super.kg logo

Ата салты: "Төрөбөгөн аялдан эки улактуу эчки артык". Кыргызда балалуу боло албаган келиндер кандай ырым-жырымдарды колдонушкан?

 

Салт-санаага бай Кыргыз эли байыртадан ар бир кырдаалга өзүнчө ырым-жырымдарды колдонуп келишкен.

Кыргыз үчүн үй-бүлө күтүп, тукум улоо, бул жашоодогу эң негизги максаттарынын бири болгон. Кыргыздарда телегейи тегиз, үлгү боло турган үй-бүлө катары көп балалуулар эсептелген. Өзгөчө эркек балалуу болбой калган адамдар өзүн абдан бактысыз сезип, кыз баласы болсо да "артымда калган туягым жок, менин тукумумду улаарым жок" деп айтып келишкен.

Эгерде аялы төрөбөгөн болсо, эркектер башка аял алып, балалуу болгону бул катардагы көрүнүш катары бааланган. Төрөбөгөн аялдар балалуу болгон аялдардай укуктарга, урмат сыйга ээ боло алышкан эмес. Алардын айрымдары балалуу боло албаганын ойлонушуп, көп учурда психикалык ооруларга кабылышкан.

Төрөй албаган келиндер жакшылыктан үмүтүн үзбөй ар кандай ырым-жырымдарды колдонушкан. Алардын эң кеңири тараганы бул ыйык жерлерге зыярат кылуу, мазарларга, жер-сууга сыйынуу болуп эсептелген. Аталган ырым-жырымдар азыркыга чейин кыргыз коомунда сакталып калган.

Төрөй албаган келиндер мазарларга барып, атайын жөрөлгөлөрдү жасап, балалуу болуу тилегин айтышкан. Ыйык жер аталган ар бир мазарда өзүнүн жөрөлгөсү болгон. Мисалы, кайсы бир жерде кан чыгарып, мал союу зарыл болсо, айрым жерде булактын суусун кайсы бир убакыт бою ичүү керек болгон.

Дагы бир ишеним боюнча көп балалуу болгон байбиченин кийимин кийген келин убакыттын өтүшү менен балалуу болгон. Балалуу болгонго ден соолугу мүмкүнчүлүк бербеген келиндер жер кезип, аты чыккан белгилүү молдолорго, бүбү-бакшыларга, элдик табыптарга барып дарыланышкан.

Наристелери төрөлөрү менен чарчап калган келиндерге да ар кандай ырым-жырымдарды колдонуп келишкен. Алардын эң кеңири жайылганы бул төрөлгөн наристеге уул болсо, токтоп, киши болуп кетсин деген максатта Токтобек, Токтогул, Токтокүчүк деген ысымдарды ыйгарышкан. Ал эми кыз болсо Токтобүбү, Токтакан, Токтоайым деген аттар берилген.

Мындан сырткары ара төрөлгөн наристелерди тебетейдин ичине салып багышкан. Ошондой эле көп балалуу үй-бүлө баласы токтобогон үй-бүлөнүн жаңы төрөгөн ымыркайын уурдап кетти ырымын жасап, бир нече ай бою өз үйүндө багып, киши болуп кетерине көзү жеткенде гана үй-бүлөсүнө кайтарып беришкен. Муну менен бирге эле жаңы төрөлгөн ымыркайга көз мончок же атайын тумар тагып коюшкан.


кошулду


 
 Тектеш кабарлар 
 Рубрикадагы соңку кабарлар 

Урматтуу колдонуучу! Эгер сизде коомчулуктун көңүлүн буруп, талкууну талап кылган жаңылыгыӊыз болсо биз менен бөлүшүӊүз.
Рейтинг: Рейтинг 2 
Комментарийлер(5)
13.09.2018. 19:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
138
Катталган:
21-11-2016
Соӊку аракети:
18-09-2018 22:31
Жынысы:
Белгисиз
+3
Ырым жырымыбыз көп,
14.09.2018. 07:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
30-08-2017
Соӊку аракети:
18-09-2018 18:03
Жынысы:
Белгисиз
+3
Аллахтан умут узбойле намаз окуп дуба кылыш керек, жалынып жалбарып,баарын беруучу да,алуучу да жараткан Алла Таала
14.09.2018. 16:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
93
Катталган:
25-09-2012
Соӊку аракети:
17-09-2018 16:34
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас
+1
Ушул ырым-жырым катуу талкуу болот эми сайтта
14.09.2018. 21:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
15-02-2018
Соӊку аракети:
18-09-2018 13:30
Жынысы:
Белгисиз
+2
Урматуу автор: Айзада Тураркулова, Темада "Торобогон аялдан эки улактуу эчки артык" деген жерини, алып коюуунузду суранат элем! Бул торой албай жургон келиндерге ,аябай катуу тиет экен. Женем окуп алып ыйлап жатканынан уулам айтып жатам.
14.09.2018. 21:41 
Тайпасы:
Администраторы
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
08-11-2010
Соӊку аракети:
18-09-2018 22:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Djumahmatov, урматтуу окурман, ал кыргыз элинин макал-лакабы... Бүгүн темадан алууну сурансаңыз, эртең аны кантип кыргыз элинин макал-лакабынан алдырасыз? Макал-лакаптар кандайдыр бир деңгээлде турмуш чындыгынан келип чыгат эмеспи. Жүрөккө жакын албай, макалды туура түшүнүү менен кабыл алыңыз.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул кабарды окуду:

Кабарлардын саны:
114196;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
SUPER.KG порталына жайгаштырылган материалдар жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу SUPER.KG порталынын редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: