Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЛЬБИНИЗМ- КАШ-КИРПИГИНЕН БЕРИ АППАК БОЛУП ТӨРӨЛҮҮ

№305 5-11 сентябрь


Альбиностор – табышмактуу, сырдуу, сулуу жана планетадагы сейрек кездешүүчү адамдар. Тактап айтканда, альбиностор – териси, чачы, каш-кирпиктеринен бери аппак болуп төрөлгөндөр. Медициналык статистикага таянсак, дүйнөдүгү ар бир 20 миң адамдын бири альбинос болуп төрөлөт. Оору тукум кууган оорулардын түрүнө кирет.
Эмнеден келип чыгат?
Альбинизм латындын “албус” –“ак” деген сөзүнөн алынган.  
Альбинизмдин эмнеден пайда боло тургандыгы алигиче белгисиз бойдон калууда. Бирок, окумуштуулардын изилдөөлөрүнө таянсак, себеби төмөндөгүдөй: Ткандарга (мисалы, тери же көз тканына) өң берүүчү зат меланин деп аталат. Ошол меланинди иштеп чыгаруучу тирозин затынын толук же жарым-жартылай жок болуп калганынан улам болот. Ал эми толук же жарым-жартылай жок болуп  калуусу эмнеден экендиги белгисиз. Альбинизм жаныбарларда, өсүмдүктөрдө да кездешет. Кыскартып айтканда, табигый боёктон айрылган организм альбинос деп аталат.
Түрлөрү      
Тубаса жана кийин пайда болгон түрлөрү бар. Тубаса түрүндө адам төрөлгөндө каш-кирпигинен бери аппак болуп төрөлөт. Адамдын жашы өйдөлөгөндө чачы сары, териси кызгылтым түскө өтөт. Кийин пайда болгон түрү (мисалы, радиациядан) толук жана жарым-жартылай альбинизм деп бөлүнөт. Толук түрүндө адамдын териси, чачы, каш-кирпигинен бери агарып кетет. Жарым-жартылайы тери жана көз альбинизми деп бөлүнөт.
Көз альбинизминде каректе пигмент болбогондуктан, көз кызыл сыяктуу болуп көрүнөт. Ал эми чачтын жана теринин түсү табигый түрдө болот.
Оорунун бул түрүндө көз жабыр тартат. Жарыктан, күндүн нурларынан көз уялып, көздү бат-бат ачып-жумуу, ирмегилөө күтүлөт. Бир нерсени тик кароо кыйынчылыкты жаратат. Ошондуктан, жалаң күңүрт түстөгү көз айнек менен гана жүрүүгө туура келет. Көздүн жабыркоосунан көз оорулары да жаралышы мүмкүн.
Тери альбинизминде адамдын териси менен чачы аппак болгону менен көзүнүн өңү сакталат. Мисалы, кара же кой көздүү дегендей. Оорунун бул түрүндө теринин рагына чалдыгуу коркунучу чоң.
Альбиностор  чачынын, терисинин, көзүнүн өңдөрү менен гана эмес, кээбирлери боюнун кичинекейлиги менен да айырмаланышат.
Оору ген кууйт
Эгер жубайлардын экөө тең альбинизмдин бир түрү менен оорушса, анда алардын балдары да өздөрүн тартып, оорунун ошол түрүн аркалайт. Бирок, бул  оорунун эки башка түрү менен ооруган альбиностор баш кошушса, денсоолугу чың балалуу болуулары мүмкүн. Оору жакын туугандар арасындагы нике менен да байланыштуу.
Айыктырууга мүмкүн эмес
Бул оорунун пайда болушу тууралуу так маалымат жок болгондуктан, дарылоо ыкмалары да иштелип чыга элек.  Андыктан, айыктырууга мүмкүн эмес.
Эгер тери да, көз да альбинизмден жабыр тартса, анда адам күнгө абдан сезимтал келет. Күнгө дененин бат күйүп калышы күтүлөт. Тери кургак тартып турат. Кээбир альбиностор абдан терчил келишсе, кээлери анчалык тердей беришпейт. Бирок, альбиностор жашоого толук ыңгайлашса болот. Ал үчүн күн нурларынан болушунча сактануу талап кылынат. Ачык тургай  күн бүркөк учурда да бүт денени жаба турган кийим кийип, күндөн сактоочу крем, лосьондорду колдонуп  жүрүүлөрү кажет. Эгер адам жаанда калса, анда крем же лосьонду кайрадан колдонуусу талап кылынат. Альбинизмден жабыркаган адам ар дайым доктурдун көзөмөлүндө болуп, андан керектүү кеңештерди алып туруусу кажет. Ал эми бала мектепке бараарда көз доктурга көрсөтүп, ага ылайыктуу күңүрт көз айнек тандатып же көз линзасын алып берүү керек.
кошумча...
  Африканын Малави өлкөсүндө альбиностордун өмүрү дайыма коркунучка капталып жүрөт. Себеби, элде “альбиностор өлгөн соң абада эрип жок болуп кетет” деген ишеним орун  алган. Андыктан, мунун чындыгын текшерип билгиси келип альбиносторду өлтүрүп көрүүнү чечкендер чыгат. Аталган өлкөдө альбиностордун уюму уюшулган. Уюм элге: “Биз, альбиностор, силердей эле адамдарбыз. Андыктан, бизге түшүнүү менен мамиле кылууңарды өтүнөбүз”,- деп кайрылып келет. Эми африкалык альбиностор клиникалар тармагын ачууну көздөшүүдө.
Анда балдары альбинос болуп төрөлгөн ата-энелерге кеңештер, медициналык жардам көрсөтүлмөкчү. 
 Фиджи аралында альбиносторду байыртадан эле сыйлап, барктап келишет. Булар өлкөдө жогорку кызмат орундарды ээлешип, коомдоо сыйлуу.
 АКШда альбиностордун “Түссүздөрдүн союзу” деген уюму бар. Уюмдун мүчөлөрү конференцияларды өткөрүп, медициналык жаңылыктарды талкуулашып турушат. Альбинос болуп төрөлгөн балдарга жана алардын ата-энелерине жардамдарды беришет. АКШдан сырткары да көп эле өлкөлөрдө альбиностордун уюму бар экендигин айта кетели. 
 Дүйнөдө, анын ичинде Европада 20 миң адамдын  бири альбинос болуп туулса, Нигерияда
3000дин бири, Панамадагы индеецтерде 132 адамдын бири альбинос болуп жарыкка келет.

Бетти даярдаган Канымжан Усупбекова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
26.05.2014. 22:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
05-05-2014
Соӊку аракети:
07-02-2017 15:20
Жынысы:
Белгисиз
0
Кызыктуу макала экен рахмат
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: