Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Акчадан акча жасагандар

№302 15-21-август, 2008ж.


Бул кесиптин ээлери үч топко бөлүнүшөт. Биринчиси – ири банктардагы акча алмаштыруу жайларында иштегендер. Мындай жайларда акча алмаштырууда “алданып калам” деп чочулагандар жокко эсе. Экинчи топко жеке бир ишкердин кол алдында валюта алмаштырып иштегендер киришет. Мындай жайларда коомчулук алдында аброюн сактоого аракет кылган ишкерлер кызматкерлерине элдин акчасын “сындырып” калууга жол бербегенге аракет кылышат. Баарыбир алданып калуу коркунучу жок эмес. Үчүнчү топко аз суммадагы акча менен көчөлөрдү, базарларды кыдырып, “акча алмаштырасызбы?” деп кардар издегендер кирет. Алардын дээрлик баары көз боёмочулук кылып, кардардын акчасынын кайсы бир бөлүгүн жымырып алууга даяр турушат.
«Банкта кардарларды алдабайт»
Алгач банктагы акча алмаштыруучулар тууралуу билүүнү чечип, “Демир Кыргыз Эл аралык Банкында” корпоративдик кредит жана маркетинг адиси Дөөлөтбаков Саматты кепке тарттык.
– Валюта алмаштыргыч деген кесип учурубуздун престиждүү кесибине айланган кез. Алар тууралуу сиз эмне айта аласыз?
– Бул суроого мен кыскача эле жооп берейин. Валютчик дегендер – бул акчадан акча жасагандар.
– Банктын карамагындагы акча алмаштыруу жайлары менен көчө бойлоп тизилген жайлардын айырмасы эмнеде?
– Азыр ар бир банкта акча алмаштыруу жайлары бар. Банктагы мындай пункттардан каалаган сумманы каалаган валютага алмаштырып алууга болот. Ал эми көчөдөгү акча алмаштыруу жайларында көп суммада акча турбагандыктан, көпчүлүк учурда ири суммадагы акчаны алмаштыра албай калышат. Ошентсе да, мындай жайларда кардарлар соодалашып, валюта курсун анча-мынча төмөндөтө алышат. Банктарда болсо мындай иш-аракеттерге жол берилбейт. Ошондуктан, көпчүлүк учурда банктан акча алмаштыруунун кардарларга пайдасы азыраак болуп калат. Бирок, баса белгилей кетчү нерсе, банкта коопсуздук жогорку деңгээлде сакталат. Кардарларды алдоо өңдүү көрүнүштөрдөн алыс болушат.
Бир чети, банктын системасы татаалыраак. Алмаштыруу үчүн эле эки бөлүм иштейт. Анын үстүнө банк ар бир акча жүгүртүүдөн пайда көрүш керек. Мисалы, акча эскирип же штамп басылып, балким, кол коюлуп калса, 01,05 пайызын алып калып, кардарга жаңы акча кайтарып берет. Көчөдөгү акча алмаштыруучу жайларга байланыштуу көп кылмыштар болоорун угуп калабыз. Мисалы, акча алмаштырып чыккан соң каракчылар тоноп кеткенин же дагы башка кокустуктар болуп кеткенин. Ошондуктан, кардарларга «бир-эки сомдун көзүн карабай, өздөрүнүн коопсуздугу үчүн банктан эле акча алмаштырган оң» деп айтаар элем.
“Эң жеңил жумуш биздики”
“Демир Банктан” чыккан соң борбордук көчөлөрдүн биринде кыркалай тизилген обменкаларга келдик. “Келгиле, сом, доллар, евро, баарын алмаштырабыз”,- деп шыпылдаган Т.Самат аттуу жигитти четке чакырып, кепке тарттык.
– Самат, валютчик болуу үчүн кандай сапаттарга ээ болуш керек?
– Биринчиден, ишиңе тың болуу зарыл. Ар бир кардардын оюн да окуй билишиң керек. Башкача айтканда, тил табыша билүү кажет.
– “Акча бар жерде коркунуч да бар” деп коюшат. Жалаң акча менен иштеген соң бул кесиптин коркунучтуу жактары көп болсо керек...
– Акча санаганды жакшы билсең эле бул жумуштун оорчулугу жок. Менимче, эң жеңил жумуш биздики. Бирок, кооптуу жагы көп. Мисалы, тоноочулардан коркобуз. Кесиптеш балдар менен чогулуп отуруп калганда чачыңды тик тургузган окуяларды угасың. Андайда пайдалуу кесип түгүл жаныңдан түңүлүп кете жаздайсың. Бирок, эртеси кайра эле баягы көнгөн жумушуңда иштей бересиң.
– Күнүнө канча табасыңар?
– Бул сыр бизге гана тиешелүү нерсе.
– Кардарлардан жымырып калган учурларың болду беле?
– Ой-ий! Бул суроого жооп бериш кыйын да. Азырынча алдап көрө элекмин.
– Алданган учурларыңчы?
– Болгон, бир эмес, үч жолу. Жасалма акча менен. Эл ичинде 100 доллардык купюранын жасалмалары көп. Чыныгы акчанын арасына кошуп алып келишет. Кээде аларды байкабай калып алмаштырып жибересиң. Ой, канчалаган шылуундар бар. Негизи, жашайм десең өтө тың болушуң керек.
– Күнүнө канча сумманы айлантасыңар? Эң “жирный” кардардын алмаштырган акчасы орто эсеп менен канча болот?
– Буга жооп бере албайм. Бизде чоң «операциялар» болбойт. Алар банктарда эле болбосо. Биз орточо капчыктуу калкты гана тейлейбиз.
– Күнүнө канча кардар кайрылат?
– Эң жакшы болду дегенде 40 адам. Эми бир күнгө бир күн окшошпойт. Бир күнү бар, бир күнү жок дегендей...
– Маегиңе чоң рахмат, ишиң илгери болсун!
– “Босогоң кезекке турган кардарга батпай, капчыгың акчага толсун” дебейсиңби. Валютчиктердин арасында бул кеп бата да, тост да боло берет.
– Айтканыңдай болсун!
Саматтын тамашалуу кебине жылмайып баратып дагы бир валютчикке туш болдук.
«ашык болуп калса, унчукпай эле алып коёбуз»
Акча алмаштырганы келбей эле, материал даярдап жүргөнүбүздү угуп, ал жигит чок баскандай качып жөнөдү. Биз да карап калбай, ач кенедей жабышып отуруп, ал жигитти кепке тарттык. Аты Руслан экен.
– Валютчиктердин акча “кайрып”, “сындырып” калган учурлары туурасында көп сөз болот. Ушундай учурлар тууралуу айтып берсең...
– Менин бул кесип менен алек болгонума бир жылдан ашып калды. Азыркы замандын кардарлары алдатпай калышсын. Тескерисинче, өзүңдү алдап кетишет. Мына, жакында эле инимди бир жарым миң долларга алдап кетишти. “Төрт миң долларды сомго алмаштырабыз” деп келген кардарлар улам кайра ойлонумуш болушуп, акыры үч миң долларды алмаштырууну чечишет. Алагды кылып жатышып, алдап туруп акчаны ашыкча алып кетишиптир. Кээде кардар ашыкча берип койсо, биз деле унчукпай алып коёбуз.
Биз сүйлөшүп жатканда бир киши акча алмаштырганы кирип калды. Руслан маегибизди тык токтотту да, кардарын тейлөөгө киришти. Биз да ишине тоскоол болбостон чыгып кете бердик.
“Мени сүрөткө тартпа! Кесиптештерим
тепкилеп кетишпесин”
Кийинки валютчиктин аты-жөнүн өзгөртүп берүүгө туура келди. Анткени, бул жигит акча алмаштыруучулардын ар кандай сырлары тууралуу айтып берип, кеп аягында атын жазбоону суранды.
– Сенин шартыңа макулбуз. Эми айтчы, кардарларды алдоонун кандай түрлөрү бар?
– Негизи, мындай иштер эл толтура болгон базарларда көп болот. Мисалы, миң сомдуктардын арасына жүз сомдуктан эки-үчтү кошуп санап кетишет. Валютчиктердин колдору көзгө илешпей шыпылдап кыймылдагандыктан, айрым кардарлар аны байкабай калышат. Ошондой эле жасалма акчаларды кошуп санап кетип пайда тапкандардан сырткары, колдору акчаны өтө ылдам санаганга эптүү, сөзгө да чебер болуш керек. Бирок, минтип бардыгы эле алдай алышпайт. Буга да шык керек го. Кээбир кардарлар бакылдап сүйлөшүп жатып, акчанын кем же эпчилдик менен бир эле кагаздын эки жолу саналганын байкабай калышат. Негизи, мындай учурларга аялдар көп кабылышат. Комплимент айтып койсо, көбүрүп-жабырып сүйлөп киришет. Пайда табуу үчүн эмнеге гана барбайбыз?!
Мынча болду, эми бир достун секретин айтып берейин. Ал досту биз “Фокусник” деп коёбуз. Колундагы аз акчаны көп кылып санап жиберет. Акчаны бырыштыра кармап санап жатканда кээбирлерин кантип экиге бүктөп салганын байкабай каласың. Ошондо эки бүктөлгөн акчалар эки жолу саналып калат. Андайды ич ара “сындырмай”, “кайрымай” деп коёбуз. Негизинен, шашып жаткан кардарлар көп алданышат. Ал досум кардар өзү санагандан кийин дагы текшермекчи болуп, акчаны алып кайра бир сыйра санамыш этет да, бир-эки кагазды сууруп калат. Ар кандай ашыкча кыймылдарды жасамыш болуп да кардарларды алаксытып туруп алдап коёт. Деги анын айлаларын угуп отурсаң, оозуң ачылат. “Адамдан амал качып кутулбайт” деген кеп дал ушул досума карата айтылса керек. Көп эле жолу милицияга түшкөн. Ошондо да суудан кургак чыгып кетет. Анын амалдарын биз туурай албайбыз.
Бир досубуз андан сабак алып, көп пайда тапмакчы болгон. Бирок, биринчи эле кардарына кармалып калып, аз жерден соттолуп кете жаздаган. Мен айтып бергендер шылуун досумдун өнөрлөрүнүн чети гана. Ал секреттерин кадимкидей эле сатат.
“Мына ушундай, карындаш. Билгенден биле элегиң көп”,- деп оозду ача угуп турган мага көз кысып басып кеткен бул жигитти узата карап калдым. Ал азыр “журналисттин оозун ачырдым” деп өзүнө маашырлана бараткандыр. Мындай адамдар өздөрүн күнөөлүү сезбей тургандары анык. Кызык, жанагы “заманың бөрү болсо бөрү, түлкү болсо түлкү бол” деген кепти ким ойлоп тапты экен?.. Мынабул шылуун жигит өңдүүлөр ойлоп табышкан



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: