Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Өмүрбек Текебаев: «ОРУСИЯ КЫРГЫЗСТАНДЫ АРГАСЫЗ ЭЭРЧИДИ»

№478 30-декабрь - 5-январь, 2012-жыл


– Саламатсызбы, Өмүрбек мырза, жыл аяктап баратканда маектешип жатабыз. Узап бараткан жылдагы кайсы саясий окуяларды баса белгилейт элеңиз?
Бул жыл саясий планда Кыргызстанда абдан маанилүү жылдардын бири болду. Быйыл президенттин шайланышы менен бир жарым жылдык өткөөл мезгил соңуна чыкты. Бир жарым жылда пландаштырган иш-чаралардын бир бөлүгүн, тилекке каршы, биз аткара албадык. Ага карабастан, өткөөл мезгил ийгиликтүү аяктады, Убактылуу өкмөт өз миссиясын так аткарды. Буга Түндүк Африкадагы, Жакынкы Чыгыштагы араб мамлекеттеринде болуп жаткан окуялар бизге толук негиз берет. Диктатуралык бийликти кулаткандары менен, келечеги бүдөмүк болуп, баштаган реформалары аксап, жарандык, диний, регионалдык, улут аралык кагылышуулар азыр да тынчыбай, миңдеген адамдар жабыркап турат. Дүйнөлүк эксперттердин баасы боюнча да Кыргызстандагы трансформация – өзгөрүү идеалдуу, бир гана Ош-Жалал-Абаддагы окуялар анын жүзүн буруп койду. Биринчи ирет Борбор Азияда тынчтык жолу менен мамлекет башчысы алмашты. Орто Азиянын тарыхында бул болуп көрбөгөн окуя. Саясий система ушундай алмаштырууга алып келди. Жакында мурдагысы тарап, жаңы коалиция түзүлдү. Бул коалиция президенттик шайлоодон кийин түзүлгөн жаңы саясий кырдаалга жооп берет. Эгер мурда президент мындай ишти туугандары менен жең ичинен сүйлөшүп бүтүрө турган болсо, бул коалициялык өкмөттүн түзүлүшү айдан ачык болду. Бүт Кыргызстан кеп-кеңеши, сын-пикири менен катышты десек да болот. Коалициянын иш-планы, кайсы министрлик кайсы партияга тийди, демек, жоопкерчиликти кимден сураш керектиги калк алдында ачык. Бул Кыргызстанда парламенттик системанын иштей баштагандыгынын белгиси.
– “Кыргызстанга парламентаризм жукпайт, оогандашып, уруу-уруу болуп согушат” деп Д.Медведев айткан соң ал киши экөөңүздөрдө сырттан дискуссия башталгандай болду эле. Анын сөзүн “туура эмес” деп сындаганыңыз үчүн шайлоо маалында Орусиянын душманы катарында көрсөтүлдүңүз. Жакынкы Чыгыш, Түндүк Африка бизден миңдеген чакырым алыс. Биздин чөлкөмгө кыргыз парламентаризми кандай таасир этти?
"Араб жазы”, негизи, кыргыз революциясынын таасири менен биздин мамлекеттин айланасындагы геосаясий кырдаал өзгөрүүгө багыт алды. “Авторитардык” деп бааланган коңшу мамлекет башчылары да саясий өзгөрүү керектигине, бул тарыхый зарылдык экендигине көздөрү жетти. Өзбекстанда конституциялык реформалар башат алып, президенттин укугу чектелип, парламентаризмге карай кадам жасала баштады. Казакстанда да президенттин кеңешчилеринин оозу менен Назарбаевден кийин өлкө парламенттик-президенттик башкаруу системасына өтөрү жар салына баштады. Биздеги “Ак жол” сымал эле, аларда “Нур Отан” үстөмдүк кылган. Бир партиялуу парламент болбойт экен деп, көп партиялуу парламент түзөбүз деген ниетте кезексиз шайлоо жарыяланды. Владимир Путин: “Араб жазы” Кыргызстанда башталган”,- деп бул тарыхый планетардык масштабдагы өзгөрүүлөрдүн башаты кыргыз революциясы экендигин моюнга алды. Мындан он күн мурун Дмитрий Медведев “Орусиянын саясий системасынын күнү бүттү. Биз кескин реформаларга баруубуз зарыл” деп жарыялап, көп партиялуулук, парламентаризмди өнүктүрүү, коалициялык өкмөт түзүү, губернаторлор, жергиликтүү бийликти да партиялар аркылуу шайлоо идеясын көтөрө баштады.
– Үзөңгүлөш мамлекеттер да саясий атаандаштыктын зарылдыгын моюнга алды дейсизби?
– Ооба. Бир жыл мурун сындап келген болсо, Кыргызстандагы саясий өзгөрүүлөрдү Орусия аргасыз ээрчигендиги көрүнүп турат. Мурда 200-300дөн ашык эл жыйнай албаган орусиялык оппозициялык күчтөр быйыл Владивостоктон Калининградга чейин “Таза шайлоолор үчүн” он миңдеген адамдарды жыйнап отурат. 24-декабрда Москвада эле 70 миңдин тегерегинде адам чогулду. “Түстүү революция өтпөйт” деп Орусиянын президенти менен премьери дембе-дем айткандыгына карабастан, түстүү революциянын белгилери байкала баштады. Жаңы-Өзөндөгү кейиштүү окуялардан кийин казак оппозициялык күчтөрү Кыргызстандагы окуялар казак жергесинде да башталгандыгы туурасында билдире башташты. Орусия менен Казакстанда да кыргыз “кетсинизми” акыры ачык жаңырды. “Кыргыз “кетсинизми” дүйнөлүк масштабда тарай баштайт” дегенде чет элдик эмес, биздин жергиликтүү саясат таануучулар мыйыгынан күлүп, мени шылдыңдаган. Бүгүн аны моюнга алууга баары аргасыз. Муну менен кыргыз реформалары тарыхый зарылдык экени, тандаган жолу, жасаган кадамы туура экени, Кыргызстандагы реформалар ийгиликтүү жүрүп жаткандыгы далилденди десем жаңылышпайм.
– Сөзүңүзгө аралжы, Кыргызстандагы саясий окуяларга кайтсак. Эмнеликтен коалиция дал ушул төрт фракциядан куралды?
– Орусияда да оппозицияны жектеп, алардын оозун жаппастан, алар менен кеңешип, “бирдиктүү коалициялык өкмөт иштеш керек” деген чындык моюнга алына баштады. “Кеңешип кескен бармак оорубайт” дегендей, Кыргызстанда да биргелешкен өкмөттүн иштөөсүнө аргасызбыз. Анткени ат чабым узап кеткен партия жок, парламентте бири-бири менен ит жыгылыш болгон беш фракция бар. Президенттик шайлоодон кийин саясий кырдаал кескин өзгөрдү. Ошол шартка жараша коалициянын курамы да, саясаты да өзгөрүү алды. “Ата Мекен” фракциясы да кошулуп, өкмөт куроого катышты.
– Коалицияны куроо маалында коомчулукта ар кандай сөздөр айтылды, саясат таануучулар өз божомол-пикирлерин билдиришти. Коалицияга кирерде “Ата Мекен” кандай талаптарды койгондугун анык биле алабызбы?
– Жашырбайбыз, кандай талаптарды койгондугубуз калк алдында ачык. Президенттик шайлоо алдында Алмазбек Атамбаевден бөлөк дээрлик бардык талапкерлер Конституцияны өзгөртүү урааны менен чыкты. Коалицияга кирген төрт фракция тең “Конституция кол тийгис, аны коргойбуз, андагы идеология менен принциптерди өнүктүрөбүз” деген милдеттенмелерди алды. Ушуну менен да биздин коалицияга киргенибиз акталды. Уюшкан кылмыштуулук, коррупцияга каршы кескин күрөшүү нормалары кирди. Ал нормалар бул өкмөт түзүлгөнчө эле ишке ашып, Алмазбек Атамбаев Коопсуздук кызматынын алдында жогорку бийлик органдарындагы коррупцияга каршы күрөшүү боюнча атайын структура ачты. Бул багытта да иш-чараларды алып кете алабыз. Сот реформасын тез аранын ичинде аяктап, адилеттүү иш алпарган сот системасын түзүү милдетин койдук. Мыйзамдуулук өкүм сүрүп, коррупция тыйылса, сот адилеттүү иштесе, Кыргызстандын экономикасынын өнүгүшүнө негизги шарттар түзүлөт. Экономикалык программанын негизи да ушул болуш керек деп эсептейбиз.
– Өкмөт бекиген күнкү жыйында “эртең премьер мыйзамсыз иштерге барса, “Ата Мекен” фракциясы “Ата Журттун” колдоосуна үмүт артат” деп билдирдиңиз. Сөздүн төркүнү кайда?
– Коалиция мүчөлөрү өкмөттү катаал сындоо шартына макул болушту. Биздин фракция – катаал, бирок адилет саясий күч. Өз өнөктөштөрүбүздү да оппозициядан кем эмес катаал сындайбыз. “Алың-алың, өтүң-өтүң” деген сыпайыгерчиликтен алыс болобуз. Ар бир үч айда өкмөт коалициялык көпчүлүккө отчёт берет. Начар иштеген министрлерди фракциялардын, коалициянын чечими менен алмаштыруу мүмкүнчүлүгү каралды. Мындай чечим кабыл алынганда эки жуманын ичинде ал министр отставкага кетиш керек. Ушуга окшогон талаптарды коюу менен “Ата Мекен” фракциясынын жыйынында коалицияга кирүү чечими бир добуштан кабыл алынды. Коалициялык өкмөттү да биздин фракция бир добуштан колдоду. Добушубузду биз конкреттүү бир адам үчүн эмес, айтылган принциптер, кабыл алынган багыттар үчүн бердик. Өкмөттүн конкреттүү мүчөлөрүнө биз принципиалдуу түрдө конструктивдүү сын айтып, баа беребиз. Эгер бул жылды жыйынтыктасак, өткөөл мезгил аяктады, туруктуу бийлик органдары түзүлдү. Бул Кыргызстан калкына жаңы үмүттөрдү берет. Жаңы жыл жакшылыктардын, жаңылыктардын, ийгиликтердин жылы болот деп үмүттөнөм.
– Саясаттан четтейли, Өмүрбек мырза, жеке өзүңүздө, үй-бүлөңүздө бул жыл эмнелер менен эсте калды?
– Жеке жана үй-бүлөмдүн турмушу да партиялык ишке багындырылган. Узап бараткан жыл саясий окуяларга бай болгондуктан, өзүм эле эмес, туугандарым да саясий окуялардан баш көтөргөн жок. Ошентсе да, бир окуяны белгилеп кетсем болот.
Негизи эле ырым-жырымды жектеген, жактыра бербеген адам болгом, жашымдан. Ошого таяп, атамдын ашын өткөргөн эмеспиз. Университетти жаңы аяктап барган кезимде, 22 жашымда атам каза болуп калган. Андан бери отуз жылдан ашуун мезгил өтүптүр. Жаш өткөндөнбү, айтор, быйыл бир туугандар чогулуп, атабыздын арбагын эскерип, айылда аш бердик. Азыр “салтка” айланып, кадыр-баркын көтөрүү үчүн саясий жана бизнес элитанын өкүлдөрүн чакырышат. Биз анын теңирден тескерисин жасадык, принципиалдуу түрдө бир да өкмөт же парламент мүчөсүн чакырбадык. Тууган-урук, айылдаштар, жакын санаалаш, партиялаштар гана катышты. Андан сырткары көптөн бери балдарыма айтып келаткан убадамды бул жылы аткардым. Өзүм топтогон каражатка үй-бүлөм менен Түштүк Кореяга 3 күнгө барып келдик. Дүйнө таанымы жаңыдан түптөлүп жаткан балдарыма бул өлкөгө болгон сапар чоң таасирин тийгизди.
Жакында, 22-декабрда туулган күнүм өттү. Аягы нөл менен бүткөн жашка толсом да, бул датаны салтанаттуу белгилөөгө тыюу салам. Бул жылы да партиялаш, бирге иштешкендеримдин куттук сөзүн кабылдап, ал эми үй-бүлөм менен абдан жупуну белгиледим. Балдарым куттуктоо баракчаларын тапшырышат, жубайым парфюм, галстук өңдүү буюмдарды белек кылат. Негизи эле жупуну болууга умтулам.

Эльвира Караева
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(15)
31.12.2011. 20:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
18-07-2011
Соӊку аракети:
22-09-2018 11:15
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия
0
Саламатсызбы иштеринизге ийгилик
01.01.2012. 07:27 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
73
Катталган:
21-12-2011
Соӊку аракети:
01-09-2013 05:29
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
мен айткан болчум, тигинткен болчум, ошондо мени угушпаган болчу, мына эми менин айтканым туура экени далилденди...ж.б.у.с создорду айткан политиктерге тушунбойм. козу ачык бакшы озун пияртеткендей эле корунот экен. тообо, после пожара мен деле ортту очуруштум деп кое берем да, ал эми куйуп кеткен сон что толку?
04.01.2012. 19:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
22-07-2011
Соӊку аракети:
16-08-2018 18:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия,Екатеринбург
0
applemac, Saburduu bololu !!!Alar da jep ele jatup albasa kerek?!Birok Tekebaevden eldin umutu o4kon !!!
02.01.2012. 20:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
126
Катталган:
05-11-2011
Соӊку аракети:
19-06-2018 18:27
Жынысы:
Белгисиз
0
ээ баары бир ак уйдун баарын жаштарга алмаштырылмайынча ушул корунуш улана берет,андан коро баары беришсин жаштарга тындарыбыз коп го арабызда.ошондо мумкун онугушсок керек,бирок тааныш билиши жок кылып шайлоо откоруш керек го.
04.01.2012. 19:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
22-07-2011
Соӊку аракети:
16-08-2018 18:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия,Екатеринбург
0
bopos, Jawtardu degen mn jawtardun azur kop4ulugu anday bilimge ee emes,jana da sa9satka buwkanu sanaluu ele.Negizgisi bul sa9sat,Sa9sattun da oz oyun joruktaru bolot.Jawtardu azur kim tundayt?4unduktan suyloylu.Taanuw biliwsiz wayloonu kim otkordu???Orustar kelip taanuw biliw waayloo otkordubu???Baarun el waayladu !!!
04.01.2012. 00:44 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
172
Катталган:
12-01-2011
Соӊку аракети:
29-08-2012 02:21
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Озум топтогон каражатка уй-булом менен уч кунго Туштук Кореяга барып келдим.
04.01.2012. 19:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
22-07-2011
Соӊку аракети:
16-08-2018 18:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия,Екатеринбург
0
Аида, Men da kowulam sozunuzgo.Tekebaev oz erki mn sa9sattan 4ugup ketse jakwu bolmok.Baluktu bawunan sasutpay !!!
04.01.2012. 19:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
22-07-2011
Соӊку аракети:
16-08-2018 18:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия,Екатеринбург
0
Saburduu bololu tuugandar !!!Jakpay kalsa dagu muna kuw 4ugup kaldu tonkoruw bawtaysunar da,Mart ayunda.
06.01.2012. 15:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
13-12-2010
Соӊку аракети:
19-09-2018 09:09
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Нарын
0
аааайй баарына эле нааразымын айла жок да айла жок эгер менин колумда болсо акырындан эскинин баарын жоготуп жаны лидерге айлантканга аракетимди кылат элем
06.01.2012. 22:41 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
29-11-2011
Соӊку аракети:
21-04-2014 23:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
ушу киши аман болсунда озу айткандай Монстр болуп кететда кееде
07.01.2012. 11:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
19-09-2008
Соӊку аракети:
07-02-2018 11:57
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
roy, Бул киши уже Монстр да. саясий нито иштерди кылса кокон хандыгы жолдо калып кетет. Бул киши 16-18-кылымда болгондо охо-оо империянын башчысы болмок.... просто соз жок?
07.01.2012. 17:32 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
29-11-2011
Соӊку аракети:
21-04-2014 23:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Негизи эле жупуну болууга умтулам.Кудай тилегинизди ордундатсын Тезирээк жетсениз жакшы болмок
09.01.2012. 00:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
27-12-2011
Соӊку аракети:
10-01-2012 01:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия
0
*Жупуну болууга умтулам*- Ооба умтулуп эле жатат, умтулуп эле жатат байкуш Омукебиз болбой атса эмне кылсын?
17.01.2012. 21:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
19-11-2011
Соӊку аракети:
07-12-2012 00:40
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
мен мисалы О.Текебаевдин эмне кылганын кандай иштерди бутургонун деле эч коргон жокмун ата журт фракциясы менен калчылдашып жургонун еле кордум. Акаев убагы ошол эле Текебаев, Бакиев убагы дагы деле Текебаев, азыр дагы Текебаев ушунчалык кыйын иштесе кыргызстан онугуп кетет эле го. 7-8 жылдан бери эштеке кылган жок эми азыр кылмак беле
19.01.2012. 14:27 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
26-09-2011
Соӊку аракети:
22-10-2013 20:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Нягань
0
Кудай мага алтын балык белек берсе Мобул бийликтегилердин баарын кыйратып,бирин дагы калтырбай ишинен алып башка кыргызстан учун кыргыз эли учун иштеген адамдардан коймокмун.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: