Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КОЁН БАГУУ

№483 3-февраль - 9-февраль, 2012-ж.


КАРМООЧУ ЖАЙ
Коёнду короонун ичинде же ороо казып багам десеңиз, убарасы көп. Себеби коён жерди казып, короонун дубалын тешип чыгып кетет. Андыктан жука тактай жана темир торчодон атайын жай даярдап, ошол жайда баккан оң.

  • 10 коён болсо аларды 3-4төн бириктирип, 3 жайга кармоо оң.
  • 3-4 коёндун түнкүсүн камалуучу жайынын узундугу 1, туурасы 0,5 метр жана маңдай жагынын бийиктиги 0,7, арты 0,5 метр болсо жарайт. Ал эми күндүзү кармалуучу торчонун узундугу 1, туурасы 1 жана бийиктиги 0,5 метр болсо жетиштүү.
  • Кармоочу жайдын ичине жем-чөп жей турган аштоо, суу үчүн идиш жайгаштыруу зарыл.
  • Коёндордун алды таза болушу үчүн кармоочу жайдын алды майда көздүү темир торчо болсо жакшы.
  • Тууй турган коёндорду өзүнчө жайга кармоо зарыл. Анын узундугу 0,7 метр, туурасы 0,5 жана бийиктиги 0,5 метр болсо жетиштүү.
  • Бөжөктөрдү энесинен бөлгөндөн кийин өзүнчө багуу керек. Бул бөжөктөргө кенен жем-чөп жегенге мүмкүнчүлүк түзөт.

ТОЮТУ
Дан-эгиндерден майдаланган жүгөрү, сулу, арпа, буудай, жашылча-жемиштерден сабиз, кызылча, картошка жана чөп.
Суу. Идиштен сууну үзбөө зарыл. Кана суу ичпеген коёндун тамак сиңирүүсү бузулуп, табити жоголот да, ден соолугу бузулат. Суу жаш бөжөктөрдүн өсүшүн тездетет. Жаңы төлдөгөн коён жетиштүү суу ичпей калса, бөжөктөрдү жеп салышы да мүмкүн.
Тоют. Кыштын күнү жашылчаларды туурап, дан-эгиндерди майдалап, сууга жибитип берген оң. Чөп-чарлар гүлдөйүн деген маалда оруп алып көлөкөгө кургатып, кышкы тоют катары сактап коюу керек.

  • Коён сабиз, кызылча, картошка, капуста, ашкабак, дарбыз, коонду жана алардын кабыктарын жакшы жейт. Бирок муну ченеми менен берген туура. Көп жесе, тамак сиңирүүсү начарлап кетет.
  • Жазында жаңы өсүп келаткан чалканды ысык сууга чылап, абдан жумшаргандан кийин майдалап, ага сууга бышкан картошканы аралаштырып берүү пайдалуу. Бул коёндун бат эттенүүсүнө, бөжөктөрдүн өсүшүнө жана энесинин сүтүнүн көбөйүшүнө таасир берет. Кышкыга да кургатып даярдоо зарыл.
  • Липа, терек, кара жыгач, дуб, талдын жаш бутакчалары жана жалбырактары да пайдалуу тоют. Бутакчаларын май-июль айларынын аралыгында кыркып, кышкыга даярдоо керек. Кышында майдаланган гана жем-чөп жегендиктен, коёндор өздөрү кармалган жайдын жыгачтарын кемирип жиберишет. Андыктан дарактын бутакчаларынын тоюттан тышкаркы пайдасы ушул.
  • Базарларда сатылган аралашма тоютту (комбикорм) сатып алууда канаттууларга эмес, уй, чочко сыяктуу жаныбарларга ылайыкталганын алуу кажет. Аралашма тоют жаш коёндун башка тоюттарга болгон табитин төмөндөткөндүктөн, күнүгө 50 граммдан ашык, ал эми 2 айга чейинки бөжөктөргө такыр бербеген туура.
  • Дан-эгиндерден жасалган тамактардын (күрүч, гречка ж.б.) калдыгын да берүүгө болот.
  • Минералдык азык катары аш тузу жана майдаланган бор колдонулат. Тоютка 2 күндө бир чымчымдан кошуп берүү туура.

КОЁН ТЕЗ КӨБӨЙӨТ

  • Коён бооз болгондон 1 ай дегенде төлдөйт. 1 жыл ичинде 4-5 жолу төлдөгөнгө жетишет. Ар төлдөгөндө 6дан 12ге чейин бөжөк тууйт.
  • Коён 3,5-4 айында жетилип, 4-5 айында төлдөгөнгө жарап калат.
  • Коёндун эркегин өзүнчө жайга кармап, төлдөп, бөжөктөрүн чоңойткондон кийин гана ургаачыларына кошуу оң.
  • Бөжөктөрдү энесинен 1,5-2 ай болгондо бөлүп алуу туура.
  • Тукум берүүчү эркегин 4-5 жыл колдонууга болот.
  • Коён тууган соң 1 күндөн кийин кайра күүгө келип калат.

ТЕРИСИ

  • Коёндун терисин кайра иштетип, кийим-кечек, бут кийим тигүүгө колдонуп келишет.
  • Коён март-апрель жана октябрь-ноябрь айларында түлөйт. Сапаттуу тери алам десеңиз, коён түлөп бүткөндөн кийин союңуз.
  • Туздалып, кургатылган терисинин баасы - 5-10 сом.
  • Ашатылганы - 50-60 сом.

ЭТИ
Коён 4-5 айга чейин абдан тездик менен өсүп, салмагы 3-4 килограммга жетип калат. Мына ушул кезде аны союп алууга же сатууга ыңгайлуу. Союп, сатууга даярдаганда этинин таза салмагы 2-2,5 килограммды түзөт. Ал эми бул убактан өтүп кеткенден кийин канчалык тамактанса деле коёндун салмагынын өсүшү жайлап калат.
Коёндун тирүүсүн килограмм менен өлчөп, дүң баада 80-90 сомдон сатып алышат да, базардагыларга 180-190 сомдон сатышат.
Ал эми базарда 1 килограмм эти 250-260 сом.

КОЁН БАГУУДАН ПАЙДА ТҮШӨБҮ?
1 ургаачы коён 1 жылда 4 жолу төлдөп, ар бир төлдөгөндө орто эсеп менен 8ден бөжөк тууса, эсептеп көрөлү.
Ар бир төлдөгөндөгү бөжөктүн саны – 4 х 8 = 32 бөжөк.












Сатылып алына турган тоюттардан 1 жылда 1 жуп коён 60 килограммдан жем керектейт.
1 килограмм жемдин баасын орто эсеп менен 15 сом деп алсак, 1 жылда эки коёнго 900 сомго жем алуу керек.
Жаз айынын башында туулган бөжөктөр жайдын ортосунда этке сатууга даяр болуп калат. Жайдын башында туулгандар күздүн ортосунда, күзүндөгүлөрү кышында жана кышында туулгандар кийинки жаздын ортосунда сатууга даяр болот.
Бир жылда туулган 32 бөжөктүн 24ү сатууга даяр болсо, калган 8и кийинки жылдын башында сатууга даяр болот.
Эми 24 бөжөк орто эсеп менен 2 килограммдан эт берсе, жалпы 48 килограммды түзөт. Аны дүңүнөн алгандарга 180 сомдон сатсаңыз,
8 миң 640 сом болот.
8640-900 = 7740 сом
Бул бир жуп коёндун бир жылда алып келген кирешеси.

ЭТИНИН ПАЙДАСЫ
Коёндун этинде май жана холестерин аз болгондуктан, диеталык азык болуп саналат.
Ашказан-ичеги, боор, аллергия, гипертониялык ооруларда коёндун эти менен тамактануу сунушталат.
Сиңимдүү жана организмге пайдалуу болгондуктан, спортчулар, суучулдар, учкучтар жана адамга зыяндуу заттарды колдонгон өндүрүш ишканаларындагы жумушчулардын тамагында негизги орунда турат.
Жаш коёндун эти белокко бай. Андыктан жаш балдарга, бала эмизген энелерге жана кары- картаңдарга абдан пайдалуу.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(1)
06.02.2012. 16:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
19-12-2011
Соӊку аракети:
03-01-2015 13:57
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Чоон рахмат!Ушундай пайдалуу кенештерди дагы куттобуз.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: