Балдардын ден соолугу ата-энелер үчүн эң маанилүү маселелердин бири. Айрыкча акыркы учурда кичинекей балдардын тиш саламаттыгына байланышкан окуялар коомчулукта чоң талкуу жаратты. Ошондуктан баланын тишине кантип туура кам көрүү керек, качан стоматологго алып баруу зарыл жана тишти тазалоону балага кантип үйрөтүү керек деген суроолор көпчүлүктү кызыктырууда.
Бул тууралуу балдар стоматологиясы боюнча дарыгер, медициналык окуу жайдын кафедра башчысы Илшат Юлдашев өз кеңештерин бөлүштү.
Наристелерде биринчи тиш качан чыгат?
Адистердин айтымында, наристелерде биринчи сүт тиш көбүнчө 6 айлык кезде чыга баштайт. Бала 1 жашка чыкканда орто эсеп менен 8 тиши болушу керек. Ал эми 3 жашка чейин бардык 20 сүт тиш толук чыгып бүтөт.
Тиштер чыга баштаган учурда эле ата-эне балага кам көрүүнү башташы зарыл. Ал үчүн төмөнкү жөнөкөй ыкма сунушталат:
- колду жакшылап жуу;
- стерилдүү бинтти сөөмөйгө ороп алуу;
- жылуу кайнатылган сууга малып алуу;
- баланын бүйлөсүн жана жаңы чыккан тиштерин акырын сүртүү.
Бул процедураны күнүнө эки жолу жасап туруу тиштин тазалыгын сактоого жардам берет.
Бала канча жашынан баштап стоматологго барышы керек?
Адистер баланы 2 жаштан тартып стоматологго көрсөтө баштоо керек экенин айтышат. Бул учурда дарыгер профилактикалык текшерүү жүргүзүп, мүмкүн болгон көйгөйлөрдүн алдын алат.
Мындан тышкары, 2 жаштан кийин баланы 3 ай сайын стоматологго алып барып текшертип туруу сунушталат.
Баланын тишинин саламаттыгы кош бойлуулук учурунда эле башталат
Көпчүлүк ата-энелер биле бербеген маанилүү нерсе - баланын тиштеринин негизги калыптанышы эненин боюнда болгон мезгилде башталат.
- Кош бойлуулуктун 6-7 жумасында сүт тиштердин негиздери пайда болот;
- 20 жумадан кийин туруктуу тиштердин өзөгү түзүлө баштайт.
Ошондуктан кош бойлуу аялдар туура тамактанууга өзгөчө көңүл бурушу керек.
Баланын тиштери үчүн эң керектүү элемент - кальций. Ал төмөнкү азыктарда көп кездешет:
- сүт жана сүт азыктары;
- быштак;
- балык жана деңиз азыктары;
- жашылча-жемиштер.
Адистердин айтымында, кош бойлуу аялдын организмине күнүнө 1,5 граммга жакын кальций керек.
Сүт тиштерге маани берүү эмне үчүн маанилүү?
Айрым ата-энелер сүт тиштерди убактылуу деп эсептеп, аларга жетиштүү көңүл бурушпайт. Бирок адистер бул чоң ката экенин белгилешет.
Себеби:
- сүт тиштер баланын жалпы ден соолугуна таасир этет;
- алар туруктуу тиштердин туура өсүшүнө шарт түзөт;
- тиш оорулары эрте башталса, кийинки тиштерге да зыян келтириши мүмкүн.
Ошондуктан баланын тишине кам көрүү эрте башталышы керек.
Баланы тиш жууганга кантип үйрөтүү керек?
Баланын бардык сүт тиштери чыккан соң, болжол менен 1,5-2 жаштан тартып, ага тиш щётка менен тиш жууганды үйрөтүү зарыл.
Мында төмөнкү эрежелерди сактоо маанилүү:
- баланы мажбурлабоо;
- урушпоо;
- оюн аркылуу үйрөтүү;
- кызыктуу мисалдар менен түшүндүрүү.
Мисалы, “тишти жуубасаң микробдор тишти бузат” деген сыяктуу түшүндүрмөлөр балага тез таасир берет.
Балдарга күнүнө эки жолу тиш тазалоону адат кылып үйрөтүү керек.
Балдар үчүн тиш щётка жана паста кандай болушу керек?
Кичинекей балдар үчүн атайын чыгарылган каражаттарды колдонуу сунушталат.
Адистер төмөнкү талаптарды белгилешет:
- жумшак щётка;
- балдарга арналган коопсуз паста;
- пастанын курамында фтор болбошу керек.
Бул баланын бүйлөсүн жана тишинин эмалын коргоого жардам берет.
Балдар арасында эң көп кездешкен тиш оорулары
Балдар стоматологуна кайрылган бейтаптардын арасында көбүнчө төмөнкү оорулар кездешет:
- кариес;
- гипоплазия (тиш эмалынын начар калыптанышы);
- стоматит;
- тиш таштары;
- тиштин саргарып кетиши.
Эгер гипоплазия убагында дарыланбаса, кийин кариеске айланып кетиши мүмкүн.
Кариестин алдын алуу жолдору
Балдардын тишин кариес ооруларынан коргоо үчүн бир нече жөнөкөй эрежелерди сактоо керек:
1. Ооз көңдөйүнүн гигиенасы
- тишти эртең менен жана кечинде тазалоо.
2. Туура тамактануу
- таттууларды чектөө;
- газдалган суусундуктарды азайтуу;
- углеводго бай азыктарды аз колдонуу.
3. Пайдалуу азыктарды көбөйтүү
- сүт азыктары;
- жашылча-жемиштер.
Эгер бала таттуу жесе, андан кийин оозду суу менен чайкап коюу пайдалуу.
Тишти канча убакыт жуу керек?
Кээде ата-энелер “балам күнүнө эки жолу тиш жууйт, бирок баары бир кариес болуп калды” деп даттанышат.
Адистердин айтымында, көп учурда маселе тишти туура эмес жуугандан келип чыгат.
Туура убакыт:
Эгер тишти өтө тез жууп койсо, тиш толук тазаланбайт. Ал эми өтө узак жуу дагы эмалга зыян келтириши мүмкүн.
Ата-энелердин жоопкерчилиги өсүп жатат
Адистердин айтымында, акыркы жылдары ата-энелердин балдардын тиш саламаттыгына болгон мамилеси жакшыра баштады. Балдарын убагында текшерүүгө алып келип, профилактикага көңүл бурган үй-бүлөлөр көбөйүүдө. Бул - келечек муундун ден соолугу үчүн маанилүү кадам.
