Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КАСИЕТТҮҮ ЖЕРЛЕРДИН СЫРЛАРЫ

№195 28-июль-3-август, 2006-ж.


Табияттын табышмактуу сырлары адамды өзүнө тартып, ар дайым чечилбеген түйүн болуп келет. Ансайын табияттын кудуретине тан бересиң. Биздин жерлерге да байланышкан таңкалаарлык таржымал-баяндарды угуп келебиз. Ошол жөнүндө сиздерге баяндап берүүнү туура көрдүк.

«ЖАРАЛАНГАН ЖҮРӨК» БАЯНЫ
Ысыккөлдүн тескей тарабында жайгашкан атактуу Көкжайык жайлоосундагы тоонун башталышында өзгөчө зоока бар. Ал керемет зоо «Жараланган жүрөк» деп аталат. «Жараланган жүрөк» касиеттүү жер деп ата-бабалар да ыйык тутуп, бейчеки адам жолотпой, малды да ал жакка кайтарышчу эмес экен.
Чок ортосунан так эле кылыч менен бөлө чапкандай ажырап турган зоонун көрүнүшү чындыгында эле жарылган жүрөктү элестетет. Ал эми жарылган жерден башбагып чыгып турган кайыңдар көз жоосун алып куду бойго жеткен кыздардай суналып турушат.
Касиеттүү жерден ар кандай сырдуу окуялар да болуп тураарын ата-энебиздин ооздорунан угуп калаар элек.
«Тээ илгери бир укмуштуу окуя болгон. Ошондо ушул «Жараланган жүрөктүн» сырына таң калганбыз. Ал мындай болгон. Тоого чыгабыз деп кеткенбиз. Бир кезде эле ачык турган күнүбүз бүркөлүп, укмуштуудай капкара булут каптап бороон-чапкын башталса болобу. Алай-дүлөй бороондон бири-бирибизди көрбөй эсибиз чыгып далдаа жер издеп баштадык. Ошондо арабыздан бирөө алыстан шаңкайып чыгып турган кызыл зооканы көрө коёт. Ээрчишкен бойдон ошол жакка жөнөдүк. «Жараланган жүрөктүн» жанына жакындаарыбыз менен бороон-нөшөр жайлай баштады. Ал эми «Жараланган жүрөк­кө» жетсек ал жер купкургак экен. Ошондо касиетин сезген элек» деп айтып калышчу.
Ооба, касиеттүү жердин касиетинен тышкары анын да таңгалаарлык таржымалы бар. Ата-бабалардан укумдан тукумга өтүп келе жаткан уламыш баяндын жөнү мындай.
Махабаттын улуу отуна күйүп-жанган эки жаштын жараланган жүрөгүнөн улам ушул тоо пайда болгон дешет. Кыз оюнда өзүн жактырып калган Эржигитти байкап, эч кимди теңине албай жүргөн Багым сулуунун жүрөгүнө чок түшөт. Бирок, ата мансабы, каада-салт өз өкүмүн жүргүзөт эмеспи. Эржигит кудага киши жөнөтсө текебер сулуу Багым: «Мен атамдын жалгыз кызы болсом, алдына мал чуурутпай кантип күйөөгө тийем? Эгерде мени сүйгөнү чын болсо, атам бычкан калыңды чыпчыргасын коротпой алып келсин» дейт. Орто чарба Эржигит аны кайдан тапмак? Бирок, жөн жатып алганга да намысы жол бербей мал тийип келмекке чыгат. Ошол жортуулда көкү­рөгүн найза тепчип өткөн Эржигит кыздын атын айтып туруп көз жумат. Эржигит өлдү деген кабарды уккан Багым зоокага чуркап чыгып, өзүн жерди көздөй таштаган экен. Кыздын жүрөгү жарылып, жерге жеткенче эле көз жумат.
Мына ошол жерден так ортосунан жарылып кеткен жүрөккө окшогон тоо пайда болгон дешет. Мына ошентип, «Жараланган жүрөк» жаралган экен.

«КОКУЙКӨЛДӨГҮ» СЫРДУУ ЫЙ
Ысыккөлдөн бир аз берирээкте жайгашкан кичине көлмө бар. Бул жерде балыкчылар балыгын кармап, тиричилик менен алек болушат. Бирок, кечкурун өткөн адамдарга укмуштуудай муңканган үн угулат. Ал эми түн ичинде «Кокуй ай, Кокуй! Жоготтум, кокуй, Токтобай, кокуй» деген муңканган үндөрдү угушканын бардыгы эле айтып келишчү. Ошондуктан, ал көлдүн жанынан кечкурун эч ким басчу эмес.
Мындан бир топ жыл мурун аял-эркек көчүп келип ушул көлдү баарлап туруп калышкан экен. Алардын эл жок ээн жерге көчүп келишинин себеби төмөндөгүдөй экен. Көрсө, эчен жылдан бери зарлап бир балага зар болгон ата-эненин тилегин берип, аялдын боюна бүтөт. Балага зар байкуштар элдин көзүнөн, сөзүнөн оолак бололу деп ушул жерге көздөн далдаа келишкен тура.
Ошентип, аял көз жарат. Ушундан кийин чүрпөлөрүбүз токтосун деп наристенин ысымын Токтобой коюшкан экен. Бала торолгон сайын элдин көзү тийет деп өздөрүнчө тирилик кылып, ушул көлдүн боюнда жашай беришет. Токтобай беш-алтыга чыкканда эле өнөрү чыгып, комузда кол ойното чертип, ата-энесинин кумарын жазып эрмек болот. Атасы аңга же балык уулаганга кеткенде артынан ээрчип калчу кичинекей баланын адаты эле.
Кырсыкты кайдан деп болбойт. Бир күнү атасынан артынан балыкка кеткен баланы апасы тиричиликке алаксып көз жаздымынан чыгарып коёт. Атасынын аркасынан кеткен бала жаза тайып көлгө чөгүп кеткен экен.
Карегине баскан жалгызын таппай калган ата-эненин күйүтүндө чек жок. Ичпей-жебей эчен күн көлдүн жээгинде бооруна ташты кучактап өксүп жата беришет. Таптакыр алдары калбай калганга чейин күнү-түнү «Токтобайлап» зарлай беришет. «Кайсы жерден жаздырдым, кокуй? Баламан кантип айрылдым, кокуй» деп зарлай берген ата-эне акыры көз жумат. Ошондон көп өтпөй эле бир түшүнүксүз куш пайда болот. Ал адамча сайрап «Кокуйлай» берген добушунан улам көлдүн өз аты унутулуп, «Кокуйкөл» аталып калган экен.

«АС КАЗАН» БАЯНЫ
Нарын тарапта да бир таңгалаарлык сырдуу жер бар. Ал жерди жергилик­түүлөр «Аз казан» деп айтып коюшат. Таңгалаарлыгы талаада эле боз үй, анын ичиндеги буюмдар ташка айланып калган. Муну бардыгы касиеттүү жер деп билишет. Ал эми ичине кирсең чөй­чөк­төр да, эмеректер да кадимкидей кол менен атайлап жасап койгондой катып турат.
Бир караган адамга кимдир бирөө атайлап таштан жасап эстеликке сактап койгондой сезилет. Бирок, анын таржымалын билген адамдар бизге төмөндөгүдөй баяндап беришти.
Улагасынан май куюлган бир манап кезинде ошол жерге отурукташкан экен. Анын зыкымдыгы бардыгына белгилүү болгон дешет. Колундагы кызматкерлерин ит көрбөгөн кордукту көргөзүп, кыйначу тура.
Бир жолу ал жерден качып Ош жакка бет алат. Акысын бербей кетип бара жаткан байга жаны ачыган кедей отуруп алып «тапкан ташынганыңдын баары таш болуп катып калсын. Байлыгыңар эч кимиңе буюрбай ач бел, куу жондө өлгүлө. Казаның асылган боюнча таш болуп катып кал» деп каргаган экен. Айткандай эле эс алып, өргөөсүн тигип отуруп калган байдын өзү да, мал-мүлкү да ташка айланып катып калган экен.

Даярдаган Асия Алиева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 1 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 1) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: