Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗ ЭСТРАДАСЫНЫН ТАРЫХЫНАН...

№330 27-февраль - 5-март, 2009-ж.


Алгачкы кадам

Кыргыз эстрадасынын тарыхы Чоро Кожомжаровдун ысмы менен байланыштуу. 1967-жылы Канадада өткөн “Экспо-67” деген аталыштагы дүйнөлүк көргөзмөгө биринчи жолу Кыргызстандан Карамолдо Орозов атындагы оркестр катышып келет. Ошол жактан келгенден кийин Чоро Кожомжаров биздин улуттук эстрадабыз жок экенине арданып, белгилүү композитор Эркин Урмановдун жардамы менен кыргыз эстрадасынын ансамблин жаратуу жөнүндө ойлой баштайт.

Ошол эле жылы Чоро Кожомжаров филармониянын алдында улуттук эстрада ансамблин чогултат. Ал ансамблде Аскар Тезекбаев аккордеондо, Юрий Черкасов контрабаста, Окен Усубалиев домбрада, Сардарбек Жумалиев менен Белек Эгембердиевдер электр комузунда, Камил Мамасалиев барабанда ойношот. Ошентип, кыргыз музыкасынын жаңы доору башталган. Жаңыдан пайда болгон кыргыз эстрадасынын түптөлүшүнө салым кошкондор Айша Базарбаева, Кеңеш Кожомкулов, Алтынбек Сапаралиев, Анарбек Ибраев, Гүлбүбү Адамалиева, Султан Каримов, Гүлсүн Мамашева, Гүлмайрам Момушева, Зейнеп Шакеева жана башкалар болгон.

Айлыктары

Ал учурда ар бир ырчыга мамлекет кадимкидей айлык төлөп берген. Андан тышкары, телевидениеге же радиого интервью берип калганда 3-4 сомдон гонорар алышканы гана болсобо, ырчылардын башка кирешеси болгон эмес.

Ошол учурда деле азыркыдай болуп бардар адамдар артисттерди тоюна чакырып турушкан. Бирок ырчыларга тойлордо ырдоого катуу тыюу салынган. Эгер алардын кайсы бир тойдо ырдап жүргөнү билинип калса, атайы ошол ырчы үчүн чогулуш өткөзүлүп, катуу сөгүш жарыяланчу.

Андан тышкары, ырчыларды милдеттүү түрдө кышкысын кыштоого, жайкысын жайлоого, кыркынга, туутка, куутка деп машина толтура музыкалык аппараттары менен гастролдорго жөнөтүшчү.

Алгачкы клип

Ал кезде “клип” деген түшүнүк такыр жок болгон. 1968-жылы Дооронбек Садырбаев баш болуп кыргызтелефильмдин кинокамералары менен Асанкул Шаршенов оператор болуп, фильм-концерт тартылган. Андан кийинки фильм-концерт азыркы “Хаяттын” ордундагы “Кыргызстан” мейманканасынын тегерегиндеги бакчада жана тепкичтеринде тартылган. Ошондо биринчи жолу Алтынбек Сапаралиевдин аткаруусунда “Кантым бар” деген ырга клип тартылган.

Ырчылардын формалары

Бардык артисттердин формалары филармония тарабынан тиктирилип берилчү. Эскирип калган формаларды убак-убагы менен алмаштырып берип турушкан. Анын үстүнө сөзсүз түрдө аялдар жалаң кыргыз көйнөк кийсе, эркектер кара костюм шым, галстугу менен ак көйнөк кийиши шарт болгон. Парторгдор келип, эркектердин шымын көтөрүп, байпагынын өңү кандай экенин текшерип турушчу. Алардын байпагынын өңү кара, күрөң же көк болуш керек эле.

Музыкалык аспаптар

Алгач ырчылардын музыкалык аспаптар менен иши болгон эмес. Анткени кандай гана аспап болбосун бардык жабдууларды филармониянын камсыздоо бөлүмү даярдап берип турган.

1990-жылдардан кийин гана жеке ырчылар жана топтор чыгып өздөрүн камсыздай башташкан.

Топтор...

70-жылдардын башталышында “Гүлкайыр”, “Ариет”, “Наристе” “Мээрим”, “Толкун”, “Шоола”, 1974-жылы “Досум-Үсөн”, “Кыз-Бурак” эстрадалык ансамблдери түзүлүп, тез убакыттын ичинде эле эл оозуна алынышкан.

1985-жылы Т.Сатылганов атындагы Филармониянын алдында Марат Алыбаевдин жетекчилиги менен “Таазим” деген биринчи эстрадалык тамаша тобу ачылат. Ал топто болгону бир гана ямаха жана эки микрофон болсо да түрлүү-түркүн ырларды жаратууга жетишишкен. Андан кийин Тарас Асанакунов Жаштар театрынын алдында эстрадалык тамаша топ уюштурат. Ал топту учурдун белгилүү ырчылары Динара Акулова, Айчүрөк Иманалиева, Расул Маматкулов, Алина Жетигенова, Абдумалик Шерматовдор толуктаган.

1996-жылдан тарта Динара Акулованын “Динара” тобу, Айчүрөк Иманалиеванын “Айчүрөк” эстрада театры, Расул Маматкулов, Мерген Турган деген ырчылар өз жолдору менен чыгып, кыргыз элинин жүрөгүнөн орун алууга өтөт. Булар менен удаа эле Бек Борбиев да эстрадага ыктап, популярдуулуктун туу чокусуна жете алды.

Фонограмма

Кыргызстанда эстрада пайда болгондон тартып 1985-жылга чейин ырчылардын бардыгы жалаң жандуу үн менен ырдашчу. Андан кийин кыргыз телевидениесинин көңүл ачуу программаларына үн режиссёру Ваныкин фонограмма жаздыра баштаган. Ырчылар фонограмманы башында телевидение, радио үчүн колдонуп келишсе, бара-бара аудио кассета салынган аппаратураларды отургучтардын алдына катып коюп, концерт учурунда даяр фонограмманы койгонго көнүп калышкан. Ошону менен азыркы күнгө чейин фонограмма өз актуалдуулугун жоготпой келет.

“Кыз-Бурак” тобу тууралуу

Маяковский атындагы Кыз-келиндер институтунун алдында “Шоола” деген ат менен жалаң кыздардан турган эстрадалык топ ачылган.

1974-жылы бул топко кыздарды алуу үчүн сынак жарыяланат. Бир солистканын ордуна 40-50дөн кыздар ат салышат. Ошолордун арасынан тандалып отуруп аягында 8 кыз калган. Алардын бири урма аспапта ойногон Гүлшайыр Садыбакасова болчу.

Ал ансамбль Бишкекте алгачкы тушоо кесүү концертин 4 ыр менен аяктоого мажбур болгон. Себеби көрүүчүлөр залга батпай толкуп, сахнага чейин чыгып кетишкен.Төртүнчү ырдан кийин “Шооланын” кыздарын милиция кызматкерлери эки-экиден эшикке көтөрүп чыгууга аргасыз болушкан.

Кийин Гүлшайыр Садыбакасова менен бас гитарада ойногон Салкын Кунанбаева экөө Оштогу педагогикалык окуу жайга мугалим болуп дайындалышат. Ошол жактын жетекчилери тарабынан мурдатан түзүлүп, бутуна тура албай жаткан “Кыз-Бурак” тобун жандандыруу милдети Гүлшайыр эжеге тапшырылган. Ошентип, 6 ай дегенде жалаң кыздардан турган ансамблдин иши оңолуп, тез аранын ичинде атактуу болуп чыга келет.

Союз күчүндө турган кезде Өзбекстандын Фергана шаарында Орто Азия боюнча республикалык топтордун кароо сынагы өтөт. Ал жакка Кыргызстандын атынан “Кыз-Бурак”, Өзбекстандан “Ялла” андан тышкары дагы 4 ансамбль барат. Анда “Ялла” абдан популярдуу болсо да жалпы 13 ансамблдин ичинен “Кыз-Бурак” тобу 1-орунду жеңип алган.

Гүлмира Турманбетова
star@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: