Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ИПОТЕКАЛЫК НАСЫЯГА ҮЙ АЛУУ

№466 7-13-октябрь, 2011


Ипотекалык насыя деген эмне? Аны алуунун жол-жоболору. Бул насыя биздин шартка ыңгайлуубу же чөнтөгүбүздү "соробу"?

ИПОТЕКА – турак жай сатып алууга банк тарабынан үстөгү менен берилүүчү насыя. Аталган насыяны алууда сатып алына турган же башка кыймылсыз мүлк күрөөгө коюлат.
Мисалы, сиз сатып ала турган үйдүн баасы 50 миң доллар. Бирок чогулткан каражатыңыз, болгону, 20 миң доллар. Бул учурда ипотекалык насыя берүүчү тараптан (банк, насыялык уюм) узак мөөнөткө 30 миң доллар ипотекалык насыя алып, ал үйдү алууга мүмкүнчүлүгүңүз бар. Ал эми сатып алынган үй банкка күрөөгө коюлат.

ТАЛАП КЫЛЫНУУЧУ ДОКУМЕНТТЕР:
1. Жарандык күбөлүк (паспорт)
2. Үй-бүлөлүү болсо, нике күбөлүгү. Эгерде жубайлардын бири каза болгон болсо, каза болгондугу жөнүндөгү күбөлүк.
3. Балдардын туулгандыгы тууралуу күбөлүктөрү.
4. Жашаган жеринен аныктама (турак жай эксплуатациялык башкармасынан, кварталдык комитеттен).
5. Сиздин туруктуу иштеген жериңизден акыркы жарым жылда (эң аз дегенде) алган эмгек акы боюнча көчүрмө жана мындан тышкаркы кирешелериңиз тууралуу документтер.
6. Социалдык фонддон көчүрмө.
7. Насыя алуучунун ипотекалык насыя алганга арызы.
8. Насыя алуучунун анкетасы.

АЛГАЧ...
Ипотекалык насыя алуу максатында банкка арыз менен кайрылып, бардык тиешелүү документтерди топтоп өткөрүш керек. Арызды банк 10 чакты күндүн ичинде карап чыгат. Андан соң сатып ала турган турак жайды комиссия баалап, 2-3 күндүн ичинде жыйынтык чыгарат. Мындан кийин эки тараптын ортосунда келишим түзүлөт. Ушуга улай кыймылсыз мүлктү сатуу, сатып алуу келишими даярдалып, нотариустан күбөлөндүрүп, мамлекеттик органдар тарабынан каттоодон өткөрүлөт. Бардык документтер толугу менен бүткөн соң турак жай сиздин менчигиңизге өтөт жана келишимге ылайык, турак жай насыя берүүчү тараптын күрөөсүнө коюлат.

КИРЕШЕНИН ӨЛЧӨМҮН АНЫКТОО
Насыя берүүнүн алдында насыя алуучунун кирешесин аныкташат. Бул үчүн Социалдык фонддон келген көчүрмө жана иштеген жериңизден алган айлыгыңыздын өлчөмүн ырастаган документ талап кылынат. Ошондой эле айлыктан тышкаркы кирешелериңиз (мисалы, соода-сатык, батирди ижарага бергенден түшкөн киреше) менен үй-бүлө мүчөлөрүнүн кирешелери да кошо пайдаланылат.

ЖУБАЙЛАРДЫН БИРИ ИПОТЕКАЛЫК НАСЫЯ АЛГАНГА КАРШЫ БОЛСО...
Ипотекалык насыя алуу үчүн сатып ала турган турак жайды банкка күрөөгө өткөрүп берүү зарыл болгондуктан, жубайлардын экөөнүн тең макулдугу керек. Эгер жубайлардын бири жок болсо, тактап айтканда, каза болуп калган болсо, ал жөнүндө маалым кат зарыл.

ТУРАК ЖАЙДЫ КИМ ТАБУУСУ КЕРЕК?
Сиз сатып ала турган турак жайды өз алдыңызча издештиргенге же болбосо кыймылсыз мүлк агенттиктерине кайрылганга мүмкүнчүлүгүңүз бар. Негизинен, банктар турак жайды издештирүү менен алектенбейт.

КИМГЕ ТИЕШЕЛҮҮ БОЛОТ?
Турак жай насыя алуучунун менчиги болуп саналат. Бирок насыядан толук кутулгуча насыя берүүчүдө күрөөдө турат.

ТУРАК ЖАЙДЫ ОҢДОП-ТҮЗӨЙМ ДЕСЕҢИЗ...
Эгерде мүлктү кайрадан куруу максаты коюлуп жатса, тиешелүү органдардан уруксат алууга, ошондой эле күрөөгө кармап турган насыя берүүчүгө маалымат берүүгө милдеттүүсүз. Эгерде насыялык келишимде косметикалык оңдоп-түзөө жүргүзүүдө банкка маалымат берүү каралбаса, анда банкка оңдоп-түзөө жөнүндө кабарлабай деле койсо болот.

ИПОТЕКАГА АЛГАН ТУРАК ЖАЙДЫ КАМСЫЗДАНДЫРУУ
Эгерде ипотекалык насыянын эсебинен алган турак жай камсыздандырылган болсо, жаратылыш кырсыктарынан бузулган учурларда камсыздандыруу компаниясы камсыздандыруу келишиминде көрсөтүлгөн сумманы толугу менен төлөп берет. Мындайда жаратылыш кырсыгынан бузулуп калган мүлктүн акчасын насыя алган адам эмес, камсыздандыруучу компания төлөйт. Мүлктү камсыздандыруу үчүн төлөмдүн суммасы алган насыянын баасынын 0,15-0,19 пайызын түзөт.
Мисалы, 100 миң сом насыя алган болсоңуз, жылына бул сумманын 0,15 пайызы болгон 15 сомду камсыздандыруучу компанияга төгөсүз. Кийинки жылы банкка болгон карыздын суммасы азайган сайын камсыздандыруучу компанияга төгүлүүчү сумма да азаят.

ТАЛАП КЫЛЫНУУЧУ КАМСЫЗДАНДЫРУУНУН ТҮРЛӨРҮ
Насыя берүүчү тарап сатып алынып жаткан жана күрөөдө турган турак жайды милдеттүү түрдө камсыздандырууну талап кыла алышат. Мындан тышкары өмүрүңүздү жана ден соолугуңузду (эмгекке жөндөмдүүлүгүңүздү) камсыздандырууңузду сурашы мүмкүн.

ТӨЛӨЙ АЛБАЙ КАЛГАН УЧУРДА...
Турак жай насыя берүүчү тарабынан сатылат да, андан түшкөн каражат насыя алуучу менен насыя берүүчү тараптын ортосунда бөлүштүрүлөт. Насыя берүүчү тарап канча карызыңыз калса, ошончо сумманы кармап калат.

ЭРТЕ КУТУЛАМ ДЕГЕН УЧУРДА...
Келишим түзүү учурунда эки тарап айына төгүлүүчү сумманы аныктап алышат да, насыя алуучу келишимде ай сайын төгүлүүчү сумманы төгүүгө милдеттенме алат. Бирок кийин насыя алган адам көбүрөөк каражат таап, эрте кутулуу үчүн калган сумманы төлөйм деши мүмкүн. Бул учурда, келишимге ылайык, карыз алган адам банкка айып пул төлөп калат. Мөөнөтүнөн мурда карызды жоюу келишимде көрсөтүлгөн тартип менен аткарылат. Эрте кутулуунун минималдык убактысы 6 айдан кийин гана. Мында калган сумманын өлчөмүнүн 5-10 пайызына барабар айып пул салынат.
Мисалы, 10 миң сом алып, анын 7 миңин кутулуп койгонсуз. Ал эми калган 3 миңди көп каражат тапкандыгыңызга байланыштуу дароо төгүп салууну кааладыңыз. Бул учурда жогорудагы 3 миң сом жана мунун 5 пайызы болгон 150 сомду кошуп төгөсүз.

ИПОТЕКАЛЫК НАСЫЯНЫ БАШКА БАНККА КОТОРУУГА БОЛОТ
Мындай шарт кайра каржылоо деп аталат. Мисалы, “А” банкынан 25 пайыз үстөгү менен 10 жылдык мөөнөткө 5 жыл мурда ипотекалык насыя алгансыз. Эми ошол насыяны “Б” банкынын үстөк пайызы 15 пайыздан берип жаткандыгына байланыштуу которууну каалайсыз. Бул үчүн төмөнкү жолдор менен которууга болот:
“Б” банкы карыз алуучуга “А” банкындагы карызын төлөөсү жана андагы күрөөдө турган турак жайды алуу үчүн насыя берет. Ал насыя менен “А” банкындагы карызынан толук кутулуп, турак жайды кайра “Б” банкына күрөөгө коюп, алган насыяны төлөй баштайт. Мындай учурда айрым убакыттын аралыгында “Б” банкы берген насыя – бланктык насыя, башкача айтканда, камсыздандырылбаган насыя болуп калат.

ИПОТЕКАЛЫК НАСЫЯНЫН ОҢ ЖАНА ТЕРС ЖАКТАРЫ
Оң жагы. Убагында мүлк алууга жетиштүү каражаты болбогондор үчүн бул пайдалуу система. Себеби аз кирешелүү жарандар мүлк алуу үчүн 10 жылдап каражат топтоого туура келет. Ипотекалык насыянын жардамы менен үйгө ээ болгондор банктан алган акчанын үстөк пайызын төлөйт. Бирок ошол эле учурда үйлүү болуп калышат. Ошондой эле үйдү алгандан кийин аны батирге ижарага берип, анын эсебинен насыядан кутулууга мүмкүнчүлүгүңүз бар.
Терс жагы. Ипотекалык насыяны пайдаланган адам насыясыз мүлк сатып алган адамга караганда көп төлөйт. Анткени банктын каражаттарын пайдалангандыгы үчүн үстөк төлөйт.

ЭСЕПТӨӨ
3 бөлмөлүү квартиранын наркы 50 миң доллар дейли. Мунун 40 пайызын (20 миң доллар) сиз, ал эми калган 60 пайызын (30 миң доллар) насыянын эсебинен сатып алдыңыз.

Бул жерде:

  • Насыянын көлөмү – 30 миң доллар.
  • Жылдык үстөк пайызы – 20 пайыз.
  • Мөөнөтү – 10 жыл.
  • Насыянын 10 жылда төлөнө турган үстөк пайызынын жалпы суммасы 39 571 долларды түзөт.

30 миң доллар (насыя) + 39 571 доллар (насыянын үстөк пайызы) = 69 571 доллар (насыя берүүчүгө кайтарып берүүчү сумманын жалпы эсеби). Муну менен наркы 50 миң доллар турган үйдү ипотекалык система аркылуу 89 571 долларга аласыз. Бирок 3 бөлмөлүү үй менчигиңиз болуп калат.
69 571 доллар + 20 миң доллар (Үй үчүн төлөнгөн баштапкы сумма) = 89 571 доллар.
Ал эми 1 бөлмөлүү батирде айына 200 доллардан төлөп жашасаңыз, 10 жылдын ичинде сиз 24 миң долларды бирөөнүн капчыгына салып бересиз.

КАРЫЗ АЛУУЧУГА КЕҢЕШ

  • Төмөнкү пайыздык үстөктөр. Үстөк пайыздын төмөн болушу насыя алуучу үчүн жакшы экени талашсыз. Бирок айрым ипотекалык насыя берүүчү тараптарда бул үстөктөрдөн тышкары насыя берүү жана кызмат көрсөтүү менен байланышкан бир катар кошумча жыйымдар бар. Дал ушул жыйымдар кошулуп отуруп төлөнүүчү каражаттын суммасын көбөйтүп жиберет. Андыктан насыя берүүчү тараптан бир жолку жана насыя мөөнөтү бүткөнчө төлөнүүчү кошумча жыйымдардын толук тизмесин тактоо зарыл. Ошондой эле документтерди сабаттуу жана туура толтурууну эстен чыгарбаңыз.
  • Турак жайды профессионалдык-техникалык экспертизадан жана юридикалык текшерүүдөн өткөргөндөн кийин гана документтештириңиз.

1. Техникалык эксперт. Турак жайдын жалпы абалын текшерүү (түтүктөр, шыптар, батареялар, полдор, дубалдар) үчүн анын техникалык абалын так билип, ачык айта турган көз каранды эмес эксперт жалдаңыз.
2. Юридикалык текшерүү. Турак жайдын документтерине байланышкан чыр-чатактардын бар же жок экенин тактоо үчүн керек. Мисалы, сатып жаткан адамдын аялы, балдары же башка мураскорлору болушу мүмкүн. Мураскорлордун макулдугусуз сатып алсаңыз, соттошууга туура келет. Бул маселе боюнча насыя берүүчү тарап мыкты жардамчы боло алат жана алар да келечектеги чыр-чатактардан алыс болууга кызыкдар.

  • Насыя берүүчү тараптан насыя берүүгө макулдугун далилдеген кат талап кылыңыз.
  • Документтерге алардын мазмуну менен жакшылап таанышкандан кийин гана кол коюңуз. Насыя берүүчүдөн, сатуучудан жана камсыздандыруучу компаниядан келишимдердин көчүрмөсүн алыңыз.

САК БОЛУҢУЗ!
Кээ бир учурда айрым ипотекалык насыя берүүчү тараптар эки эсе акча өндүрүү үчүн турак жайдын баасын төлөтүү жолдорун колдонушу мүмкүн. Мисалы, 100 миң сомдук турак жайдын 40 пайызы болгон 40 миң сомду сиз төлөдүңүз. Ал эми калган 60 пайызы болгон 60 миң сомду насыя берүүчү тарап төлөп, сизге ипотекалык система менен турак жайды алып берди. Ипотекалык система менен алганда, бул жерде сиз насыя берүүчү берген 60 миң сомдун үстөк пайызын төлөшүңүз керек. Бирок насыя берүүчүлөр 60 миң эмес, турак жайдын толук баасы болгон 100 миң сомго үстөк пайыз төлөө боюнча келишим түзүп коюшу мүмкүн.

Кыргызстанда бул система жаңыдан гана түптөлүп келе жаткандыктан, биздеги ипотекалык насыя берүүчүлөрдүн кызмат көрсөтүүдөгү шарттары оордук алып келет. Себеби ипотекалык насыя берүүчүлөрдүн үстөк пайызы өтө жогору.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



Репортаж - Ипотекалык насыяга кантип үй алууга болот?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(10)
10.10.2011. 13:59 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
16-08-2008
Соӊку аракети:
23-01-2015 20:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Рахмат Супер-Инфо!!! Мен да ипотекага уй алсамбы деп жаттым эле, АКШ менен Швейцарияныкын коруп алгым келбей калды.
Super TV
10.10.2011. 22:20 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
153
Катталган:
29-08-2011
Соӊку аракети:
01-08-2014 13:39
Жынысы:
Белгисиз
0
рахмат инфо!
11.10.2011. 10:20 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
12-05-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 22:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ош
0
Супер инфо мен алыста болсом да ушул маселе боюнча жооп алгым келип жүрдү эле, эң жакшы материал даярдалыптыр. Рахмат.
Super TV
11.10.2011. 11:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
603
Катталган:
08-12-2010
Соӊку аракети:
07-11-2018 12:22
Жынысы:
Белгисиз
0
аябай керектуу маалымат болуптур!
Super TV
11.10.2011. 12:11 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
02-11-2009
Соӊку аракети:
28-04-2014 22:34
Жынысы:
Белгисиз
0
payiz ayabai ele kop uguldu.
13.10.2011. 14:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
23-08-2011
Соӊку аракети:
16-10-2018 13:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва-каракол
0
жакшы кенеш жакты рахмат Россиянын эли кредит м.н эле байып атат Уй машина жадакалса мобильный телефон да кредитке алса болот
Super TV
09.11.2011. 01:50 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
10-05-2010
Соӊку аракети:
26-11-2012 04:50
Жынысы:
Белгисиз
0
короче по моим расчетам однушка обойдется за 31тыс доллара
22.11.2011. 18:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
10-11-2011
Соӊку аракети:
01-03-2013 19:17
Жынысы:
Белгисиз
0
мен Кымбатка кошулам туура айтасыз,россияда ошентип эле элдери жыргап жашоодо. Биздин кундо ошол жакта иштеп Кыргызстандан уй алсам деп жургон жарандарыбыз аз эмес,ошентип аракет кылгандарга женилдик кылгандын оордуна жок бирдеке кылып сындырыш керекта.
11.11.2018. 15:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
28-11-2013
Соӊку аракети:
16-11-2018 19:38
Жынысы:
Белгисиз
0
2 эсе коп толоп калаткенсин устогуно дагы 1 уй алсан болгудай го
11.11.2018. 15:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
28-11-2013
Соӊку аракети:
16-11-2018 19:38
Жынысы:
Белгисиз
0
Устогуно дагы бир уй келетко
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: