Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Муздаткычта кезек күткөндөр

№303 22-28-август, 2008


Башкалаанын Байтик баатыр-Донецк көчөлөрүнүн кесилишинде анчалык чоң эмес имарат турат. Эртели-кеч ал жерден ак халатчан студенттерди көрүүгө болот. Сыртынан караганда кадимки жай турмуштун көрүнүшү. Дал ушул имараттын калың дубалдарынын артында бул дүйнөнүн түйшүгүн биротоло унутуп, түбөлүк уйкуга кирген маркумдар жатат. Биз бул имаратка башбагып, КРнын соттук-медициналык экспертиза бюросуна караштуу шаардык өлүккананын абалы менен таанышып чыктык.
«сөөк бул жайда бир айга чейин сакталат»
Окурмандарга өлүккана тууралуу маалымат бе­рүү үчүн Кыргыз Республикасынын соттук-медициналык экспертиза бюросунун башкы эксперти Табалды Маатсаковдон урук­­­­­сат алып, материал даярдоого кириштик. Алгач бул бюродогу бөлүм башчы Мелис Шергазиевди кепке тарттык. Ал бизди темирдей бекем эркти жана нервди талап кылган жумушу менен тааныштырды.
– Мелис Абдыла­сович, маркумдар менен иштөө оңой эмес болсо керек...
– Чындыгында эле, бул жерде иштөө өтө оор. Бардык эле адамдар мында иштей албагандыгы анык нерсе. Биринчиден, токтоолукту талап кылат. Экинчиден, бул жерде иштөө менен өз денсоолугубузду да тобокелге салабыз. Мисалы, мен сарык оорусун жугузуп алгам.
– Бул жайга өлүктөр кандайча келип түшөт?
– Бизге маркумдарды соттук-медициналык экспертизадан өткөзүү үчүн алып келишет. Милиция кызматкерлери аркылуу маркумдун кайсы жерде, кандай абалда каза болгону иликтенип, сүрөткө тартылат. Ошентип, иликтөөчү токтом чыгаргандан кийин гана сөөк биздин мекемеге келип түшөт. Андан кийин биз өзүбүздүн иликтөөнү баштайбыз. Маркумду союп, эмнеден каза тапканын аныктайбыз.
– Бул жерде өлүктөрдү канча күн кармайсыңар?
– Ар кандай. Өлүмдүн себеби толук анализделип бүтмөйүнчө сөөк берилбейт. Кээде сөөктү таанууга эч ким келбеген учурда бир айга чейин өлүк бул жерде сакталат. Эгер бир айдын ичинде маркумдун сөөгүн жакындары алып кетишпесе, анда биз өзүбүз көмүүгө жиберебиз. Алардын көпчүлүгү үй-жайы жок, көчө кезип калгандар болуп чыгышат. Белгилүү театр жылдызы Бакен Кыдыкееванын сөөгү да ушундай тагдырга туш болгону кейиштүү. Негизи, адам каза тапкан соң таанылгыс болуп өзгөрүп кетет эмеспи. Алгач биз деле Бакен эже экенин тааныган эмеспиз. Кийин балдары келип сөөктү алып кетип жатканда гана билдик. Мындай учурлар көп эле болот.
«Сөөктү бузбай сактоо – биздин милдетибиз»
P.S. Бул жайда иштегендердин айтымында, маркумдардын туугандары “акча жок” деп өлүктү алып кетүүдөн баш тарткан учурлар да кездешет экен. Мындай себептер менен өлүкканада бир ай туруп калган сөөктөр маркумдарды тейлөөчү бюрого тапшырылат. Ортодогу келишимдин негизинде ал бюро маркумду сыйы менен жерге берүү милдетин моюнга алат. Сотмедэкспертизанын кызматкерлеринин айтымында, бир айда болжол менен эч ким тараптан таанылбай калган 50дөй маркум жерге коюуга берилет экен. Кызматкерлерден мындай маалыматтарды уккан соң маектешим менен кепти уладык.
– Сөөктү керектүү убакытка чейин бузбай сактап туруу үчүн мамлекеттик бюджеттен каражат бөлүнүп берилеби?
– Маркумдардын туугандарынан бир күнгө 55 сомдон акча алынат.
– Бир күндө бул жайга канча маркум келип түшөт?
– Ар кандай. Күнүнө 15тен көп түшкөн күндөр болот. Кээбир күнү таптакыр келбеген учурлар да болот. Эң өкүнүчтүүсү, майрамдарда аябай көп келет. Мындай күндөрү ичимдикке кызып алышып, ар кандай мушташтардын айынан каза тапкандар болот.
– Сөзүңүзгө аралжы, “өлүктү сойдурбайбыз” деп туугандары чыр салган учурлар деле болсо керек?
– Албетте, болот. Бирок, биздин милдет – маркумдун эмне себептен өлгөндүгүн аныктоо. Кээде маркумдун өлүмүнүн себебин тактоо үчүн бир ирет союлуп, текшерилген сөөктү кайра бир нече ирет сойдурушкан учурлар да болот.
– “Союлуп, текшерүүгө алынган маркумдардын кээбир органдары донорлукка берилет” дегендин чын-бышыгы канча?
– Мындай нерсе бизде болбойт. Бизге маркумдар ар кандай шартта каза болушуп, бир топ убакыт өтүп калгандан кийин алынып келинет. Ал эми бейтапканаларда каза болгондор биздин өлүкканага эмес, башка уюмга жиберилет. Ал жерде маркумдардын айрым органдары донорлукка мыйзамдын чегинде, эгер тууган-туушкандары макул болсо берилиши мүмкүн. Бирок, мындай көрүнүш – биздин мамлекетте сейрек кездешчү нерсе.
Маектешибиз жогорудагыларды бизге кеп салып берген соң ушул эле мекеменин жертөлөсүндөгү өлүкканага кирип, ал жердин ал-акыбалын билүүнү чечтик. Тепкич менен түшүп келе жатканда эле каңырсыган жагымсыз жыт каңылжаарды жарып кетти. Алгач өлүктөрдү союп изилдөө бөлмөсүнө башбактык. Каза тапкан жаш кызды союп, ички органдарын чыгарып жатышкан учурга туш болдук. Жертөлөдө сөөктү союп текшерүүчү эки жай бар экен. Ар биринде экиден операциялык стол турат. Биз киргенде төрт стол тең бош эмес экен. Анткени, бул күнү түшкө чейин эле алты маркумду алып келишиптир. Бул жайда жүргүзүлүп жаткан иш процессине дит багып карап тура албадык. Ошентсе да, сотмедэкспертиза кызматкерлерине суроо бербей койгон жокпуз. Ушул тапта бөлмөдөгү кызматкерлердин бири колундагы колкаптарын чече баштаганынан “иши аяктап калды” деп божомолдоп, аны кепке тарттык.
– Бул жерде иштеге­ниңизге канча жыл болду?
– Он бир жыл болду.
– Жумушуңуз коркунучтуу экен...
– Бул менин жумушум. Өлүктөрдөн коркуунун кереги деле жок. Алар сени эч нерсе кылбайт. Биз көнүп калганбыз. Албетте, күн сайын эле ар түрдүү өлүм менен келген сөөктөрдү көрө бериштин өзү эле адамдын психикасына чоң таасирин тийгизет. Мындай жумушта иштөө үчүн өтө токтоо болуп, жийиркенүү сезимиңди басышың керек. Себеби, бул жерде дайыма жагымсыз жыт чыгып турат. Сөөк жыттанып кетпеш үчүн маркумдун ичеги-карындарын медициналык жолдор менен тазалап чыгабыз. Андан кийин сөөктү “формалин” деген зат менен, мындайча айтканда, маркумдун ар бир ички органдарын жууп чыгабыз. Бул зат өлүктү катырып салат.
маркумдар сакталган муздаткыч
Андан ары бизге баятан бери өлүккана тууралуу баяндап берип жаткан Мелис агай жертөлөнүн эң түпкүрүндө жайгашкан сөөк сакталуучу муздаткычтарды көрсө­түүгө басты.Бул өтө калың темир эшиктер менен жабылып, толугу менен цементтелген жай экен. Ичин ача бергенде муздак аба менен кошо жагымсыз жыт келип турду.
Ооз жагында эле кырктай өлүк жатканын байкадык. Же түшүп кеткенин, же атайылап эле жерге таштап койгондору белгисиз, маркумдардын сөөктөрү жерде да жатат. Ичи караңгы болсо да, бул жайдын бир топ эле чоң экенин баамдай алдык. “Бул жер канча өлүккө эсептелген?” деген сурообузга “бир топ эле” деген так эмес жооп алдык. Бирок, баарыбир сурамжылап жатып, бул сөөк сактоочу муздаткычтар бир чоң шаардын калкына ылайык эсептелгенин билдик.
Биз муздаткычты карап жүргөндө жертөлөдөгү сөөктөр­дүн саны дагы бирөө менен толукталды. “Муунуп өлүптүр” дешип бир адамдын сөөгүн изилдөөгө алып келишти. “Эми кызматкерлерге жолтоо болбойлу” деп жертөлөдөн чыгып кеттик. Дене-боюңду дүрүлдөтө каңылжаарды жарган жыт бул күнү кечке мурдубуздан кетпей жүрдү. Мындай каңырсыган жытка дайыма аралашып жүргөн кызматкерлер түркүн гүлдөрдүн же атырлардын не бир ажайып жыттарын байкабай, билбей калышчудай туюлуп жатты. Негизи, өлүк үч күндөн кийин эле зыяндуу зат бөлүп чыгара баштайт экен. Мусулманчылыкта “сөөк муздай электе жерге берүү керек” деген шарт да, балким, ушул себептен чыккан чыгаар.
Ал эми “качан топуракка коюла­быз?” деген сыяктанып муздаткычта кезек күткөн өлүктөрдү эстегенде жүрөк зырпылдап, маанайың сууй түшөт экен.
Өмүр менен өлүмдүн түбөлүк тирешип келиши бул – жашоо. Адам баласы төрөлгөндөн баштап эле жашоонун ачуу- таттуусун көрүп күн өткөзүп келе берип, бир саам да өлүм жөнүндө ойлогусу келбейт эмеспи. Бирок, бул жазыктан эч ким качып кутулган эмес. Ошентсе да, алдыда турган өмүрдү татыктуу жашап өтүү ар бир инсандын өз колунда.


Даярдаган Бахияна Сатылганова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: