Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

“ТАҢ СЫРЫНДАГЫ” ТАБЫШМАКТУУ СУЛУУ– АЙТМАТОВДУН ЖУБАЙЫ

№486 24-февраль - 1-март, 2012-ж.


МАЭСТРО, МУЗЫКА!
«Маэстро»! Кесиптештери дирижёр, КРнын Эл артисти САРДАРБЕК ЖУМАЛИЕВди ушинтип чакырышат. Ал эми биз бул ысымды укканда сонун кайрыктарды, обондорду эстейбиз.
Баса, Луи Арагон Чыңгыз Айтматовдун “Жамийласын” “махабат жөнүндөгү эң сонун баян” десе, мен Аскар Исаев менен Сардарбек Жумалиевдин шедеври болгон “Таң сыры” ырын “ашыктык тууралуу эң сонун ыр” деп атамакмын. Анткени ырдын ар бир сабы өзүнчө сөз кыларлык. Филармониянын босогосун аттаганымдын бир шылтоосу ушул ырдын тарыхына кайрылуу болсо, дагы бир себеби даанышман музыкант Сардарбек ага болду.
Журналист калкы ушундайбыз да, каарман менен узак кепке түшүп алып, аны кагазга батыра албай калмайыбыз бар. Баарыбыз билген “Бишкегим”, “Бульварым”, “Таң сыры” сыяктуу ырларга обон жараткан Сардарбек ага бир ырдын тарыхы менен кошо өзүнүн өмүр жолунан кеп салып берди.

КРнын Эл артисти Сардарбек Жумалиев: «ГҮЛБАКТАН АЛГАН ЭРГҮҮ...»
– Мен 1941-жылы 5-февралда Кант районунун Жар-Башы айылында төрөлгөм. Кичинемден баштап музыкага жакын өстүм. Ал кезде радио деген жок болчу да. Комузда кол ойнотуп, мандолина черткенди айылдык агаларыбыздан үйрөндүк. Музыкага болгон кызыгуум бала кезден артты десем болот. Музыкалык сабатымды өнүктүрөйүн деген ой менен Мураталы Күрөңкеев атындагы музыкалык училищенин алдында балдардын музыкалык мектебине тапшырдым. Мектепти бүтүрүп, кайрадан училищеге тапшырып, андан кийин Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтунда композиция жана теория боюнча жогорку билим алгам.
1958-жыл эле. Москвада кыргыз искусство жана адабиятынын декадасы болуп калып, 16 жашымда катышып келгем. Карамолдо Орозов атындагы оркестрде иштеп калдым, ал ортодо аскерге барганга да үлгүргөм. Мына ошондон бери оркестрде эмгектенип келатам.
Бейшеналиева атындагы окуу жайда окуп жүргөн кезде “Бульварым” деген ырга обон жаздым. Адамдын ой толгоосунда обон болсо, аны жаратмайын жаны жай албайт. Гүлбактын жанынан өткөн сайын эргүү келе берчү. Анын үстүнө ашканабыз да ошол тарапта болгон үчүн көчө укмуш кооз көрүнчү. Жаштарга толгон жашыл гүлбакта эс алгандар арбын болуп, Бишкектин кооздугуна көрк кошор эле.
Аалы Токомбаев, Кубанычбек Маликовдор Дзержинкада отуруп калышчу. Аларды көрүп кайрадан суктануу... Ошонун негизинде “Бульварым” ырына обон чыкты.
Бала кездин жаркын элеси катары “Ысык-Ата-Арашан” ырына обон жаратканымды айта алам. Андан кийин “Сары-Челек”, “Толкундар” сыяктуу ырларга обон чыгардым.

«ТАҢ СЫРЫНЫН» ТАРЫХЫ...»
– “Таң сырын” элдин көбү ырдап жүрбөйбү. Убагында япон, корейлер да биздин тилде ушул ырды ырдашкан. Ырдын сөзүн жазган Аскар Исаев агам болот. Бул ыр Японияга кеткен кыргыз кызы жөнүндө.
Кыргыз кызы Японияга кетип калат. Канча бир жыл өткөн соң баягы кыз Кыргызстанга кайтып келет. Анан ырдын автору ага жолугуп, студент кездеги сүйүүсүн эстеп, ошол кызга карата сезим менен кошо ыр пайда болгон экен. Ал кыз менен Аскар байке Москвадагы жогорку окуу жайдан таанышып, жакшы сүйлөшүп жүрүшөт. Бирок кыз Японияга турмушка чыгып кетип калганда анан:

“Кала берем мекенимде сени эстеп,
Жүрсө экен деп алыс жерде аман-соо.
Өтүнөрүм көкүрөгүм элестеп,
Көргөн сайын жалын бүрккөн жанар тоо...”
деп ырдап жатпайбы. Жанар тоо дегенде Япония деп түшүнөбүз да биз.

“Таңшыгыча табышмактуу таң сыры,
Тандап кеттиң таңы салкын өлкөнү.
Табалабайм кайрылганда айт чынын,
Артык бекен башка жердин көркөмү?
Арбалсаң да бир келерсиң,
Ала-Тоону көргөнү,
Сагынганда бир келерсиң,
Саргайганда бир келерсиң,
Ала-Тоону көргөнү...” деп күйү­түнөн жазып жатпайбы. Чынында, кыргыздын балдар-кыздары чет мамлекетке барышат, бирок баары бир өзүнүн жери тартып туруп алат. Куса болот, сагыныч күчөйт эмеспи.
Дагы бир кызык жери, ошол кыздын Кыргызстанга келе албай жүрүп келгени болуп жатпайбы. Азыркыдай башка өлкөнүн жарандыгын алып жашоо, Совет кезинде өтө кыйын эле, мыйзам деген катуу болчу да. Мария Япониядан өз өлкөсүнө кайта албай калып, анан улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жардамы менен келген окшойт. Анда Чыңгыз Айтматов кыргыз кинематографиясынын катчысы болчу. Мария Айтматовдун кол алдында иштеп калат. Ошондон уламбы, Чыңгыз Айтматовдун сүйүүсү же кандайдыр бир сезими пайда болсо керек, анан экөө баш кошуп, жазуучунун жары болуп калган. Ал эми Аскар байке азыр үй-бүлөлүү.
Ырдын сөзүн окуп, Аскар байкеме “ушул ырыңызды бериңиз, мен обон чыгарайын” дедим. Кудай жалгап ошондо жакшы обон жаралып калган экен, бүгүнкүгө чейин кары-жашына карабай ырдап жүрүшөт.

«ЖАЛГЫЗМЫН ДЕГЕН ӨКҮНҮЧ ДАЛЕ ЖАШАП КЕЛЕТ»
– Үй-бүлөдө уулдан жалгызмын. Үч эжем бар болчу, эки эжем кайтыш болуп кетишкен, улуусу 83 жашта. Ата-энем анык колхозчулар эле. Эртең менен кетип, кечинде күн батарда келишчү. Атам комуз чертип, кээде жамактатып ырдаган, апам темир комуз черткен адамдар эле. Мен ойлойм, ата-энемдин таасири мага тийди деп.
Уулдан жалгыз болгонум үчүн жалгызмын деген өкүнүч ушул убакка чейин жашайт. Атаңдын көрү, менин да иним же агам болгондо кандай жакшы болот эле. Тууган-урукка байып, Жумалиевдердин тукуму көбөймөк беле деп өкүнөм! Айрыкча айылга, ата конушка барганда жалгызсырайм. Бирок Кудайга шүгүр, уулум, неберелерим бар.
Жубайым Гуля тарых илимдеринин кандидаты. Экөөбүз 35 жылдан бери түтүн булатып келебиз. Үч балалуу болдук. Балдарымдын баары жогорку билимдүү, үй-бүлөлүү. Неберелер үйгө чогулганда майрам.

«ФИЛАРМОНИЯ – ЭКИНЧИ ҮЙҮМ»
– Мен Карамолдо Орозов, Ыбрай Туманов, Саякбай Каралаев сындуу улуу муундарды көрүп калдым. Асанхан Жумахматов, Калый Молдобасанов, Насыр Давлесов, Мукаш Абдраев менен чогуу иштештим. Алардан дирижёрлук ыкмаларды үйрөндүм. Ушул кишилер менин устаттарым. Өзүм көбүнө эле жардам берем, бирок шакиртим деп айткандан алысмын. Дирижёр болгондуктан, жамаат менен иштегенге туура келет. Филармония – экинчи үйүм. Эртең менен шашып келем, оркестр менен иштешип, кайра үйгө, неберелериме жөнөйм.

«ЫРЛАР МЕНЕН БАЙЫП ЖАТАМ»
– Чыгармаларымды эл баалайт, мактайт, жакшы болсо жакшы, жаман болсо жаман дейт. Эл – элек. Элдин элегинен өтөрү жок. Элге жакса ырдай берет, өчүрбөйт. Биздин чыгармаларды өкмөт көп деле билбейт. Композитор, обончуларга көңүл буруп, колдоп койсо жакшы болмок. Көп обончулар чыгармаларын чыгарат да, ошол бойдон сандыгында жатат. Аларга материалдык колдоо болбосо жакшы ырлар кайдан чыксын?
Былтыр 70 жашымды белгиледим. Мэрияга, мэрге рахмат, мааракемди өткөрүп беришти. 1 бөлмөлүү үй берди. Эми менде деле бала-чака, небере бар да. Үй сатып алганга бизге каякта?.. Бюджетти карап отургандар кайдан байлык топтомок элек? Ошол мааракемде Чүйдүн губернатору Мерседес үлгүсүндөгү машина тапшырды.
Турмушум жаман болду деп да айтпайм. Жан дүйнөмдүн байлыгы баалуу, обон жаратып, ошону менен байып жатам. Материалдык жагынан жаман эмес, жетиштүү эле, элден ашпайм, артта да эмес, ортодомун.

«МЕН ЫРДАСАМ ЭЛ КАЧЫП КЕТЕТ»
– Менин үнүм жок, ошон үчүн ырдабай обон жаратам. Эгер ырдасам, эл туруп качып кетпейби, капырай! Андан көрө жакшы обон жаратайын. Өзүм жараткан обондун баары жагат. Азыркы жаштардан Мирбек Атабеков “Таң сырын” ырдап жүрөт. Казактардын
“МузАрт” деген тобу да ырдайт экен, ал топ менден уруксат сураган эмес. Сөзүн, обонун да өздөрүнүкү атап алышыптыр. Казактар “Таң сырын” тойлорунда 5-6 жолу ырдатышат экен. Ал жигиттер менен былтыр Чубак Сатаевди эскерүү концертинде тааныштым. Жакшы балдар экен, сүйлөшүп отурдук, рахматын айтышты. Билбейм, канчага чейин ырдашар экен?
Ошентип, “Таң сырынын” сырын айтып бердим. Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова менен бир да жолу жолуккан эмесмин. Балким, жолуксам, “эмнеге биздин сезимди ырга салдың?” деп же дагы башка сөздөрдү айтышар беле, ким билсин?..

Бурул Исмаилова
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(5)
27.02.2012. 14:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
47
Катталган:
26-11-2011
Соӊку аракети:
25-06-2013 11:44
Жынысы:
Белгисиз
0
meni da bul tabyshmaktuu suluu degen abdan kyzyktyrat,,Mariya aitmatova ejekeni da jyn ele, Yaponiadan kelgen dep aytyshat,, birok al jonundo atk maalymattar jokko ese
27.02.2012. 22:26 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
142
Катталган:
24-05-2009
Соӊку аракети:
07-05-2016 00:07
Жынысы:
Белгисиз
0
Мария Айтматова чын эле Японяга чыгып кетип кайра кире албай калганы чындык мен 4-5 жыл мурун Айтматовдун интервьюсунан окугам. Ал кезде башка олкого чыгып кетсе кайра киргизбечу тура
28.02.2012. 10:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
98
Катталган:
12-08-2011
Соӊку аракети:
19-10-2018 09:34
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
ушунчалык сонун ыр,
28.02.2012. 10:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
47
Катталган:
26-11-2011
Соӊку аракети:
25-06-2013 11:44
Жынысы:
Белгисиз
0
Fekus, mumkunchuluk bolso yryn ketirip koiesuzby? men da taapai jurdum ele...
28.02.2012. 15:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
15-01-2012
Соӊку аракети:
13-08-2018 11:30
Жынысы:
Белгисиз
0
Аябай жакшы ыр ушул ырды Саламат Садыкованын аткаруусундагы турун медия портала жуктоп койсонор сураныч
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: