Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

РААТБЕК ЖҮРӨКТӨРДӨ ЖАШАП КАЛА БЕРЕТ!

№323 9-15-январь, 2009-ж.


Талыкпаган машыгуунун үзүрү

  • 1994-жыл. “Vaanta” Эл аралык мелдеши, Гран-при.
  • 1994-жыл. Хиросима (Япония). XII Азия оюндарында күмүш медаль, 2-орун.
  • 1995-жыл. Манила (Филиппин аралдары). Азия чемпиондугунда 2-орун.
  • 1996-жыл. Атланта (АКШ). XXVI олимпиадалык оюндар.
  • 1998-жыл. Бангкок (Таиланд). XIII Азия оюндарында күмүш байге.
  • 1999-жыл. Афины (Греция). “Акропольс” Эл аралык мелдеши, алтын медаль.
  • 1999-жыл. Ташкент (Өз­бекстан). Азия чемпиондугунда алтын медаль.
  • 2000-жыл. Сеул (Корея). Азия чемпиондугунда алтын медаль.

Эмгек менен айкалышкан балалык

Даңазалуу балбан Раатбек Санатбаев Ош шаарында 1969-жылы 7-майда үйбүлөдөгү экинчи уул болуп жарык дүйнөгө келген. Болочок чемпиондун атасы Калыбек Москвадагы ВГИКти бүтүрүп, кыргыз маданиятына өмүрүнүн акырына чейин салым кошуу менен алектенди. Алты баланы тарбиялаган Дилбар эне балдарын өстүрүү менен бирге ар түрдүү мекемелерде кызмат кылып келген.

Келечектен көптү үмүттөндүргөн спортчу кичине кезинен эле иштерман өскөн. Мындай тарбияда өсүшүнө таятасы Калынын таасири чоң. Ал дайыма: “Баланы кыймыл, таза аба жана адал эмгек чыныгы адам кылат. Кичинесинен нандын кантип, кайдан табыларын билип өсүш керек”,- дечү.

Раатбектин кичинесиндеги максаты атактуу сүрөтчү болуу эле. Бул спортчунун эч кимге айта бербеген сырларынын бири болгон. Бир күнү классташы Нурмамбет: “Мен күрөш ийримине барып жүрөм. Жүрү сен дагы”,- деп калат. Ошондон тарта Раатбек күрөшкө кызыга баштайт. Чогуу машыккан балдардын арасында маркум Баяман Эркинбаев да бар экен. Болочок спортчунун алгачкы машыктыруучусун эл Тапанча балбан деп аташчу.

Тапанча балбан Раатбек 5-6-класс болуп калган убагында алты баланы борбордо өткөн мелдешке алып келет. Мелдештен кийин машыктыруучу балдарды борбордогу спорттук мектеп-интернатка жайгаштырып, “ушул жерде жашап, машыгып тургула” деп таштап кетет. Ата-энелер: “Көзүбүз тирүү турганда интернатка балдарыбызды бергениң эмне?”- деп нааразы болушат. Ошондой болсо да Тапанча балбан балдарды кайра айылга алып келбей койгон.

Спортко арналган өмүр башаты

Спорт мектебин аяктаган Раатбек Бишкектеги Кыргыз мамлекеттик дене тарбия институтуна өтөт. 1987-жылы грек-рим күрөшү боюнча Ташкент шаарында өткөн Советтер Союзунун Баатыры Сабир Рахимовдун ысымына арналган турнирге барат. Мелдеште финалга өзбек балбаны менен чыгып экинчи орунга татып, «СССРдин эл аралык класстагы спорт чебери» деген наам менен күмүш медалды жеңип алат. Ошондон кийин Раатбек өзүнүн спорт үчүн жаралган адам экенин сезип, спорт үчүн баарына даяр болууга талпынат.

Сүйүүгө толгон көз ирмем

Раатбек бир жолу өзү машыккан спорт залдан кокусунан татынакай кызды көрүп калат. Ошондогу көз ирмемдер спортчунун жүрөгүнө катуу сокку болуп урулду. Татына кыздан көзүн тарта албай көпкө тиктеп калганын өзү да сезбей калат. Мындай сезимдин баарын уяңдык жеңип, Раатбек кыз менен тааныша албай үйүнө кетет. Эстонияда аскер кызматын өтөп алыста жүргөн Раатбектин жүрөгүн спорт залдагы кыздын элеси эзе берет. Ошондой күндөрдүн биринде колуна карандаш алып, жүрөк кылдарын күүгө келтирген кыздын элесин кагазга түшүрөт. Эки жылдан кийин мекенге кайткан Раатбек үйдөгү жакындары менен көрүшкөн соң дароо элеси кагазында сакталган кызды издейт. “Издеген табат” болуп ал кызды биринчи көзү түшкөн спорт залдан көрүп, таанышууга шашылат. Экөө кыйышпас жакындарга айланып, ажайып сүйүү даамын татышат. Раатбекке сүйүү тартуулаган бул селкинин аты Сайра эле. Сайра эки биртууган болчу. Эжеси Калыгүл жол кырсыгынан каза болуп калган. Анысы аз келгенсип Сайранын атасы да о дүйнө салган. 1992-жылы Сайрага үйлөнгөн Раатбек кайненесинин жалгыз күйөө баласына да, уулуна да айланат.

1994-жылдын 3-январы спортчу үчүн өмүрүндөгү унутулгус күндөрдүн бири болду. Хиросимадагы мелдештен кайтып келип учактан түшөрү менен таш билек балбан үйүнө эмес, төрөтканага жөнөйт. Тун небересин көргөнүнө жетине албаган Дилбар апа небересине Бексултан деген ысым ыйгарат. 1996-жылы 1-февралда экинчи уулу Даулет төрөлөт. Даулет деген ысымды Раатбек казак досунун атынан койгон. Даулет Турлыханов – атактуу казак балбаны. Эки элдин эки балбаны эл аралык мелдештердин биринде таанышып, достошушкан. Улуу спортчунун кичүү кызы Асема 2003-жылы бул жарыкка келген.

Раатбек – түбөлүктүү ысым

2006-жылдын 8-январы кыргыз үчүн кабырганы майыштырып, оор үшкүртө турган күн болду. Бул күнү эл кыргыздын намысын коргоп, дүйнөгө атын таанытып келген, кырчындай уулунан ажырады. Борбордун 7-кичирайонундагы күркөлөрдүн биринен сүт алып бейкапар чыгып келе жаткан Раатбекти капилеттен атылган ок катуу чочутат. Экинчи болуп спортчунун артынан чыгып келе жаткан иниси Орунбек чочуп кайра күркөгө кире качат. Бир эмес, бир нече жолу атылган канкор огу акыры Раатбекти келбес сапарга аттантып тынды. Окуяга түшүнбөгөн чогулгандар Раатбекти ооруканага алып жөнөшөт. Бирок, ооруканага жеткирилген Раатбектин жаны небак эле өчпөгөн жылдыз болуп асманга учуп кеткен. Бул жарыкта өлбөс болуп, жашоо улаган эч ким жок. Бардык тирүү жан келет, кайра кетет. Бирок, Раатбектин жапжаш, дени-карды сопсоо, канчалаган мелдештерди багындырган балбан, элинин патриоту болуп туруп, канкор колунан ок жегени зээнди кейитпей койбойт. Улуу спортчу арабызда жок болсо да, анын жаркын элеси ар бир кыргыз баласынын көңүлүндө жашай берет. Даңазалуу балбанды жок кылууга буйрук бергендер да, буйрукту аткаргандар да улуу инсандын өзүн сындырганы менен, анын атын, баскан жолун сындыра албасын сезишти бекен?! Эми эмне демекчибиз? Артында кулундай туйлаган уулдары Бексултан менен Даулетке, кызы Асемага Кудай өмүр берсин. Атасы жетпеген ийгиликтерге, бийиктиктерге уул-кыздары жетсин. Раатбек кыргыз элинин эсинде түбөлүк жашай берет.

Армандуу дүйнө

Улуу спортчунун жубайы Сайра эже менен болгон маек.

– Раатбек ага экөөңүздөрдүн жаштыгыңарга кайрылсак. Сиз Раатбек аганын эмнесин жактыргансыз?
– Анын турган турпатын, сүйлө­гөнүн, күлгөнүн, баарын сүйгөм. Ал ушунчалык ак көңүл, жан дүйнөсү таза адам эле.
– Үйдө казан-аяк кагышчу беле?
– Чынында биздин урушканга убактыбыз жок болчу. Анткени, 12 жыл бирге жашаганыбыз менен, санай келгенде төрт-беш жыл гана чогуу жашадык деп ойлойм. Ал көбүнчө машыгууда, мелдештерде жүрүп, бизге убактысын аз бөлчү. Балдар аны сагынып, кусага батканда сүрөттөрүн колдон түшүрбөй калышчу. Раатбек үйгө келгенде алгач чочуркашып, анан белектерин көргөн соң моюнуна асылып калышчу.
– Ашканада кандай адам эле?
– Ашкана менен иши жок болчу. Бир жолу өзүң жумуртка кууруп же деп кетсем, аз жерден үйдү өрттөп жибере жаздаптыр. Көмөч казанды отко коюп, душка кирип кетиптир. Чыкса үйдүн баары түтүн.
– Балдарыңыздын ичинен кимиси атасына окшош?
– Бексултан азыр 8-класста. Даулет 7-класста. Асема болсо беште. Мүнөзү, өң-келбети жагынан Даулет менен Асема атасына көбүрөөк окшош. Бексултан мага окшош. Эки балам тең грек-рим күрөшү менен машыгышат. Бирок, азыр спортко караганда компьютерге көбүрөөк ыктап жатышат.
– Раатбек байке киши колдуу болгондо бир нече көз караштар айтылды эле. Сиздин оюңузча, кылмыш дүйнөсүнө аралашканбы?
– Учурунда Рааттын өлүмүн түшүнгөн эмесмин. Азыр ойлосом, Раатбек тирүү болсо, балким, Улуттук олимпиадалык комитеттин президенти болмок. Андайды алдыртан сезген атаандаштары да өлтүрүшү мүмкүн. Балким, кимдир бирөө менен алмаштырып, жаңылыш атып кетишти.
– Иликтөө иштери азыр деле жүрүп жатабы?
– Иликтөө иштеринин жүрүп жатканын деле билбейм. Бул иш ачылса Раатбек көз жумары менен ачылмак. Мамлекетибизде буйрутма киши өлтүрүүлөрдүн бети ачылбай эле келе жатпайбы.
– Жолдошуңуздун сизди таштап кеткенине көпкө ишене албай жүрсөңүз керек?
– Айла жоктон ишенүүгө аргасыз болдум. Бирок, анын өлгөнүнө көп убакыт болгон сайын сагынычым артып, куса болуп кыйналып жатам. Бейшемби сайын Раатбектин жаткан жерине барып бир сыйра ыйлап алам. Кызым атасы менен эки жыл жашаса да, “жүрсөң, атамдын эстелигине барып келели” деп сүйрөй берет.
– Эже, убактыңызды бөлүп маек куруп бергениңизге рахмат. Раатбек ага көрбөй кеткен үч балаңыздын урмат-сыйын көрүңүз.
Материалды даярдоого жардам берген “Раатбек” аттуу китептин автору, журналист Рабиха Алыбаевага ыраазычылык билдиребиз.

Даярдаган Сүйүн Кулматова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
14.09.2014. 02:02 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
14-01-2014
Соӊку аракети:
16-05-2015 23:26
Жынысы:
Белгисиз
+2
Ай ай окунучтууу... Олтургон адам жакшы кун корбой калсын. Эмне кылабыз айла жок. Бир гана аллах жазасын берет, олтургон адамдын.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: