Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЭМИ КЫРГЫЗСТАНДА ДА БӨЙРӨК АЛМАШТЫРУУГА БОЛОТ

№306 12-18 сентябрь, 2008-ж


«Азырынча элдин бизге ишеничи аз»
Кыргызстанда жүрөк хирургиясы жана органдарды алмаштыруу боюнча илим изилдөө институтунун ачылганы туурасында көпчүлүк билбесе керек. Анткени, бул институттун ачылганына аз гана убакыт болду. Биз ушул институттун директору Калдарбек Абдраманов менен институт туурасында жана органдарды алмаштыруу жөнүндө маектештик.
– Калдарбек мырза, айтсаңыз, институттун ачылы­шы Кыргызстанда эми органдарды алмаштырууга болоорлугунан кабар береби?
– Бул институттун ачылышынын негизги максаты – муктаж болгон адам чет өлкөгө барбай өз мекенинде алмаштырууга мүмкүнчүлүк алуусу. Бизде бөйрөгүн алмаштырууга муктаж болгондордун саны аз болгону менен, алардын көбү алмаштырууга сарпталуучу каражаттын кымбаттыгынан каза болуп жатышат.
– Институттун ачылганына канча убакыт болду?
– Ачылуу жөнүндөгү мыйзам 2003-жылы кабыл алынганы менен, институт 2006-жылы ачылган. Жакындан бери толук кандуу иштей баштады. Институтта лаборатория бөлүмү да бар. Ал жерде бөйрөктү алмаштырууга чейинки текшерүү иштери жүргүзүлөт.
– Институт кайсы органдарды алмаштыруу боюнча иш алып барат?
– Учурда бөйрөктү алмаштырууга муктаж болгондордун саны көбүрөөк болгондуктан, донор салууну бөйрөктөн баштасак деп жатабыз. Кийин өпкөнү, жүрөктү, уйку безди, боорду алмаштыруу иштерин жүргүзөбүз деген пландарыбыз бар. Анан дарыгерлерибиздин санын көбөйтүп, аларды чет өлкөгө жиберип, тажрыйбаларын арттырабыз деген ойдомун.
– Бул жерде иштеген дарыгерлер органды алмаштыруу боюнча тажрыйба жагынан да, техникалык жагынан да толук кандуу даярбы?
– Лабораторияда үч дарыгер, мени менен төртөө жана үч лаборантыбыз бар. Бул жердеги төрт дарыгер тең психологиялык да, тажрыйбасы жагынан да даяр. Анткени, төртөөбүз тең билим жагынан Египет, Орусия, Түркия, Кытай мамлекеттеринде болуп, бөйрөк алмаштыруу иштерине катышып, өз көзүбүз менен көрмөк түгүл, операцияга кошо аралашып жүрөбүз. Бөйрөк алмаштыруу чет мамлекеттерде ишке ашканы менен, Кыргызстанда бир да жолу жасала элек. Ошондуктан, биз азыр бөйрөк алмаштырууга муктаж болгон адамдын бөйрөгүн алмаштырсак, коомчулукка сенсация болушу мүмкүн. Кыргызстанда бирөөнө да бөйрөк салынбагандыктан элдин бизге ишеничи аз болуп жатат. “Быссымылда” деп ушул ишти баштап алсак, Кыргызстандын медицинасы алга бир кадам жылып, коомчулукка да көнүмүш иш болуп калат эле. Бизде азыр бөйрөгүн алмаштырууга муктаж болгондор келгени менен, бул жерден жасатууга макул болбой жатышат. Кеңеш алганы келишкенде баарын түшүндүрүп берсек макул болуп кетишет да, арадан бир-эки жума өтпөй айнып калышат. Алар биздин өлкөдө алмаштыруу боло электигин билип, башка тааныш дарыгерлеринен кеңеш сурашат окшобойбу. Ал дарыгерлер өз кесиби боюнча жакшы адистир, бирок, бөйрөк алмаштыруу боюнча тажрыйбасы, түшүнүгү жоктугунан туура эмес кеңеш берип коюшу ыктымал.
– Алмаштырганга чейинки процесс туурасында айтып кетсеңиз...
– Бөйрөктү алмаштырып коюу жеңил, ага чейинки жана кийинки иш абдан кыйын. Оорулууну текшерип, бардык анализдери алынган соң ага ылайык донор табуу зарыл. Оорулуу адам менен табылган донордо 12ден 20га чейинки белгилер (мисалы, жашы, жынысы, канынын группасы) бири-бирине дал келүүсү шарт. Мындай дал келүү оорулуунун ата-энесинде, биртуугандарында болушу толук ыктымал. Андыктан алар жакынына бир бөйрөгү менен кайрылышса өз эрки. Адам бир бөйрөгү менен жашаса деле болот эмеспи.
– Эки бөйрөгүнүн бирин берген адамдын денсоолугу мурунку эле калыбында калабы?
– Анча-мынча таасири тийиши мүмкүн. Бирок, бир бөйрөгү алынган адам оорулуу болуп калат дегенден алысмын.
– Өлүм алдында жаткан адамдын бөйрөгүн алууга болот да?
– Эгерде бир адам автокырсыкка туш болуп, өлүм алдында жатса, аны дарыгерлер алдын-ала текшериши керек. Бөйрөгү тазабы, ага жаракат кеткен жокпу деген суроолордун баарына жооп алынгандан кийин бизге билдирилиши керек. Анан ал адамдын тууган-уругу жактан уруксат алуу кажет. Алынган бөйрөк муктаж адамга туура келсе бир сааттын ичинде салынууга тийиш. Андан ашык убакыт туруп калса бөйрөк жарабай калат.
– Башканын бөйрөгү менен жашаган адам кийин денсоолугу жактан кыйналбайбы?
– Операция болгондон кийин ал адам өмүр бою дарынын күчү менен жашайт. Алмаштырганга чейин окшош донор тапканыбыз менен, бөйрөк салынганда биз билбеген бир нече майда карама-каршылыктар келип чыгат. Башкача айтканда, организм бөйрөктү өгөйлөйт. Ошону басуу үчүн атайын дарылар ичилет. Ал дары өтө кымбат турат. Айрым бөйрөгүн алмаштырганга эптеп акча тапкан чөнтөгү жукалар өмүр бою дарыланууга акчалары жетпей орто жолдо калышат. Тактап айтканда, донор бөйрөк иштен чыгып калат.
“Бөйрөгүн алмаштырууга муктаж болгондор 20-25 жаштагылар”
Эми органдарды алмаштыруу бөлүмүнүн башчысы Жамал Ашымовдун бөлмөсүнө баш бактык. Бул дарыгерден учурда канча адам бөйрөгүн алмаштырууга муктаж экенин жана башка бир нече суроолорго жооп алдык.
– Жамал, органдарды алмаштыруу маселеси эмнеден келип чыгат?
– Органдардын баары эле качандыр бир кезде оорунун негизинде функциясын аткара албай калышы мүмкүн. Кээде бир, кээде эки бөйрөк тең иштен чыгып калган учурлар кездешет. Качан бөйрөк иштен чыгып калганда диета, дары-дармек менен өмүр уласа болот. Бирок, бул иш бир нече айга гана созулат. Бөйрөктүн сезгениши, дарыдан, тамак-аштан, химикаттан ууланышы, шишик, аллергия өңдүү оорулардан улам бөйрөк өз функциясын жоготот.
– Бөйрөк функциясын аткара албай калганда алмаштыруудан башка жол жокпу?
– Бөйрөгү ооругандар алгач нефрологдорго көрүнүшөт. Ал жерден алмаштыруу зарыл экени билингенде гемодиализге жиберилет. Гемодиализ бул – адамдын бөйрөгүнүн функциясын убактылуу аткаруучу аппарат. Бул жерге оорулуу жумасына эки жолу барып 2-3 сааттан жатып кандарын тазалатышат. Буга жөн адамдын чөнтөгү чак келбейт. Биздин өкмөт 40 адамдын бир жылдык гемодиализин төлөп бере алат. Гемодиализге кирбей калган адамдар бөйрөгүн алмаштырууга аргасыз болушат.
– Лаборатория ачылгандан бери бөйрөк алмаштыруу боюнча канча адам кайрылды?
– Ачылгандан бери 17 адам катталып, текшерүүдөн өттү. Алардын ичинен бири Новосибирск шаарынан, экинчиси Үрүмчүдөн бөйрөктөрүн алмаштырып келди. Дагы эки адамды Казакстандын дарыгерлери менен сүйлөшүп, гемодиализге жибердик. Ал эми экөө каза болду. Калгандары кабарсыз кетишти, эмне болгондорун билбейбиз.
– Учурда бөйрөгүн алмаштырууга канча адам муктаж?
– Төрт адам текшерүүдөн өтүп, алмаштырууга даярдык көрүп жатышат. Алардын бири ушул жерден жасатууга макул болду. Учурда анын туугандары донор издешүүдө.
– Бөйрөгүн алмаштырууга көбүнчө кайсы жаштагылар кабылып жатышат?
– Учурда бөйрөк алмаштырууга муктаж болгондордун көбүнүн жашы 20-25те.
“Айына 500 долларга дары алып ичем”
Жамал Ашымовдун жардамы менен бөйрөгүн Кытайдын Үрүмчү шаарынан алмаштырып келген Зарлык Тилкебаев менен кездешип, маектештик.
– Бөйрөгүмө 3-4 жашымда суук тийгизип алыптырмын. Бирок, анда эч нерсе билинген эмес экен. Эки жашымда бронхит болуп ооруп ооруканага жатканымда бөйрөк туурасында эч кандай шек билинбептир. Кийин чоңойгондо белим ооруп жүрүп, дарыгерлердин жиберүүсү менен нефрология бөлүмүнө келип көрүндүм. Ал жердеги дарыгерлердин айтуусу боюнча 5-6 жыл майлуу тамак, эт жебей, спирт ичимдиктерин ичпей диетада жүрдүм. 2005-жылы мени гемодиализге жиберишти. Ал жакта бош орун жок болгондуктан Алматага барып беш ай гемодиализде дарыландым. Гемодиализге күн алыс барып дарыланам да, 150 доллар төлөйм. Акыры акчам чак келбей калды, анын үстүнө, өзүмдү-өзүм убактылуу алдап жатканымды түшүндүм. Таанышымдан Үрүмчүдө бөйрөк алмаштырылаарын билип ал жакка бардым. Дарыгерлер менден анализ алышып, дарылашып, операцияга даярдай башташты. Эки жумадан кийин эле донор бар экенин айтышты. Бирок, ошол учурда менин акчам донордун баасына, 20 000 долларга жетпей калды. 2005-жылдын декабрында барган элем, акчамдын жетпей калгандыгынан улам кайра донор күтүп бир ай жатып калдым. Мага кылмыш кылып атууга кеткен бир кытайдын бөйрөгү салынды. Ал жактагы дарыгерлер аны менен “сен жөн эле көз жумбай бир адамдын өмүрүн сактап кал. Акчаны үйбүлөңө беребиз” деп сүйлөшүшүптүр.
– Операциядан кийин дароо эле өзүңө келдиңби?
– Башка бөйрөк салынгандан кийин дагы 4-5 ай Үрүмчүдө ижарага үй алып жашап, дайыма дарыгерлердин көзөмөлүндө болуп жаттым. Организм бөлөк бөйрөктү жерип түртүп салбаш үчүн кымбат дарыларды беришет экен. Бул жакка келгени органдарды алмаштыруу институтунда каттоодомун. Эки жумада бир анализ тапшырып турам.
– Организм менен бөйрөктүн күрө­шү­нүн токтоор чеги бар бекен?
– Бөлөк бөйрөк баарыбир менин организмим менен шайкештикте жашап кете албайт. Ошол үчүн мен эми өмүр бою дары менен жашайм. Айына 500 долларга дары алып ичип жатам. Ичкен дарыларымдын бирин төрт айга чейин мамлекет алып берди. Ата-энем, бир туугандарым мен деп жүрүп оокатсыз калмай болушту. Менде машина, үй, баары эле бар болчу, сатып отуруп эч нерсем жок калдым. Эл ичинде менин тагдырыма кайдыгер карабаган адамдар болсо жардам беришсе жакшы болот эле.
Ичип жаткан дарыларымды тааныштардын жардамы менен Казакстандан, Орусиядан, Кытайдан алдырам.
– Баса, Казакстан, Үрүмчүдө бөйрөк алмаштырууга муктаж болгондорго мамлекет жардам көрсөтөт бекен?
– Мисалы, Казакстанда оорулуу бөйрөгүн алмаштыргандан кийин дарылардын баарын мамлекет алып берет экен. Бизде деле мамлекет тараптан кичине жардам болсо жашоого болгон үмүт жанат эле го. Менин кийинки айда ичүүчү дарыма акча жок. Кара күчтү талап кылбаган жумушта иштеш керек болуп жатат. Антпесем үйдөгүлөр аябай кыйналып кетишти. Биздин мамлекет жок дегенде жумуш таап берүү жагынан жардам берсе, ошого ыраазы элем.
– Зарыл, сага чың денсоолук каалай­быз. Жакын арада жумуш таап иштеп ке­тээриңе ишенебиз.

Даярдаган Сүйүн Кулматова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: