Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

«КЫЗЫМДЫ КАЙНАГАСЫ СОЙКУЛУККА САТЫП...»

№300 1-7-август, 2008-ж.


“Мен учурда күн сайын кан какшап ыйлап, сай-сөөгү зыркырап, муң-зары түгөнбөй жүргөн энелердин биримин. Анткени, бир жылдан бери тун кызым Айжандан дайын жок.
Мындан үч жыл мурун Айжан сүйлөшүп жүргөн жигитине турмушка чыккан болчу. Экөө очор-бачар үйбүлөгө айланып, кыздуу болушкандан кийин чет өлкөдө иштеген кайнагасы келет. Ал “келиним түрк тилин билет экен, жумуш таап берем, иштеп, акча таап келсин” деп кызымды Түркияга алдап алпарган соң сулуулугунан пайдаланып сойкулукка сатып жибериптир. Көрбөгөн кордукту көрүп жүрүп кызым акыры бир түрккө турмушка чыгып, анын жардамы менен бизге кат жөнөткөн экен”,- деп Бүбүкан эне сөзүн андан ары улады...

ххх

Жолдошум дагы, мен дагы нарындыкмын. Үйлөнгөндөн бери Нарын шаарында турабыз. Балдарыбыздын улуусу – кызым Айжан. “Элден кем кылбай окуталы” деп атасы экөөбүз мектепти бүтөөрү менен Нарындагы жогорку окуу жайына өткөрдүк. Биринчи курста окуп жүргөн кезинен тартып эле түрк тилин өз алдынча окуп үйрөнүп алган. Айжан дал ошол окуу жайдын акыркы курсунда окуп жүргөндө Сардар аттуу жигит менен таанышкан болчу. Ошондо эле өзүн алдыда каргашалуу күндөр күтүп турганын билсе эмне... Эмесе, кызымдын окуясын бизге жазып жиберген катынан окуп-билгеним боюнча башынан баяндап берейин...

Үйлөнүүгө даярдык
– Эмне мынча карайсың мени? Биринчи жолу көрүп жаткансып…- дейт назданган Айжан жигитине жылмая.
– Сулуулугуңа суктанып бүтпөй жатам. Кудум аккуунун өзүндөйсүң. Бетиң аппак, көздөрүң ботонукундай, кашың карлыгачтын канатындай, мурдуң кырдач, моюнуң узун, чачың болсо…
– Ой, болду эми,- Сардардын сөзүн аягына чыгарбай бөлүп жиберет каткырган кыз,- Жөн койсо, тим эле ашыра мактайсың да.
– Чындыкты айтып жатам да, жа­ным. Баса, мен сага бир жаңылык айтайын дегем.
– Ии, кулак сенде.
– Ата-энеме үйлөнөөрүмдү билдирдим. Макул болушту. Тойго баары даяр. Буюрса, эртең көшөгөгө кирип, ак жоолук салынасың.
– Ай-ий! Эртеңби? Эмнеге мынчалык шашылыш?
– Туура эле болот го. Окууңду деги аяктадың. Анын үстүнө, сени жоготуп аламбы деп корком. Кокус бирөө алакачып кетсе…
Кыз саамга ойлоно түшүп, ортону жымжырттык каптай калат.
– Эмне болду сага? Унчукпай калганыңа караганда жаңылыгым жакпай калды окшойт, ээ?
– Жок, андай эмес. Мен макулмун. Бирок, ата-энең менин сенден үч жашка улуу экенимди билсе эмне дешээр экен?
– Кам санаба. Мен аларга “экөөбүз теңбиз” деп койгом. Үйлөнгөндөн кийин кайра бат эле шаарга келебиз. Өзүм окуумду уланта берем. Анан, Кудай буюрса, боюңа да бүтүп калаар.
Кыз жигиттин көкүрөгүнө башын жөлөп эркелей кетет. Бул учурда экөөнүн сүйүүсү сүттөй таптаза, анан калса адам суктанаарлык эле.

Чет өлкөгө сапар
Сардар өзү айткандай, ошол күндүн эртеси колуктусун машина менен айылда жашаган ата-энесиникине алпарып, эл чакырып той өткөрөт. Молдо келип, нике кыйылат. Айжан өзүнүн көп жылдан бери Түркияда жашап да, иштеп да жүргөн кайнагасы бар экендигин ошол жактан билет. “Ал жакта эмне жумуш кылат?”- деген Айжандын суроосуна Сардар:
– Негизи, агам түрк жана англис тилдерин суудай билет. Андыктан, өзүнүн айтымында, түрк фирмаларында иштейт. Ал эми ал жерден эмне кызмат кылаары тууралуу так билбейбиз. Сурасак эмнегедир жашырып ачык айтпайт. Анын үстүнө, бизге эмне, акча-тыйын жагынан кор кылбай каралашып турса болду да. Апам менен атам ошого эле ыраазы. Мурунку эски үй-жайды бузуп, ордуна мына бул заңгыраган эки кабат үй, короо-жайдын баарын ушул агам салдырган. Бат-баттан акча салып турат. Кыскасы, эч нерседен кем эмеспиз. Атүгүл азыр менин окуумдун акысын төлөгөн да ушул Аскар агам,- дейт көкүрөгүн көтөрө сыймыктанып.
Той аяктагандан кийин эки жаш бир жумадай айылда жүрүшкөн соң Сардардын шаардагы үйүнө келишет. Өзүлөрүнчө түтүн булаткан жаш жубайлардын бири окууга кетсе, экинчиси аны керээли-кечке сагына күтүп дегендей, айтор, бактылуу күндөр биринин артынан бири өтө берет. Тез эле Айжандын боюна бүтүп, убакыт-сааты келгенде кыз төрөйт.
Кызына төрт-беш ай болуп калганда Түркиядан Сардардын баягы Аскар аттуу агасы келип, Айжанды өзү менен ала кетүүнү туура көрүп жатканын айтып калат:
– Сардар, сен го окууңду аякташың керек. Сага азырынча бөтөн жакка кетүүгө болбойт. Келинимди ала кетип, жакшы жумушка орноштуруп коёюн. Түрк тилин деги жакшы билет экен, кыйналбайт. Бул жакта минтип жүргөндө эмне?! Андан көрө аз убакыттын ичинде көп акча таап келсе, үстүңөргө үй алып аласыңар. Бала деги торолуп калыптыр. Айылга алпарып койсоңор, апам деле бага берет эмеспи. Ойлонуп көргүлө...
Ары ойлонуп, бери ойлонуп, акыры акчага азгырылган Сардар “барып иштесең иштеп кел” деп Айжанды агасына кошуп жөнөтүп жиберүүнү эп көрөт.

Сойкулукка сатылуу
Түркияга баргандан кийин Ас­кар эмнегедир өз эшик-төрүн да көрсөтпөстөн, дасторконунан даам ооз тийгизбестен Айжанды түз эле бир түрк аялдын үйүнө алып барат. Алгач Айжан Аскарга жан-алы калбай жагалдана сүйлөп тосуп алган түрк аялдын сылык-сыпаалыгына чексиз ыраазы болот. «Көрсө, түрктөр деле меймандос келишет тура»,- дейт өзүнө өзү ичинен.
– Эми паспортуңду мага бер. Анткени, сени жумушка орноштуруунун камын көрүп, документтериңди эртерээк даярдай башташым керек. Ошондуктан, азыртадан эле менде болгону жакшы,- деп Аскар Айжандын паспортун алгандан кийин гана тигил түрк аялды тааныштыра кетет,- Бул бизге жардам берчү адам. Сени тааныштырып коёюн деп алып келдим. Баса, мен сыртка чыгып келе калайынчы?! Жумуштарым бар эле. Бир аздан соң келип калам. Сен сүйлөшүп отуруп тур.
– Макул. Ошентсе да, тезирээк келбесеңиз, бөтөн үйдө калуу мен үчүн ыңгайсыз.
– Албетте, тез эле келем. Бул айым мындан ары сенин келечегиңдин камын көрө турган адам экендигин айттым го. Демек, мен келгиче чочуркабай, бул үйдү өз үйүңдөй сезип, ээн-эркин отурушуң керек,- дейт Аскар мыйыгынан жылмая.
Бирок, Аскар ал күнү ошол чыгып кеткен бойдон кайра кайрылып келбейт. Кечке чейин аны күтө берип чыдамы кеткен Айжанды түрк аял жагымдуу сөздөрү менен алаксыта баштайт. Аңгыча телефон аркылуу кимдир бирөө менен сүйлөшөт. Ошондон көп убакыт өтпөй эле эшик тыкылдап, салабаттуу көрүнгөн түрк жигити кирип келет. Ал “кайнагам эмне үчүн мынча кечигип жатат?” деп чоочун жерде, чоочун үйдө эси чыгып, эки жагын элеңдей карап отурган кыргыз келиндин ай чырайлуу жүзүнө суктана карап алат. Анын жагымсыз көз карашынан улам Айжандын дене бою «дүр-р..» этип, алда нерседен чочулагандай ичиркене түшөт. Анан тигил аял экөөнүн алда нерсе жөнүндө шыбырашып сүйлөшүп жатышканын, түрк жигит ага көп акча сунуп жатканын байкайт. Ушундан кийин гана аял Айжанды дасторконго чакырып, тигил жигит экөөнү түркүн тамак менен сыйлап кирет. Акырында: “Агаң эртең келет экен. Мага телефон чалып, жумуштары менен кармалып жатканын айтты. Кыскасы, эч кам санабай бүгүн меникинде түнөй бер”,- деп тынчтандырган соң өзүнчө бөлмөгө төшөк салып берип жаткырат. Аңгыча аркасынан жанагы эркек кирип келип, Айжанды бакыртып-өкүртө зордуктай баштайт.
– Сарда-а-ар!..- деп кыйкырат Айжан алыста калган сүйүктүүсү бир заматта жетип келип аңгинин алдынан сууруп алчудай болуп,- Коё бер деп жатам! Акмак! Тийбе мага! Эжеке-е-е!..
Укмаксанга салган аялдан ушинтип жардам сурап жалбарып, зордукчунун алдынан бошонууга жандалбастап канча аракет кылганы менен эч майнап чыкпайт ал түнү...
Кимге арызданаарын билбей буркураган келинди эртеси эртең менен дагы бир эркек келип, ой-боюна койбой машинасына салып алып кетип, апакай денесин тебелеп-тепсеп, каалашынча кумарга батат. Өзүнүн акчага сатылып кеткенин Айжан ошондо билип, кайнагасынын алдап кеткенин кеч түшүнөт. «Көрсө, менин паспортумду атайын алып, өзүмдү болсо талаага таштап туруп баса берген тура. Эмне эле «бул аял мындан ары келечегиңе кам көрөт» деп жатат десе... Ал сөзүнүн түпкү мааниси башкада экен го. Кыязы, мен үчүн түрк аялдан көп акча алса керек. Эми канттим? Өз келинине да ушундай мамиле кылабы? Кызык, Сардарга, кайынжуртума эмне деп шылтоо айтат болду экен? Же алар дагы ушундай болоорун күн мурунтан билип, өз ара сүйлөшүп алышканбы?» Дал ушинтип ар кайсы ойго чайналып, канчалык зар какшап ыйласа да, эч өзгөрүү болбойт. Бечара Айжан баягы түрк аял аркылуу ошол бойдон колдон-колго өтүп, бир канча ай көрбөгөн азапты көрөт. Кичинекей кызын, тун сүйүүсү болгон Сардарын, ата-энесин, мекенин эстеген сайын сай-сөөгү зыркырап, ботодой боздоп ыйлаганычы... Бирок, көкүрөгүндөгү кусалыгы, көргөн кордугу канчалык жүрөгүн оорутса да, эч айласы жок эле.

Экинчи күйөө
Ошондой күндөрдүн биринде бир түнгө сатып алмакчы болуп келген кайсы бир түрк жигит Айжандын бото көздөрүн, аруу жүзүн биринчи көргөндө эле чындап сүйүп калат. Натыйжасында, ортомчу аялга эсепсиз көп акча берип, Айжанды өз үйүнө биротоло алып кетет. Заңгыраган короо-жайына машина менен келип киргенден кийин гана өзүнүн кумарга батыш үчүн алып келбегенин, сүйүп калганын, мындан ары дайыма кам көргүсү келээрин айтып түшүндүрөт жигит. Албетте, ал учурда Айжан үчүн бул түшкө кирбеген нерсе болчу. Ошондуктанбы, ишенип-ишенээрин билбей жигиттин көкүрөгүнө башын жөлөй солкулдап ыйлап жиберет.
Сойкулуктун сазынан сууруп чыккан боорукер адам ошол күндөн баштап Айжандын кареги менен тең айланып, тез эле жашоосун башка нукка бурат. Атүгүл ишеничине да кирип, сүйүктүүсүн бир канча убакыт мурун кайнагасы сойкулукка сатып жибергенин өз оозунан угуп билет. Айжан бир чети анын бул жакшылыгына ыраазы болсо, бир чети өзүн Кыргызстанда калган күйөөсү Сардардын алдында ыплас сезип, экинчи ага кайрылып бара албастыгын түшүнөт. Ошол себептен улам түрк жигиттин “үйлөнөлү” деген сунушуна аргасыз макул болот...

ххх

Ошентип, жогоруда баяндалгандардын баарын баракка тизмектеп жазып, акыры кызым күйөөсүнүн жардамы менен биздин дарекке кат жөнөтөт. Катында күйөөсү менен келип кетүүгө даярданып жатканын, кайынжуртуна барып кызын биротоло алып кетээрин да маалымдаган эле. Бирок, андан бери бир жылдай убакыт өттү. Ошол бойдон же кайра кат жазбай, же өзү айткандай эч болбосо бир келип көрүнүп кетпей дайынсыз болду да калды. Мүмкүн, шарты болбой жатабы же дагы бир кырсыкка туш болдубу, билбейм. Көрүнгөндү ойлой берип санааркап да бүттүм.
Сотко арызданып кайрылайын десем, кайынжурту “келинибиз бизди таштап, өз каалоосу менен түрккө турмушка чыгып кетти” деп актанышууда. Айтор, эмне кылаарымды билбей башым маң. Эмнеси болсо да кызымдын бир ооз сөзүн угуп, жүзүн бир ирет көрүп, сагынычымды таратсам кана, аттиң...

Даярдаган Астра Айдарова. Сүрөтчү Ренат Мамытбеков


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: