалгыздыгы тууралуу. Кээде эч кимге кереги жоктой сезилген күндөрү тууралуу. Бекзат биринчи жолу аны жөн гана өжөр кыз эмес, жүрөгүндө оор тарыхы бар адам катары көрдү. Экөө сааттар бою сүйлөштү. Күлүштү. Ыйлашты. Кээ бир жарааттарын биринчи жолу үн чыгарып айтышты. Акыры Бекзат башын көтөрдү.

– Рахмат.

– Эмне үчүн?

– Бүгүн биринчи жолу өзүмдү жалгыз сезген жокмун.

Тинатиндин көздөрү дагы жашылданып турган.

– Мен дагы...

Экөө бири-бирин карап калышты. Узак убакытка. Сөз жок. Жөн гана эки жаралуу адам бири-бирин түшүнгөндөй. Андан соң Бекзат акырын Тинатинди кучактады. Тинатин бир саамга таң калды. Бирок кийин ал дагы аны акырын кучактап жооп берди. Бул сүйүүнүн кучагы эмес эле. Бул эки жалгыз жүрөктүн бири-биринен тирек тапкан учуру болчу. Ошол учурда буларды үйдөгү жаш кызматчы кыз көрүп калды. Аиша. Колуна күмүш подносту кармаган бойдон ордунда катып калды. Ал көргөнүнө ишене албай турду. Бекзат мырза?.. Жүрөгү сыздап кетти. Аиша бул хан сарайда дээрлик бүт өмүрүн өткөргөн. Апасы дагы ушул жерде иштечү. Экөө он тогуз жылдан бери ушул үй-бүлө менен жашап келишкен. Бекзаттын бала чагын көргөн. Анын биринчи велосипедин. Биринчи мектепке барган күнүн. Апасы каза болгондон кийинки көз жаштарын. Баарын көргөн. Убакыт өткөн сайын анын жүрөгүндө эч кимге айтылбаган сезим пайда болгон. Ал Бекзатты сүйүп калган эле. Бирок эч качан айткан эмес. Анткени алардын ортосунда чоң дубал бар болчу. Бирөөсү кожоюн, бирөөсү кызматчы. Бекзат болсо аны дайыма башкача көрчү, карындашындай. Корголушу керек болгон жакын адамындай. Бирок андан ашык эмес. Муну Аиша да билчү. Ошентсе да жүрөк кээде акылга баш ийбейт. Түнкү айдын жарыгында Бекзат менен Тинатиндин кучакташканын көргөндө, Аишанын көздөрүнө жаш толду. Ал акырын артка кадам таштады. Эч ким көрбөсүн деп жүзүн буруп кетти. Бирок жүрөгүндөгү ооруну жашыра алган жок.

– Демек, ал бактылуу болгондо ушинтип жылмаят турбайбы...- деп шыбырады. Анткени ал азыр Бекзаттын жүзүндө көп жылдан бери көрбөгөн жылмаюуну көргөн эле. Ал эми үйдүн үчүнчү кабатындагы караңгы терезеден Зейнеп дагы бул көрүнүштү байкап турган. Бирок анын көздөрүндө кайгы эмес, коркунуч бар эле. Анткени ал жакшы түшүнүп калган: Тинатин бул үйгө жөн эле конок болуп келген жок. Ал келгенден бери жабылган эшиктер ачылып, көмүлгөн сырлар козголуп, адамдардын жүрөгүндө өчүп калган сезимдер кайра жандана баштаган болчу. Жана бул окуя эми гана башталып жаткан эле...

xxx

Таң атып келе жаткан. Кечээки түнкү окуядан кийин хан сарай мурункудай сезилбей калган. Тинатин биринчи жолу бул үйдүн муздак дубалдарынын артында кадимкидей эле адамдар жашаарын сезди. Ал эми Бекзат биринчи жолу кимдир бирөөгө жүрөгүндөгү ооруну айтып берген эле. Эртең мененки саат сегиз. Үйдүн эң чоң ашканасында эртең мененки тамакка даярдык жүрүп жаткан. Бул үйдө дасторкон дагы мыйзам менен башкарылчу. Ким кайсы орунга отурат, ким биринчи сүйлөйт, ким биринчи тамакка кол сунат. Баары алдын ала белгиленген. Кызматчылар бул эрежелерди жатка билишчү. Дубалда чоң тамгалар менен жазылган үйдүн мыйзамдары илинип турган:

1. Дасторкондо себепсиз сүйлөөгө болбойт.

2. Катуу күлүүгө тыюу салынат.

3. Музыкага тыюу салынат.

4. Үй-бүлө башчысы сүйлөмөйүнчө эч ким сөз баштабайт.

5. Сарайдын айрым бөлмөлөрүнө уруксатсыз кирүүгө болбойт.

Тинатин буларды окуп туруп күлүп жибере жаздады.

– Бул үйбү же аскердик базабы?..

Жанында турган Аиша аргасыз жылмайды.

– Сиз дагы көнүп кетесиз...

– Көнбөй эле коёюнчу?

– Андай мүмкүнчүлүк жок...

Бир аздан кийин баары дасторконго чогулду. Узун столдун башында Илим. Оң тарабында Зейнеп. Андан кийин Бекзат. Калгандары өз орундарында. Баары ушунчалык тынч болгондуктан кашыктын үнү гана угулуп жатты. Тинатин чыдай албай акырын Бекзатка шыбырады:

– Силер тамак ичип жатасыңарбы же мамлекеттик сырды талкуулап жатасыңарбы? Бекзат араң күлкүсүн кармады.

– Тынч...

– Менин университеттеги экзамендерим мындан кызыктуу өтчү.

Бекзат чайын ичип жатып чакап кете жаздады. Илим экөөнү карап койду. Ошол замат дасторкон чети кайра жымжырт болуп калды. Тамактан кийин Бекзат Тинатинди хан сарайдын артындагы бакчага алып чыкты. Бул жер сарайдын калган бөлүгүнөн таптакыр башкача эле. Бул жерде эрежелердин деми азыраак сезилчү.

– Сен дайыма ушундай олуттуусуңбу?- деди Тинатин.

– Кандай?

– Жүзүңдөн жылмаюу издеш үчүн лупа керек.

Бекзат күлүп жиберди.

– Менин жылмайганымды көрдүң го.

– Эки жолу.

– Ошол жетиштүү.

– Жок, статистика үчүн аз.

Бекзат башын чайкады.

– Сен кызык адамсың.

– Сен дагы.

– Кантип?

– Бир жагың бизнесмен. Бир жагың философ. Бир жагың күзөтчүдөй басасың.

Бекзат каткырып жиберди.

– Күзөтчү дейсиңби?

– Ооба.

Экөө биринчи жолу чын дилинен күлүштү.

xxx

Ошол учурда компаниянын башкы кеңсесинде чоң жыйын өтүп жаткан. Исаевдердин компаниясы өлкөдөгү эң ири холдингдердин бири эле. Курулуш. Логистика. Технология. Эл аралык инвестициялар. Компаниянын аты рынокто чоң күч катары эсептелчү. Бирок акыркы айларда Илим көп иштерди Бекзатка өткөрө баштаган. Жаш болсо да Бекзаттын чечимдери күчтүү эле. Кызматкерлер аны урматташчу. Кээде коркушчу дагы. Бир гана көйгөй бар болчу. Ал жумуштан башка эч нерсе менен жашабачудай көрүнчү. Ошондуктан компаниядагы кызматкерлер бүгүн таң калышты. Бекзат кеңсеге кеч келген. Андан да кызыгы... Жүзүндө жылмаюу бар эле. Катчысы Мерт мырза кесиптешине шыбырады:

– Бул ким?

– Бекзат мырза.

– Жок.

– Ооба.

– Мүмкүн эмес.

– Мен дагы ошондой ойлодум.

Ошол эле учурда хан сарайда жаңы кеп-сөз тарай баштады. Кызматчылар ашканада акырын сүйлөшүп турушкан.

– Бекзат мырза кечээ күлдү дешет.

– Эки жолу экен.

– Эки жолу?!

– Ооба.

– Демек, дүйнөнүн аягы жакындап калды окшойт...

Баары акырын күлүп жиберишти. Аиша болсо үн катпай турду. Бирок жүрөгүндө бир аз кызганыч бар эле. Ошентсе да Тинатинге жамандык каалабады. Анткени ал дагы жакшы адам экенин көрүп калган. Кечкисин Бекзат менен Тинатин үйдүн чоң китепканасында жолугушту. Бул жерде дагы эрежелер бар эле. “Китепканада үн чыгарууга болбойт”. Тинатин текчедеги китептерди карап туруп шыбырады:

– Бул үйдө эмнеге уруксат бар өзү?

– Дем алууга.

– Ага дагы график бардыр.

– Балким.

– Бекзат!

– Эмне?

– Экөөбүз качып кетели.

– Кайда?

– Кадимки адамдар жашаган жерге.

Бекзат күлүп жиберди. Ошол учурда китепканачы аял дароо бурулду:

– Тшшш!

Экөө мектеп окуучуларындай бири-бирин карап калышты. Анан акырын күлүштү. Ал эми жогорку кабаттагы терезеден Зейнеп буларды байкап турган. Көздөрүндө тынчсыздануу күчөп баратты. Анткени хан сарайда көп жылдан бери биринчи жолу күлкү угулуп жаткан.

(Уландысы кийинки санда)