Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БЕЛГИЛЕР БАЯНЫ

№458 12-18-август, 2011-жыл


Жазуу учурунда оңой болуш үчүн ар кандай белгилерди колдонуп келебиз. Дал ушул ыңгайлуулук туудурган белгилер кайдан пайда болуп, жашообузга кандайча кирип калган?

ДОЛЛАР – $
Испандыктар Америка континентин колониялаштырып турган чакта казып алган алтындардын үстүнө S белгисин коюп, өз өлкөлөрүнө жиберип турушчу. Ал алтындар Испанияга жеткенде анын үстүнө бир тик сызык сызышчу. Иштетилип, кайра Америкага жибергенде дагы бир сызык сызышат. Ушул белгиден улам $ белгиси келип чыкканы тууралуу божомол бар.
Экинчи вариант боюнча, испан падышалыгынын үй-бүлөсүнүн гербинин өзгөртүлүп берилиши. Ал герб лента оролгон 2 устун түрүндө болгон.
Дагы бир вариант: испан акчасы күчтүү болуп, көп жерлерге жайылып турганда англиянын падышасы Георг III испан реалдарын Англияда да колдонууга буйрук берген. Бир реал 1/8 фунтту түзүп, «сегиздин бир бөлүгү» деп аталып жүрүп, убакыттын өтүшү менен песо («peso») деп аталып калган. Песону Р деп да кыскартышкан. Көп песо болсо («pesos») S тамгасын кошуп, PS деп жазышкан. Кийин Р тамгасынан тик сызык гана калып, S тамгасын анын үстүнө жаза башташкан. Ошентип, $ белгиси келип чыккан.

КАДЫРЫ КҮЧТҮҮ @ БЕЛГИСИ
Таң калычтуу, бирок бул белги орто кылымдарда эле колдонула баштаган. Арробаны (көлөмдү жана массаны өлчөөчү бирдик) билдирчү. Кийинчерээк бухгалтериялык документтерде англисче «at» же французча «а» (орусча «по») байламталарын тез жазуу үчүн колдонушкан. 1985-жылы жазуу машиналарынын клавиатураларына, кийин компьютер клавиатураларына өткөн. Муну америкалык программист Рэй Томилсон алгачкы электрондук почтаны ачуу боюнча иштеп жатканда байкаган. Ал өз сөзүндө: «Эч бир ысымда кездешпеген жана эч кимди адаштырбаган, бөлүп туруучу белги издеп жаткам»,- дейт. Эң биринчи электрондук катты Рэй 1971-жылы жиберген.
Баса, орустар @ белгисин «ит» дешет. Англичандар «маймылдын куйругу», италиялыктар «үлүл», кытайлар «чычкан», казактар «айдын кулагы», өзбектер «күчүкчө», венгриялыктар «сөөлжан» же «кене», ал эми финндер уктап жаткан мышыкка окшоштуруп «мяу-мяу» деп аташат. Кыргызда болсо маймылча.

«ЖАНА» СӨЗҮН & АЛМАШТЫРА АЛАТ
Латынча «et» – «жана» байламтасынын кыскартылган графикасы. Амперсанддын автору катары Марк Туллий Тиронду аташат. Ал рим саясий ишмери Цицерондун кулу жана катчысы болгон. Тирон эркиндикке чыккан күндө деле Цицерондун айткандарын кагаз бетине түшүрө берген. Биздин заманга чейинки 63-жылы жазууну тездетүү үчүн «тирон ноталары» же «тирон белгилери» деген өзүнүн системасын ойлоп таап, бул белгилер XI кылымга чейин колдонулган (оригиналы сакталып калган эмес). Тирон иштеп чыккан белгилердин арасында амперсанд да кездешкен.
& VIII кылымдын экинчи жарымынан баштап көчүрүп жазуучулар тарабынан көп колдонулган. XV кылымдын ортосунан баштап басмаканалардан орун алат. Амперсандды азыркы учурда дээрлик бардык жерде колдонушат. & латын тексттеринде гана эмес, бардык европалык жана түндүк америкалык китептерде (англис, француз, итальянча) колдонулат. Европа жана Түндүк Америкада көп колдонулуп жүрүп, XIX кылымдын башында англис алфавитинин акыркы катарынан орун алып, кайра XX кылымда жоголгон. Азыр тамга катары эмес, белги катары колдонулат. СССРде амперсанд илимий-техникалык документтерде «жана» деген сөздү билдирүү үчүн сейрек колдонулчу.
Азыркы учурда амперсандды орустар кээде тексттин башка тилде экендигин белгилөө максатында колдонушат. Кыргыздар да жазууларда «жана» деген маанини берүү үчүн колдонуп келет.

% КАНДАЙЧА ПАЙДА БОЛГОН?
Пайыз деген сөз латын тилинин «pro centum» сөзүнөн келген. Которгондо «жүздүн бир бөлүгү» дегенди билдирет. «Сentum» сөзүн кыскартып «сto» деп жазышкан. Тез жазууда аны «о/о» деп жазып коюшчу, кийин «» деп жазууга өтүшкөн. Башкача айтканда, t тамгасы кыйшык сызык менен алмаштырылган.
Экинчи вариант: 1685-жылы Парижде Матье де ла Портанын «Коммерциялык арифметика боюнча жетектөө» деген китеби чыккан. Бул китепте пайыз жөнүндө сөз болгон. Ал убакта «pro centum`ду» кыскартып «cto» деп жазышчу. Терип жазуучу «cto» сөзүн «» деп туура эмес жазып койгон. Ошентип, туура эмес терип алуудан улам бул белги биздин жашообузга кирип калган экен.

€ – ЕВРОНУН БЕЛГИСИ
Евро – Европа акча бирдигинин аталышы. деп белгиленет. Евронун символун жаратуу үчүн сынак жарыяланган. Сунушталган 10 символдун ичинен элдик сурамжылоонун натыйжасында экөө кабыл алынган. Бул белгилерден Еврокомиссия ушул белгини (€) тандап алган. Жеңип алган символдун авторлору 4 кишиден турган. Алардын ысымдары расмий түрдө аталган эмес. Расмий түрдө бул белгинин дизайнери катары Европа коомунун графикалык дизайнери болуп иштеген Артур Эйзенменгерди аташат. Символдогу Е Европа дегенди, ал эми эки сызык евронун туруктуулугун билдирип турат. 12-декабрь, 1996-жылы белги расмий түрдө элге тааныштырылган.

КӨҢҮЛ КӨТӨРГӨН БЫЙТЫКТАР (Смайлик)
1963-жылы Америкада 2 чоң камсыздандыруу компаниялары бириккен. Бул процесс бир топ кыйынчылыктарды жараткандыктан, компаниянын кызматкерлери чарчап, көпкө чейин маанайы пас жүрүшкөн. Мунун натыйжасында иштөө жөндөмдүүлүктөрү начарлай баштаган. Кардарларды жылмаюу менен кабыл алсын деген максатта компаниянын жетекчилери сүрөтчүдөн көргөн жанды кубанта турган белги ойлоп табууну суранышкан. Ошентип, сары быйтыкты америкалык сүрөтчү Харви Болл 10 мүнөттүн ичинде ойлоп таап, 45 доллар гонорар алган. Кагаз бетине тартылган жылмайган жүздү кардарларга жана иштегендерге таратып беришкен. Быйтык бардыгына жагып, жакшы натыйжа бергенин көргөн компания жетекчилиги дагы 10 миң быйтык заказ берет. Быйтыктар элге кагаз түрүндө сатыла баштайт. 1971-жылы элге 50 миллион быйтык сатылган. Кийин быйтыктар интернет дүйнөсүнө кирген. Азыр бардык колдонуучулар аны бекер эле колдоно алышат.
Бара-бара быйтыктар жандана баштаган, башкача айтканда, анимациялык таризде да пайда болгон. Кийин бул жылмайган жүздүн ролун мультфильмдердин каармандары, жаныбарлар ойной башташкан. Болл өзүнүн ойлоп табуусу боюнча: «Ушул күнгө чейин адамзат тарыхында бардык адамдарга тараган жана сүйүнүч, бакыт тартуулаган, жөнөкөй гана, бирок баарына түшүнүктүү нерсе болгон эмес»,- дейт.

Перизат Музуратбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(5)
15.08.2011. 16:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
369
Катталган:
22-04-2011
Соӊку аракети:
12-12-2017 23:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
сонун экен. Абдан кызыктуу жазыпсын Перизат. Азамат.
16.08.2011. 00:08 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
238
Катталган:
01-06-2011
Соӊку аракети:
08-12-2014 11:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Boston, Massachusetts State, USA
+1
:-
16.08.2011. 14:46 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
38
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
14-02-2012 19:40
Жынысы:
Белгисиз
+1
смайликтер чындап эле конулунду которот эн жакшы
16.08.2011. 15:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
10-08-2011
Соӊку аракети:
11-04-2018 20:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
+1
Смайлик быйтык деп которулганын эми уктум:-)ктум:-)
24.09.2012. 19:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
128
Катталган:
18-03-2009
Соӊку аракети:
01-05-2014 23:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Электрондук адресстеги @ деген белги at деген созду тушундургонун жазыпсыз, аталган дарек дагы аталган сайтта жайгашкан (табыш жондомосундо "да")дегенди тушундуроорун да жаза кетуу маанилуу маалыматтардын бири болуш керек эле деп эсептейм.!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: