Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗСТАНДА 1 ЖЫЛДА 18 МИҢДЕЙ АДАМ ЖҮРӨК ООРУСУНАН КАЗА ТАБАТ

№494 20-апрель- 26-апрель, 2012-ж.


Акыркы кезде өлкөбүздө жүрөк-кан тамыр оорусунан жапа чеккендердин саны өсүүдө. Ушундан улам 2012-жыл Жүрөк жылы деп жарыяланган. Жүрөк-кан тамыр ооруларынын көбөйүшү эмнеден улам болууда? Бул суроонун түйүнүн М.М.Миррахимов атындагы Улуттук кардиология жана терапия борборунун директорунун орун басары Акпай Сарыбаев чечип бермекчи.

СТАТИСТИКА

  • Дүйнө боюнча жүрөк оорулары жыл сайын 17,5 миллион адамдын өмүрүн алып кетет. 2030-жылы бул көрсөткүч 23,6 миллионго жетиши мүмкүн.
  • Кыргызстанда оорудан каза тапкандардын 48,8 пайызын жүрөк-кан тамыр ооруларынан көз жумгандар түзөт.
  • Жыл сайын өлкөдө жүрөк оорусунан 18 миңден ашык адам, ал эми күн сайын 50дөй адам көз жумат.
  • Кыргызстанда 18 жаштан өйдөкү ар бир 2-3-адам жогорку кан басым оорусунан жапа чегет.
  • Ар бир үчүнчү жашоочу тамеки чегет.

– Кыргызстанда жүрөк-кан тамыр оорусунан "ары карап" кеткендердин кээлери ишке жарамдуу курактагы, социалдык активдүү жашоо образын карманган, чыгармачыл, жогорку интеллектуалдуу, журтка башы көрүнгөн адамдар. Ошондуктан сизге бергим келген суроо жүрөк- кан тамыр оорусуна кайсы оорулар кирет жана алар эмнеден келип чыгат?
– Жүрөк-кан тамыр ооруларынын түрлөрү абдан көп. Эң көп кездешкендери гипертония (жогорку кан басым оорусу), кан тамырлардын атеросклероз оорусу, мунун ичинде миокарддын инфаркты, мээнин инсульту, цереброваскулярдык оорулары (мээнин кан тамыр оорулары). Дал ушул оорулар ооругандардын көпчүлүгүнүн каза болуусунун башкы себепкери. Инфаркт, инсульт акырындан пайда болуп, узакка билинбей жүрүп анан курчуй баштайт. Белгилери да анча байкала бербейт. Ушул себептүү медиктер "жүрөк-кан тамыр оорулары – тынч, үн-сөзсүз өлтүргүчтөр" деп бекеринен айтышпайт.
Жогоруда аталган оорулардын келип чыгуусун көп нерселер шарттайт. Алардын ичинен эң негизгилери – кан басымдын жогорулашы, канда холестерин менен канттын өлчөмүнүн көп болушу, тамеки тартуу, аз кыймылдоо, ичкиликти көп ичүү, семирүү, туура тамактанбоо, стресстер.

КАН БАСЫМЫ
Дени сак адам оорубаса деле 1 жылда 1 жолу дарыгерге көрүнүп, кан басымын өлчөп турушу керек. Нормада кан басымы 140/90 миллиметрден (тонометрдеги сымап мамычасы боюнча) ылдый болушу кажет.

ТАМЕКИ ТАРТУУ
Тамеки тарткан адамдар чылым чекпеген адамдарга салыштырмалуу 12 эсе көп инфаркт, инсульт жана гипертония оорусу менен ооруйт. Күн сайын тамеки тартуу атеросклероз оорусунун пайда болушун 3 эсе ылдамдатат. Канды коюулантып, кандын уюшун күчөтүп, кан тамырдын ичине уюган кандын пайда болушуна алып келет, кан тамырлардын иштөөсүн бузат. Ошондуктан тамеки тартуудан алыс болуу кажет.

ТУУРА ТАМАКТАНБОО, СЕМИРҮҮ
Бат даярдалуучу жана калориялуу тамак-аштарды, өзгөчө куйрук-боор, чучук, малдын майы дегендерди колдонуудан качуу керек. Булардан улам кандагы холестериндин өлчөмү көбөйөт. Алар кан тамырларды бүтөп калып, андан ары жакка кан менен кошо кычкылтек жетпей, ткандар өлө баштайт. Мисалы, жүрөктүн миокардынын инфаркты ушундан болот.
Курсакта пайда болгон 1 килограмм ашыкча май узундугу 1 чакырымга жете турган капиллярдык кан тамырдын пайда болуусуна алып келет. Бул, албетте, жүрөктүн иштешине күч келтирип, ооруларды жаратат. Андыктан салмакты көзөмөлдөп, өсүмдүк майынан жасалган, куурулбаган тамактарга басым жасап, жашылча-жемишти жеш кажет. Жашылча-жемиш кандагы холестериндин өлчөмүн азайтууга шарт түзөт. Чоң эркектердин белинин өлчөмү 94 сантиметрден, аялдардыкы 80 сантиметрден ашпоосу кажет. Мындан ашса, жүрөк-кан тамыр оорусуна кабылуу коркунучу көбөйөт.

ФИЗИКАЛЫК АКТИВДҮҮЛҮКТҮН НАЧАРДЫГЫ
Офисте отуруп иштегендер аз кыймылдашат. Андыктан жок дегенде күнүгө 40 мүнөт ылдам жөө басуусу, болбосо 30-40 мүнөт чуркоо кажет. Бул зат жана кан алмашууну жакшыртып, кан тамырлардын серпилгичтигин жоготпой ийкемдүү кылып турат. Бул жүрөк-кан тамыр ооруларынын алдын алат. Күн сайын 30-40 мүнөт тынбай жөө басуу инфаркт менен инсульттун пайда болуу мүмкүнчүлүгүн 18-20 пайызга азайтат.

КАНТ ДИАБЕТИ, СТРЕССТЕР
Кант диабети да, негизинен, семирүүдөн жана стресстерден келип чыгат. Андыктан стресстерден өз убагында кутулуу, кант диабети оорусу бар болсо дайыма врачтын көзөмөлүндө болуп, дарыларын үзбөй кабыл алып туруу кажет. Стресстен чыгуу үчүн хобби менен алаксып, мисалы, сүрөт тартып же балык уулап, таза болбосо жакын достор менен көңүлдүү маектешүү зарыл. Учурда стресстер жумуштун жоктугунан, айлыктын аздыгынан да келип чыгууда. Мындай маселелерди өлкө башчылары кандайдыр бир деңгээлде чечип, элдин саламаттыгын да ойлоолору керек.

ИЧКИЛИК ИЧҮҮ
Көп ичкилик ичүү кан басымды жогорулатып, жүрөк-кан тамыр ооруларына алып келет. Кээ бирлер катуу иштеп, кечкисин алкоголь ичсем гана чарчоону жакшы жазам деп туура эмес ойлошот да, көбүрөөк ичишет. Бул өзүнө оору тилегендик да. Ичкилик ичкенде дозадан ашырбай ичүү кажет (эркектер 100 грамм арак же 200-300 грамм шарап, аялдар 50 грамм арак же 150 грамм шарап).

– Жайкы ысык келатат. Мындай кезде жүрөк-кан тамыр оорусу барлар өздөрүн кандай алып жүрүүлөрү керек?
– Пахтадан тигилген ак түстөгү кийим жана баш кийим кийип, жанына сөзсүз суу алып жүрүүлөрү зарыл. Күн ысыкта кан басым көтөрүлүп, инфаркт, инсульт коркунучу күчөйт. Тиричиликти эртең менен жана кечки салкында жасоого көнүш керек. Мындайга шарт болбосо, анда убак-убагы менен көлөкөдө эс алып, таза суудан бат-баттан ичүү сунушталат. Оорусу барлар врачтын көзөмөлүндө болуп, жазып берген дары-дармектерди үзбөй ичүүсү кажет.

– Тоолуу климат да жүрөк-кан тамыр ооруларынын жаралышын шарттайт делет...
–Бийик тоолуу аймактарда жашагандардын көбү жүрөк ооруларынан, анын ичинде балдар да, чоңдор да жүрөк кемтигинен (порок сердца) жапа чегет. Эмне үчүн? Анткени жерден канчалык бийиктеген сайын кычкылтек азаят. Кычкылтектин жетишпестиги түз эле жатындагы балага таасир этет. Экинчиден, төрөлгөндөн кийин өпкөдөгү кан басымды жогорулатып, төрөлгөндөн кийин өзү бүтүп кала турган жүрөктөгү кемтиктердин бүтпөшүнө себепчи болот. Болочок наристе жүрөк кемтиги менен төрөлбөөсү үчүн кош бойлуу аял көп иш кылбай өзүн кароосу кажет. Анткени иш кылып катуу кыймылдаганда аба көп жетишпей кыйналат.

– Магниттик бороон ооруларды канчалык козгойт?
– Магниттик бороонду ар ким организмине жараша көтөрөт. Кээ бирлер сезбейт деле. Айрымдарынын өнөкөт оорулары курчуса, башкаларынын жүрөгү ооруйт, үчүнчүлөрүндө шакый (баш оору) башталат, төртүнчүлөрү депрессия абалына түшүшөт. Магниттик бороон кезинде жүрөк инфарктынын саны 3,5 эсе, инсульт 2 эсеге көбөйөт. Мындай кезде врач жазып берген дарыларды ичип, ачууланбаганга жана жумушту көп жасабаганга аракет кылуу кажет. Адам жанына магнитометр алып жүргөнү жакшы. Болбосо аба ырайы тууралуу маалыматтан кабардар болуп туруу кажет жана ошого жараша иш кылуу керек.

– Элге кайрылууңуз...
– Элин сергек жашоо образына үндөө менен чет өлкөлөрдүн көбү жүрөк-кан тамыр ооруларын 30-40 пайызга азайтты. Биз да ошондой көрсөткүчкө жетүүбүз зарыл. Адамдын ден соолугунун 50-60 пайызы өзүнүн, 20 пайызы врачтардын колунда. Калганы экологиядан жана адамдын тукумунан көз каранды экендигин унутпашыбыз керек.

Маектешкен соң Өпкө гипертониясы жана тоо медицинасы бөлүмүнө кайрылып, пациенттер менен баарлаштык.

Хабибулла Мамадалиев, 50 жашта, Сокулуктан.
Сот: – Жогорку кан басым оорусунан 5-6 жылдан бери жапа чегем. Оорум катуу кармаганда мурдумдан кан кетип, аны токтотуу үчүн тыгын салсам, оозумдан да кан агып айламды кетирет. Ооруну ишиме байланыштуу стресстерге кабылып жүрүп таптым деп ойлойм. Азыр убак-убагы менен дарыланып турам.





Тамара Койчуманова,
50 жашта, Бишкектен. Мугалим:
– Жогорку кан басым оорусунан 6 жылдан бери жабыркайм. Оорум кармаганда келип дарылануу адатым.
Негизи, адамдар, жогорку кан басым оорусун стресстерден, жетишпеген жашоодон табат экенбиз. Стресс менен күрөшүү жолдорун билип, оптимисттик маанайда жашасак дейм. Өкмөт, албетте, элдин жашоосун жакшыртуусу кажет.




ЖҮРӨК-КАН ТАМЫР ООРУЛАРЫНАН ЖАКЫНКЫ ЖЫЛДАРЫ КАЗА ТАПКАН БЕЛГИЛҮҮ АДАМДАР:

  • Кыргыз Республикасынын Эл артисти, коомдук ишмер Шамшыбек Өтөбаев


  • “Ата Мекен” партиясынын активисти Асылбек Текебаев


  • Кыргызстандын Саясат таануучулар ассоциациясынын президенти, белгилүү саясат таануучу Нур Омаров


  • Атактуу манасчы, Кыргыз Республикасынын Эл артисти Уркаш Мамбеталиев


  • Белгилүү журналист, коомдук ишмер Мелис Эшимканов


  • ММКларды колдоо борборунун директору Андрей Миясаров жана башкалар

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
23.04.2012. 14:08 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
66
Катталган:
07-02-2011
Соӊку аракети:
10-01-2015 15:15
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
бул оорунун айынан атам менен кош айтыштык. Бирок эн окунучтуусу, тез жардамчылардын кайдыгерлиги болду. Биз скорой чакыртканда акыбалы жакшыраак эле, 10минутада келчу жерге 45-50 минутада келишти, анысы аз келгенсип, келип алып документ толтурчубуз деп 10-15 минут жай баракат отуруп алышты, биз алардан жардам корсотуп анан докум.н толтуруусун сурандык. Бирок алар качан дем албай калганда аран укол, салып дем алдырымыш болуп жардам бере албай калдык деп басып кете беришти :((((((
23.04.2012. 17:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
234
Катталган:
28-05-2011
Соӊку аракети:
27-06-2018 01:21
Жынысы:
Белгисиз
0
Bizde ayabay kuiruk menen Maydi kop jeshet. Kunumduk tamaktar sossuz mayluu jasalat. Mailuu emes bolso ushul da tamak bolmokpu dep jebey koyobuz. Bolnitsaga barsan baary ele ot, boor, boirok, jurok, davlenie, diabet m-n oorugandar. Besh barmak mantyny koi daje obychnyi kuurulgan tamaktarga dele jarym litrdey maydi ishtetebiz. Jurogu oorugandardyn kobu ele tolup ketkender.
24.04.2012. 21:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
367
Катталган:
06-02-2012
Соӊку аракети:
22-09-2018 08:43
Жынысы:
Белгисиз
0
даа..ооруну озубуз тилейбиз эт майсыз жашоо жок..бизде 80-90го чыккан адам аз москвада 86 жаштагы кемпир поликлиникада санитарка болуп иштеп журот.аттин биздин энелер оорубай 80-90 до балпайып тордо отурса дейм...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: