Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БИРИНЧИ МУГАЛИМ

№312 24-31, октябрь, 2008-ж


Режиссёру – Андрей Кончаловский
Сценарийин жазгандар – Чыңгыз Айтматов, Борис Добродеев, Андрей Кончаловский
Оператору – Георгий Рерберг
Башкы ролдордо: Наталья Аринбасарова, Болот Бейшеналиев
Ролдордо: Даркүл Күйүкова, Советбек Жумадылов, Бакен Кыдыкеева, Назирет Дубашев жана башкалар.
Фильмдин мазмуну
1965-жылы тартылган 102 мү­нөттүк “Биринчи мугалим” фильми 1923-жылдагы кыргыз элинин алыскы айылдарынын биринде болуп өткөн окуяны камтыйт. Жарандык согушта кызылдардын катарында элинин эркиндиги үчүн күрөшкөн Дүйшөн айылдагы жаш балдарды чогултуп алардын сабатсыздыгын жоюуга аракеттенет. Айыл тургундары мугалимдин ишин колдоп, мектеп курууга жардам бермек түгүл “балдарыбызды окутканга бербейбиз” деп чыгышат.
Үймө-үй кыдырып, ата-энелерге түшүндүрүп жүрүп чогулткан балдарынын арасында Алтынай аттуу жаш кыз бар. Алтынайдын “окуйм” деп күнүгө айыл четиндеги бир байдын мурунку ат сарайына барышы жеңесине жакпайт. Андан көрө жаш кыздын талаадан тезек терип, үй оокаттарына кол кабыш кылышы жеңе үчүн жагымдуу болчу. Жеңе кайын сиңдисинин макулдугун сурап да койбой аны айылдагы байлардын бирине токолдукка берет. “Мындайга жол бербейм” деген Дүйшөн Алтынайды байдын үйүнөн сууруп чыгат.
Фильмде биринчи мугалимдин аракети аркылуу революциячыл жаңы замандын өкүлү менен эски көз-караштагы адамдардын ортосундагы кагылышуу көрсөтүлөт. Бай-манаптардын жоюлушу, элдин сабаттуу болушу үчүн күрөшкөн Дүйшөн менен жаш кыз Алтынайдын ортосунда махабат пайда болот. Бирок, ал махабат ачыкка чыга албай арман бойдон ичте калат.
кино тартылуу учурунда жана тартылгандан кийин
Буга чейин кыска метражду фильм тартып жүргөн студент Андрей Кончаловский-Михалков толук метраждуу фильм тартууга мүмкүнчүлүк алып Москвадан Кыргызстанга кетчү самолётко отурат. Самолёттун салону толтура эл. Режиссёр бул көрүнүштү: “Кыргызстанга баруу үчүн самолётко отурганымда салондогу эл мен таптакыр түшүнбөгөн тилде сүйлөп жатышты. Алардан кадимкидей койдун жыты келип турду. “О, Кудай, деги мен каякка баратам? Тасма тартылган плёнканы көтөрүп, Москвага келер күн келет болду бекен?”- деп ичимен катуу кыжалат болдум. Бул көрүнүш менин кино жаатындагы чоң жемишимдин башаты экенин кийин билдим. Көрсө, ошондогу кой жыттанган адамдар планды эки эселеп тапшырган баатыр чабандар экен”, - деп эскерет.
Кончаловскийдин дипломдук иши болуп саналган “Биринчи мугалим” фильми Чүй, Талас аймактарында алты ай тартылган. Съёмка учурунда режиссёрдун агасы, Путиндин жакын досу кинорежиссёр Никита Михалков кыргыз жергесине келип инисинин ишмердигине колдоо көрсөткөн. Ал эми режиссёрдун атасы СССРдин гимнинин сөзүн жазган белгилүү акын Сергей Михалковдун келиши кино тартуучуларга чоң күч-кубат берген. Гимн жазылып бүткөн соң Сталин Сергейден “эмне белек каалайсыз?” деп сураганда “өзүңүз колдонгон калемиңизди берсеңиз, ошого ыраазымын” деген. Ушул окуясы менен тарыхта калган акындын кыргыз жергесине келиши өтө сейрек кездешүүчү окуялардан эле.
Кончаловский менен Натальянын фильм тартылып жаткандагы сүйүүсүнүн үй-бүлөгө айланышына актрисанын ата-энеси каршы чыгышкан. Режиссёрдун аларга жакпай калышы эки себеп менен түшүндүрүлөт. Биринчиси, Натальянын андан көп жаш кичүүлүгү. Экинчиси, режиссёр киносундагы башкы ролду ойногон айымдарды сүйө бергени. Кончаловский мындай каршылыктын баарын Чыңгыз Айтматовдун жардамы менен жеңген.
Фильм тартылып бүткөн соң аны Кыргыз ССРинин 1-секретары Турдакун Усубалиевге көрсөтүшкөн. Усубалиев: “Тасмада биздин эл маданияты жок, артта калган жапайы болуп көрсөтүлүптүр. Силер элдин намысына тийип жата­сы­ңар!”- деп нааразы болгон. 1-секретардын каарынан ошондогу кыргыз кино комитетинин төрагасы Шершен Усубалиев менен Чыңгыз Айтматов коргоп калышкан.
Фильм Москвада жакшы кабыл алынганы менен, Алтынайдын жылаңач денесинин ачык көргөзүлүшү кыргыз жетекчилигине жаккан эмес. Жадакалса атактуу кинорежиссёр Төлөмүш Океев “Улан” тасмасына Натальянын тартылышын элге ачык айта албай, жашырууга аргасыз болгон.
Алтынай менен Дүйшөн чыныгы жашоодо...
Тасмада Алтынайдын ролун жараткан актриса Наталья Аринбасарова 1946-жылы Москва шаарында аскер кызматкеринин үй-бүлөсүндө туулган. 1964-жылы Академиялык хореографиялык училищени аяктаган. Наталья бул окуу жайды бүтөр жылы Кончаловский аны Алтынайдын ролуна тандаган. Кино тартуу убагында режиссёр экөөнүн ортосунда сүйүү тутанган. Ал сүйүүнүн аягы Егор аттуу балалуу болгондон кийин ажырашуу менен аяктаган. Актриса экинчи жолу биринчи жолдошу Андрейдин досу сүрөтчү Николай Двигубскийге турмушка чыккан. Бирок, аны менен да түбөлүктүү боло алган эмес. “Биринчи мугалимден” кийин атактууга айланган актриса учурда Москвада жашайт.
Ал эми Дүйшөндүн образын жараткан белгилүү актёр Болот Бейшеналиев 1937-жылы 25-июнда жарыкка келген. 1963-жылы Ташкенттеги көркөм театр институтун аяктаган. Актёрдун жолун жолдогон баласы 36 жаштагы Азиз Бейшеналиев учурда Москвада жашайт жана актёрлук менен алектенет. Мыкты образдары менен артына из калтырган Болот Бейшеналиев 2002-жылы 18-ноябрда о дүйнөгө сапар алган.
Кадр сыртындагы көрүнүштөр
Фильмдеги эки теректин кыйылышы повестте жазылган эмес. Бул – эски заман кыйрап, жаңы заман орноду деген маанини тү­шүн­дүрөт деген ойдо режиссёрдун көркөм кошумчасы болгон.
Ошондогу эки терек жасалма терек экенин режиссёрдон башкасы тасманын аягында билишкен.
Дубляжга Орусиянын белги­лүү актёру Георгий Вицин да катышкан.
Дүйшөндү байлар арабанын дөңгөлөгү менен сабашкан эпизоддогу дөң­гөлөктөр жумшак кебезден жасалган.
Мектепте чыккан өрт­тү өчүрөм деп каза тапкан бала жуурканга оролуп жаткандыктан, түштөнүү убактысында топ аны унутта калтырышкан
Сыймыктанчу сыйлыктар 2003-жылдын 23-сентябрында Кыргызстандын тунгуч президенти Аскар Акаев “Биринчи мугалим” фильми үчүн кинорежиссёр Андрей Кончаловскийге “Данакер” сыйлыгын тапшырган.
Алтынайдын ролун аткарган Наталья Аринбасаровага Венецияда өткөн 27-Эл аралык фестивалда (1966) эң мыкты ойногон аялдардын ролуна таандык Озелла күмүш медалы ыйгарылган.

Даярдаган Сүйүн Кулматова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
11.12.2017. 23:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
02-02-2017
Соӊку аракети:
02-04-2018 20:16
Жынысы:
Белгисиз
0
баракелде
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: