Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Түгөлбай Казаков, КРнын Эл артисти: «СТУДЕНТ КЕЗДЕ МУГАЛИМДЕРДЕН КӨП ТАПЧУМУН»

№464 23-29-сентябрь, 2011-жыл


Кыргыз Эл артисти, обончу, композитор агабыз Түгөлбай Казаков быйыл 60 жашка чыкты. Анын чыгармалары кыргыз музыкасында классикага айланып, улуу-кичүү муунду толкутуп турган убагы. Агайдын жеке жашоосу да күйөрмандарын кайдигер калтырбаса керек...

КАЗАКОВ ТҮГӨЛБАЙ ТОКТОГУЛОВИЧ
ТУУРАЛУУ КЫСКАЧА

  • Учурда Коомдук каналдын “Улутман” телеберүүсүнүн редактору, алпаруучусу.
  • «Мурда бир түндө бир китеп окуп койчумун» дейт. Азыр көзү ооруганын айтып капаланат.
  • Бала кезинде акындык кылып ыр жазчу. Ошол таланты ойгонуп, акыркы күндөрү кайра ыр жарата баштады.
  • Шахмат жана бильярдды жакшы ойнойт.
  • Үйдө электрик, сантехник аткарчу иштердин баарын өзү жасайт.
  • Макоолук менен түркөйлүктү көргөндө ошол жерден жарыла ачуусу келип кетет.
  • Мектепте окуп жүргөндө жаман окуган окуучуларды “эмнеге окубайсың?” деп сабачу.
  • Мүнөзү токтоо, өтө кыялкеч адам.
  • Ушул айдын аягында “Эсимде” аттуу китеби жарык көрмөкчү.
  • Казактар ырларынын көбүн ырдап жүрүшөт. Ал үчүн композитор казактардан калем акы алып турат.
  • “Кичинебизде биздин боз үйдү чылым чеккен трактористтер өрттөп жиберип документтер күйүп кеткен. Мектепте Токтогулов болуп окуп, паспорт аларда гана Казаков экенимди билдим”,- дейт Түгөлбай агай.
  • Акыркы күндөрү багбанчылык менен алектенүүнү каалап жүрөт.

«ТАШТАРГА ЫРДАП БЕРЧҮМҮН»
– Менин балалыгым Таластын Көпүрө-Базар деген айылында өттү. Атамдын аты – Токтогул, апам – Бермет. Эки агам, бир эжем, эң ки­чүү­сү мен элем. Апам “эрте турган адамдын бир ырыскысы ашык болот, күн нурун ким биринчи көрсө, ошол бактылуу болот” дечү. Бактылуу болуу үчүн эрте турар элем.
Ал кезде апам үрүл-бүрүлдөн баштап 22 уй саачу. Мен сааган сүттөрүн коруп турчумун. Бир күнү эле турсам, бирөө эки колтугумдан алып ыргытып жиберди. Карасам күрөң бука экен. Кошуна аталар көрүп калышып, “Токомдун баласын сүзгөн кандай бука, атаңды?!” деп аны кубалап жөнөштү.
Анан да кичине кезимден эле ыр жандуу болчумун. Бирок өтө уялчаак элем. Короого таштарды тизип алып (алар эл болсо керек) ырдап берчүмүн. Ошентип ойноп жатканымды бирөө көрүп койсо, уялганымдан ыйлап жиберер элем.
Мектепте жакшы окудум. Беш жарым жашымда эле эки агам китеп окуганды, миллионго чейин санаганды үйрөтүп коюшкан. Кийин математика, физика, химия сабактарынан олимпиадаларга барып жүрдүм. 6-классымдан баштап гезиттерге макалаларым чыгып, 8-класста штаттан тышкаркы кабарчы болуп да иштей баштагам. Ошол кезде Москвадан чыккан “Правда”, “Известия” гезиттерине макала жазчумун. Ал кезде мен журналист болом деп калган элем.

«ЫРЧЫЛЫККА АДАШЫП БАРЫП ЖАНАШТЫМ»
– Мен китеп көп окуп, жазмакерликти жактырганым менен, агам Аман Токтогуловдун (акын, котормочу) “Токтогулдун эки баласы адабиятта тытышып жүрөт белек. Сен башка тармакка багыт ал” дегенинен Политехтин тоо-кен факультетине тапшырып окуп калдым. Окуу жылы жарымдап калганда Искусство институтуна айылдашымды издеп барган элем. Ал жактан бала кезде уктап калган «иттерим» ойгонуп кетти. Окуумду таштап, Искусство институтунун маданий агартуу факультетине тапшырдым. Асанкалый Керимбаев экөөбүз чогуу тапшырып, жатаканада да бирге жашап калдык. Ошентип өнөрдүн көрөңгөсүнө келип, күчтүү мугалимдерден сабак ала баштадым.

“АЛГАЧ ОБОН ЭМЕС, ПЬЕСА ЖАЗГАМ”
– 2-курска чейин обон жазган жокмун. Бирок ойлорум бар эле. Бир күнү агайым “пьеса жазып кел” деп калды. Мен эмнени жазмак элем, баягы эле жайлоо темасын алып, “бир атчан тоодо жыргап баратат. Ашууга келгенде бороон-чапкын болуп кыйынчылык көрүп, ашууну ашкандан кийин кайра жыргап түшүп кетти” деген мааниде жазып бардым. Мугалимим көрүп, “сен пьеса эмей эле обон жазып алыптырсың. Биринчи бөлүгү – куплети, ашууга келген жери кайырмасы болот” деди. Аны иштеп чыккандан кийин “Алтын балалык” деген ырым жаралды.
Мен обондорго өтө кылдат мамиле кылам. Бир эле жери жакпаса, аны аягына чейин иштеп чыкмайынча ырдабайм. Ошол себептен азыр да 30 жыл мурун баштаган эки ырым аягына чыкпай, ырдалбай турат. Бүтүрүп, 60 жылдык мааракемде ырдасамбы дедим эле, такыр эле болчудай эмес. Күчкө салып, тажрыйбага салып ырдап койсо болот, бирок көөдөндөн күчтүү каалоо менен чыкпаган ыр элге сиңбесин билем. Эл жактырбаган ырды кор кылбай, чыгарбай эле койгон жөн.

“РЕСТОРАНДА ИШТЕП ТАЖРЫЙБА ТОПТОГОМ”
– Студент кезде Гүлсүнай аттуу кыз менен бир жылдан ашык убакыт сүйлөшүп жүрүп баш коштук. Ал да Искусство институтунда окучу. Экөөбүз үйлөнгөн күндөн тартып башыбызга түшкөн бардык маселелерди чогуу чечип, кыйынчылыкты да, жыргалчылыкты да кол кармашып көрүп келебиз. Студент кезде көп деле кыйналган жокпуз. Окуу жайдын жатаканасында турдук. Анткен менен ошол кездеги атактуу “Ак-Суу” ресторанында музыкант болуп иштеп, институттагы мугалимдердин айлыгынан 3-4 эсе көп табар элем. Ресторанда иштегеним айлыгыма караганда тажрыйба жаатында мага чоң пайдасы тийди.
Ошол кезде Гүлмира аттуу кыздуу болдук, окууну бүтүр­гөндөн кийин уулум Мурат төрөлдү. Кийинчерээк Мунара аттуу кызым дүйнөгө келди. Учурда жубайым Гүлсүнай Кыргыз радиосунда баяндамачы, редактор болуп иштейт. Чоң кызым Гүлмира Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинде окутуучу. Уулум банкта иштейт. Ал эми кичүү кызым Мунара окуусун аяктаганы менен, иштегенге үлгүрбөй, оорунун азабынан 27 жашында дүйнө салды. Ошол кызымдан калган Данияр аттуу 9 жаштагы неберем бар.

«КЫЗЫМДЫ БҮГҮН ЖОГОТКОНДОЙ ИЧИМ КУЙКАЛАНАТ»
– Кызым көкүрөгүнөн рак оорусуна кабылып, аны менен 4 жыл алышып, сактап кала алган жокпуз. Эки жыл бою жума сайын гүл көтөрүп анын мүрзөсүндө жүрдүм. Акыры жакындарым “сен кыздын арбагын жайына койбой кыйнап жатасың. Анте берсең, башка балдарыңды же кызыңдан калган небереңди оорутуп алышың мүмкүн. Арбакты коё бер” дешкенинен бир аз сейрегирээк бара баштадым. Бир жолу, жазында алыстан баратып эле көрүстөндүн үстү гүлдү үйүп койгондой кыпкызыл кызгалдакка толуп турганын көрүп, жүрөгүм болк этти. Тимеле атайылап сээп койгондой жыш чыгыптыр. Ошондо толкунданып ыр жазган элем:

Жума сайын гүл көтөрүп барармын,
Мезгил өтөр, дарымын деп бизди алдап.
Бейишиңди берген окшойт, каралдым,
Бейитиңе жайнап чыкты кызгалдак.
Жалган өмүр жылып барат дарылап,
Жаратканга түшүнө албай арыдым.
Жанымда эле жүргөнсүйсүң ар убак,
Жапжаш бойдон кала бердиң, жарыгым...

Кызым мага абдан жакын эле. Бир жолу командировкада жүргөнүмдө телефон чалсам, Гүлсүнай “Мунара тумоолоп калыптыр. Доктурлар эмне болгонун билбей жатышат” деди. Анда кызым үч жаштар чамасында эле. Эртеси учуп келсем, уктап жаткан экен. Аңгыча кошуна эже кирип калды. Жайды түшүндүрүп айтсак, “аа, бул куса болуп жаткан турбайбы, көйнөгүңдү чечип, кызыңды денеңе тийгизип алып отурсаң эле жакшы болуп калат” деди. Ошентип алып отурсам, 6 саат уктады. Ойгонгончо мен кыймылдабай отура бердим. Көзүн ачып эле мени карап күлүп жиберди, көздөрү гана бир аз киртийип калганы болбосо эч нерсе болбогондой ойноп кетти. Дагы бир жолу Германияга командировкага кетип жатып “кызым, сага эмне ала келейин?” деп сурасам, “мага атамды тезирээк алып келиңизчи” деп жатпайбы.
Чоңойгондо Мунара кең далылуу, эркек мүнөз кыз болуп чоңойду. Көптөр эле “ушул кызың уул эле болуп калса болмок” дей беришер эле. Акыркы күндөрү ошол сөздөрдү да кызымдын өлүмүнө күнөөлүү сезе берчү болдум. Балким, Жараткан “силерге уул эле керек беле?” деп кызымдын баласын бизге калтырып, өзүн алып кеттиби дейм да.
Анан да кызым өтө кайраттуу эле. Кайраттуулугуна ал ооруп жатканда таң калдым. Мен рак оорусунан катуу кыйналып, жумалап кыйкырып жаткан адамдарды көргөм. Бирок Мунара кыңк этип үнүн да чыгарган жок. Күн сайын бир органы иштен чыгып жатса да ооруну басаңдатуучу дарыларды сайдырбай койду. Акыркы күндөрүндө “кызым, кандай?” деп жанына барсам, тишин кычыратып гана жата берчү болгон. Андан бери эки жылдан ашык убакыт өттү. Ошентсе да эстеген сайын кызымды бүгүн жоготкондой ичим куйкаланат.

“КУУГУНТУКТАЛГАН ДА КҮНДӨР БОЛДУ”
– Чыгармачыл адам чындыкты бетке айтып, каяшачыл болуш керек. Мен чындыкты айтам деп Акаевдин маалында канча куугунтукталдым? 2001-жылы 50 жылдык кече өткөрөйүн десем, “ким Казаковго маданий имарат берсе, ошол күнү жумуштан айдалат” деп эскертүү беришкен экен. Башкаларга зыяным тийгенче өткөрбөй эле койгонум жөн деп кала бергем. Ошол кезде эгер эле бир кыйшык баскан жерим болсо чукуп чыгышмак. Изилдеп жүрүшүп эч нерсе табышпады. Кийин Бакиевдин заманында да чындыкты бетке айтсам, “бул Майрам Акаеванын айылдашы, Акаевдин кадры” деп чыгышпадыбы кашайтып.

“ОБОН ЖАРАТУУ ҮЧҮН ЖАН ДҮЙНӨ ТАЗА БОЛУШ КЕРЕК”
– Адамдын баскан жолу сыдыргыга салгандай эмес да. Бирде митаамдыкты, бирде мыкаачылыкты, бирде кошоматчылыкты көрүп жатып улгайган сайын жан дүйнөсү кирдейт экен. Ал эми жан дүйнө таза болмоюн жакшы обон жаралбайт. Мен да жаш, оюм таза, дилим таза кезде элге жаккан жакшы обондорду жарата алдым. Азыр андай обондор мага келбейт. Балким, күчкө, тажрыйбага салып жазсам жазылар, бирок мурдагыдай болбосуна көзүм жетет. Ошол себептен обончулукту таштагам. Кээде ойлойм, эгерде менин үй-бүлөлүк муктаждыктарыма жетишерлик киреше тапкан бизнесим болгондо, балким, чыгармачылыкта эле кала бермекмин деп. Чыгармачылыкты багуу үчүн минималдуу болсо да киреше булагы керек экен.

“ЭЛ СЕНИ УКПАСА, ОШОЛ КОРДУК”
– 1981-жылы Ленин Комсомолунун сыйлыгын алдым. 1988-жылы Эмгек сиңирген артисттикти ыйгарышты. 2005-жылы Эл артисти болдум. Мен негизи эле наамга кызыкпайм, наамдын эң бийигин берген күндө да, эл сени укпаса, ошол кордук.
“60 кандай экенинин билбейм, 59 жашым жакшы болчу” деп бир казак акыны айткандай, минтип 60ка да чыгып калдым. Маданият министрлиги менен Коомдук биринчи канал биргеликте менин ырларымдан турган сынак-концерт уюштуруп беришти. Ушул кечени өткөрүүгө чуркап жүрүп мен өмүр бою элден ажырабагандыгымды сездим. Себеби мен эч кимге “демөөрчү болуп бер” деп барган жокмун. Тескерисинче, мага эл арасынан өздөрү чалып, “сынакта бир байгесин мен берейин” деп суранып, “эмне жардам керек?” деп кайрылып жатышты.

Чолпон Сүйүнбаева
star@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(5)
26.09.2011. 16:11 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
01-10-2012 19:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
London
0
Ылайым бар болунуз Туголбай агай!
02.10.2011. 01:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
51
Катталган:
31-08-2011
Соӊку аракети:
28-11-2015 10:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
«Мурда бир түндө бир китеп окуп койчумун» дейт.Бала кезинде акындык кылып ыр жазчу. Ошол таланты ойгонуп, акыркы күндөрү кайра ыр жарата баштады.
Шахмат жана бильярдды жакшы ойнойт.
Үйдө электрик, сантехник аткарчу иштердин баарын өзү жасайт.
Макоолук менен түркөйлүктү көргөндө ошол жерден жарыла ачуусу келип кетет.
Мектепте окуп жүргөндө жаман окуган окуу
02.10.2011. 01:10 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
51
Катталган:
31-08-2011
Соӊку аракети:
28-11-2015 10:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
аябай ыйладым,бар болунуз,кызыныздын жаткан жери жайлуу болсун
06.10.2011. 15:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
32
Катталган:
13-09-2011
Соӊку аракети:
28-06-2018 16:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Кызыныздын жаткан жери жайлуу болсун!
07.10.2011. 13:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
12-11-2010
Соӊку аракети:
19-09-2018 00:15
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Moskva
0
Kyzynyzdyn kalgan omurun neberenizge bersin kudayim, okup men da jaman boldum...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: