Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

НООРУЗ

№489 16-март - 22-март, 2012-ж.


Кыргыздын чыныгы Жаңы жылы босогодо турган кез. Элибизде эзелтеден Нооруз күнү таарынычы бар адамдар кол кармашып, чын дилден бирин-бири кечиришип, жарашышкан. Бардык араздашуу эски жыл менен кетти деп эсептешкен жана андан кийин аны эч бир көңүлгө алып козгошкон эмес. Нооруз 2009-жылы ЮНЕСКО тарабынан Адамзаттын материалдык эмес, маданий мурастарынын тизмесине киргизилген.

НООРУЗ МАЙРАМЫ
О.Намазбеков

Нооруз майрам өзүнчө бир керемет,
Мына бүгүн күн менен түн теңелет.
Таттуу уйкунун кучагынан ойгонуп,
Жер энебиз бир калыпта термелет.

Баба дыйкан шаймандарын белендеп,
Кошко чыкты кара жерди тилем деп.
Үрөн себет бир Аллага жалынып,
Урпактарга кенен токоч берсе деп.

Караңгыны жарга такап жарыктык,
Мына бүгүн күн абада талыкшып,
Кас-душмандар достошууга кез келди,
Көрө албастык, жек көрүүнү багынтып.

АЛАС, АЛАС...
Кыргыздар «жер жарылып чөп чыкты, желин жарылып сүт чыкты...» деп ураан чакырышкан. Жаңырган жылда эл-журттун, мал-жандын аман-эсен, тынч, кырсыктан тышкары жана эгин берекелүү болушун тилеп, Кудайга, жер-сууга, тоо-ташка сыйынып, жалынышкан. Арпадан же буудайдан көжө, сүмөлөк кайнатып, ар бир үй-бүлө сый тамагын жасап, айыл-апасы менен чогуу ичишкен. Бул күнү жаңы кийимдер кийилип, жакшы тилектер айтылып, айлана көрккө бөлөнөт.
Кыргызда эски жыл аяктап, эртең Жаңы жыл деген күнү өткөрүлүүчү ырым-жырым салты «Жыл ажыратыш» деп аталган. Бул учурда арча, чекенди, адырашман түтөтүп:

«Алас, алас,
Ар балээден калас.
Эски жыл кетти,
Жаңы жыл келди.
Алас, алас,
Айдан аман,
Жылдан эсен.
Жакшылыкты Теңир берди,
Жарык күндү кеңири берди.
Орообуз данга толсун,
Оозубуз нанга толсун.
Алас, алас»,- деп аласташкан.
Илгери ата-бабаларыбыз Нооруз күнү кош өгүзгө соко кошуп, жер бетин алгачкы жолу тилишчү. Тапка келген жерге бороз салып бараткан дыйкандын артындагы жоон топ этектериндеги үрөндү чачуу менен элдик ырларды созолонто ырдашкан. Анткени Нооруз токчулуктун, мол түшүмдүн, ырыскынын жана жаздын майрамы катары белгиленген.

АРПА – АМАНЧЫЛЫК ДАНЫ
Кыргыздар сүмөлөк менен катар Жыл ажыратыш күнүнө карата арпа, буудай же жүгөрү өндүрүп, сокуга түктөп кабыгынан арылтып, акталган данынан чоң көжө жасашчу. Ал табияттын өлбөстүгүн айкындоочу, дүйнөнүн, жашоо-турмуштун гүлдөп-өнүгүшүнүн даамы катары бааланган. Аталган дандардын ичинен өзгөчө арпага басым жасап, баалашкан.
Айрым бир уламыштарга караганда, бир улукман арпа өскөн эгин талаасынын жанынан өтүп баратып арпага коё берилген суу жолго чейин агып жатканын байкайт. Ошондо: «Арпа – аманчылык даны, анын чөбү – жакшы чөп. Арпаны аралап өткөн же андан чыккан суу чарчоону басып, ашказан ооруларын айыктырат. Бул суудан ким ичсе, жаңы жылдын арпа бышыгына чейин ар кандай оорулардан сакталган болот»,- деп айткан экен. Ал эми Мухаммед пайгамбар (С.А.В): «Арпа уну – таңсык даам. Денеңизден кубат кеткен убакта арпа нанын көбүрөөк жеш керек»,- деген.
Нооруз көжөсү акталган арпадан (перловка), кээде акталган буудайдан да жасалат.

ЧОҢ КӨЖӨ
Элибизде «жети санында сый­кырдуу күч бар» деген ишеним бар. Анын сыңарындай, чоң көжө да 7 даамдан жасалуусу кажет. Азыркы убакта көжөгө сабиз, болгар калемпири, картошка, ашкөк жана башкаларды кошушат. Ал эми илгери чоң көжө май, эт, акталган арпа (же буудай), суу, туз, сүзмө жана көктөрдөн жасалчу. Чоң көжөнү айыл аксакалдары үймө-үй кыдырып ичип, ал үйгө ак дилинен баталарын беришкен.

ЖЫЛ АЖЫРАТЫШ КӨЖӨ

Керектелүүчү азыктар (бир порцияга):
1. Акталган арпа (перловка) же буудай – 50 грамм
2. Эт – 200 грамм
3. Суу – 1 литр
4. Пияз, сабиз – 1 даанадан
5. Май (өсүмдүк майы)60 грамм
6. Туз
7. Сүзмө (айран же эзилген курут)

Жасалышы:
1. Алгач акталган арпаны же буудайды өзүнчө бир идишке эртелеп жылуу сууга чылап коюу керек (көөп чыккыча).
2. Акталган майга этти, пиязды, сабизди, тузду салып кууруп алабыз.
3. Үстүнө суу куюлуп, кайнатылат.
4. Акталган арпа салынып, бышканча жай отто кармалат.
5. Даяр болгон көжө чоң чыныларга куюлуп, сүзмө катыкталып дасторконго берилет.
Ушул эле тамакты куурубастан, азыктарды утурлай салып кайнатуу жолу менен да жасоого болот.

Салтанат Мукасова
kenesh@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

КЫРГЫЗДЫН КАЙСЫ УЛУТТУК ТАМАГЫН СҮЙҮП ЖЕЙСИЗ?



Жүзүм Ибраимова, үй кожойкеси:
– Өзүм таластык болгондуктан, бала кезимден бери эле гүлчөтайды өзгөчө жакшы көрөм. Бул тамакты балдарыма жумасына 3-4 жолу жасап берем. Негизинен эле камыр тамакка басымдуулук кылат экенмин. Башка суюк тамактарга алымсынбайм.


Максат Кабылбеков, студент:
– Мен бешбармакты жакшы көрөм. Бирок ар бир аймакта ар кандай жасашкандыктан, айырмасы бар. Мисалы, Ысык-Көлдө жана Нарын жергесинде эти көбүрөөк болот. Ал эми Чүй менен Таласта камыры басымдуулук кылат.



Салия Анарбаева, экономист:
– Мен өзгөчө шишкебекти жакшы көрүп жейм. Ал эми кыргыз улуттук ашканасы, албетте, өзүнүн бешбармагы менен белгилүү. Анткени бешбармак куурулбайт жана ар кандай кошулмалар да кошулбайт, жалаң кайнатылып жасалат. Өзү даамдуу, ден соолукка пайдалуу.


Ташбай Сарыбаев, инженер-курулушчу:
– Кыргыздын сый тамагы – беш бармак. Тамакта баары: камыры, шорпосу, эти да бар. Бирок улгайып калган адамдар үчүн бул өтө күчтүү тамак болуп калат. Ал эми өзүм койдун этинен жасалган шорпону жакшы көрөм. Аны күнүгө тажабастан иче берүүгө даярмын.



Айгүл Насырова, мугалим:
– Алайда күрүч, кара мурч менен ныкталып жасалган көжөнү, жөргөм, олобо, ич эттен жасалган тамактарды көп жасайбыз. Аларды өзгөчө жакшы көрүп жейбиз жана майрамдык дасторконго сый тамак катары коёбуз. Дасторконго боорсок, каттама да бир топ көрк берет.


Шералы Маматов, ветеринар:
– Баткенден болгондуктан, шакарап менен ашты өзгөчө жакшы көрөм. Бала кезден бери апамдын катыра баскан ашы мен үчүн эң даамдуу жана эң сүйүктүү тамак. Азыр мен шаарда болгондуктан, эки күндүн биринде атайын ошондой аш саткан ашканага барып жеп турам.



Алтынай Асанова, студент:
– Кыргыз элинин бардык улуттук тамактары даамдуу. Мен сүмөлөктү аябай жакшы көрөм. Нооруз майрамын сүмөлөк менен тосуу зарыл. Кудай буюрса, сүмөлөк жейм деп майрамды күтүп жаткан учурум.

Мальвина Уметбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(9)
19.03.2012. 09:43 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
583
Катталган:
16-05-2011
Соӊку аракети:
06-09-2016 10:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
каяктан болсонор да БЕШ БАРМАККА эч нерсе жетпейт !!!
19.03.2012. 16:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 14:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Asus84, мен сага кошулам
19.03.2012. 12:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
12-01-2012
Соӊку аракети:
17-03-2013 12:23
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен Кыргыздын улуттук тамактарын окуп жатып,шилекей бездерим иштеп "Апамдын жапкан нанын сагындым" дегендей озубуздун улуттук тамактары Койдун шорпосу,Беш бармак,Пловдорун сагындым,мен азыр Россияда Санкт Петербург шаарындамын кээде биз дагы палоо жасагандай болобуз бирок АПАМ жасаган палоого окшобойт.
19.03.2012. 18:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
06-12-2009
Соӊку аракети:
28-08-2018 11:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Kg-Ош-Ноокат
0
Сумолок жегим келди.
19.03.2012. 20:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
05-03-2012
Соӊку аракети:
30-03-2012 11:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Нооруз программасы


Кыргызстан Достук жана Маданият коому катары Күчүкчекмеже акимияты, ар жылы жаз мезгили келишинин символуна айланган Нооруз майрамына карата майрамдык программа уюштурууда. Майрамдык кече Кыргыздын улуттук тамак-аштарын татуу менен башталат. Атайын Кыргызстандан келе турган "Ордо Сахна" мызыкалык группа да кечебизге шаң катмакчы.
"Ордо Сахна" Бишкекте Польшанын "Требуне Тутка" фольклордук тобу, Франциянын "OSSIA" квартети, АКШ н
19.03.2012. 20:34 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
05-03-2012
Соӊку аракети:
30-03-2012 11:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Түркиядагы Кыргызстан достук жана маданият коому алдыдагы келе жаткан Нооруз майрамын жана Кыргызстанды түрк жергесине таанытуу максатында чон даярдыктарды көрүп жатат
19.03.2012. 23:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
03-02-2012
Соӊку аракети:
24-04-2018 12:49
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
москвада кайсыл жерде сумолок сатат ким билет?
21.03.2012. 11:24 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
167
Катталган:
22-05-2007
Соӊку аракети:
14-09-2015 15:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
ВДНХда болсо керек...
21.03.2012. 11:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
118
Катталган:
04-04-2010
Соӊку аракети:
04-01-2018 20:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас
0
жөргөм, олобо деген кандай тамак болду экен? Биринчи жолу угуп олтурам.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: