Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

СҮТ БАГЫТЫНДАГЫ ЭЧКИЛЕР

№497 11-май-17-май, 2012-ж.


Эчки мал чарбачылыгында эт, сүт, тери жана жүн берип, жем-чөптү көп талап кылбагандыгы, ошондой эле ылдам көбөйгөндүгү менен айырмаланып, бааланып келет. Негизинен, эчкилер эт, сүт, тыбыт жана жүн багытында багылат. Бүгүн сүт багытындагы эчки жөнүндө маалымат бермекчибиз.

БИЗДЕГИ ПОРОДАЛАРЫ
Сүт багытында дүйнө жүзүндө жалпысынан 50дөн ашык порода бар. Сүттүүлүгү боюнча алдыңкы орундарды ээлөөчүлөр болуп: заанен, тоггенбург, горький, мегрель породасындагы эчкилер саналат. Кыргызстандын аймагында эл көбүнчө жүн, тыбыт багытындагы эчкилерди баккандыктан, сүттүү эчкилердин саны абдан аз. Бизде жогорудагы аты аталган породалардын ичинен заанен эчкиси гана бар. Акыркы жылдары сүт багытындагы майда жандыктардын санын көбөйтүү үчүн Кыргыз илим изилдөө институтунун мал чарбачылык жана жайыттар боюнча тармагынын адис-окумуштуулары аракеттерин жумшап келишүүдө. Биздин окумуштуулардын эмгегинин арты менен 2005-жылы сүт багытындагы кыргыз эчкисинин жаңы тиби чыгарылган. Бирок порода катары бекитиле элек.

СҮТ БАГЫТЫНДАГЫ КЫРГЫЗ ЭЧКИСИ
Жергиликтүү эчкилер менен заанен эчкисин аргындаштыруу менен алынган.
Өңү: ак, боз.
Салмагы: текеси 50-60 килограмм, ал эми ургаачысы 40-42 килограммды түзөт.
Төлү: 100 баш эчки 160-180 улак бере алат.
Сүтү: 8 айга чейин сүт берет, бул убакыт аралыгында майлуулугу 4-5 пайызды түзгөн 380-480 литр сүт менен камсыздайт.

ЗААНЕН ПОРОДАСЫНДАГЫ ЭЧКИ
Сүттүүлүгү жагынан алдына сүт породасындагылардын эч бирин чыгарбайт. Щвейцариянын Зааненталь өрөөнүндө чыгарылганына байланыштуу өрөөндүн атын алып жүрөт.
Өңү: ак.
Салмагы: текеси 70-80 килограммга чейин, ал эми ургаачысы 50-60 килограмм.
Төлү: 100 баш эчки 160-180 улак бере алат. Бир эчки 3-5 улак тууган учурлары да көп кездешет.
Сүтү: 10-11 айга чейин сүт берип, бул аралыкта майлуулугу 3,8-4,5 пайызды түзгөн 580-750 литр сүт менен камсыздайт. 3000 литрге чейин сүт бергендери да кездешет.

СҮТҮ

  • Эчкинин сүтү кремний, кальций, калий, магний, фосфор, темир, марганец, селен, жез, аскорбин кислотасы, А, B, C тобундагы витаминдер, минералдык туздарга жана башка организмге керектүү заттарга бай.
  • Эчки ылаңдарга көп чалдыкпагандыктан, сүтү башка жандыктарга караганда таза болот.
  • Дарылык касиетке да ээ. Жүрөк-кан тамыр, боор, өт, тери, муун, ашказан-ичеги ооруларына, жөтөлгө миңдин бири дешет дарыгерлер.
  • Стресстен жана кара күч эмгегинен чарчап-чаалыккан адамдын организмин калыбына келтирүү үчүн колдонушат.
  • Сиңимдүү болгондуктан, көбүнчө жаш балдарга жана кары-картаңдарга эң жакшы азык. Ашказан-ичеги оорусунан жабыркагандар үчүн да мыкты азык. Бирок бир жашка чейинки балдарга берүүгө болбойт. Себеби эчкинин сүтү казеин тобуна кирет. Бул топтогу сүт ашказанга киргенде коюуланып, башкача айтканда, уюп калат да, аны жаш баланын ашказаны иштетүүдө кыйналат.
  • Кургак учуктан дарыланууда сунушталат.
  • Курамында фтор көп болгондуктан, тишти кариестен сактайт.
  • 1 литр сүттө 630 калорий бар. Бул адамга керектүү 1 күндүк норманы толук камсыздай алат.
  • Салмак кошом дегендер үчүн да эң мыкты азык.

ЭЧКИЛЕРГЕ МҮНӨЗДӨМӨ

  • 9-10 жыл өмүр сүрөт. Эң узак дегенде 17 жыл жашайт.
  • Жарым кургак аймактар эчки үчүн эң ыңгайлуу болуп саналат. Ысык-суукка чыдамдуу. Бирок саздак, нымдуу климатка ылайыкташкан эмес. Мындай жерлерде жашап кеткени менен, эт, сүтүнүн сапаты төмөн болот.
  • Жем-чөптү көп талап кылбайт. Себеби башка жандыктар жетпеген жайлардан (аскалар, бак-дарактардын бутактары) оттоп, өз жанын багып кетет.
  • Көп оорубайт, ылаңдарга чыдамдуу келет.
  • Майдаланган көк чөп, дан эгиндери, кант кызылчасы, сууга бышырылган картошка эчкинин сүттүүлүгүн арттырат.

ЭТИ

  • Койдукуна салыштырмалуу агыш келет жана майы ак түстө болот.
  • Даамы, кубаттуулугу жагынан койдукунан калышпайт, ал эми аш болумдуулугу боюнча уйдукунан жогору турат.
  • Холестерин аз. Этинде суу көп, май аз болгондуктан, эти ширелүү.

ТЕРИСИ
Эчкинин терисинен тон, чолок тон, кайыш плащтарды тигишет. Ал эми өзүбүздүн эл эчкинин терисинен сабаа жана чанач жасашып, кымыз ачытууда да колдонуп келет.

ТЫБЫТЫ
Сүт багытындагы эчкилердин тыбыты азыраак. Бирок тыбыты башка эчкилердикиндей жеңил өнөр жайында эң баалуу сырьё болуп эсептелинет.

КӨБӨЙҮҮСҮ
Эчки 6-8 айлык кезинде жетилип, төл бергенге жарап калат. Бирок бул көрсөткүч анын өсүүсүнө терс таасирин тийгизгендиктен, куутка 1 жашка толгондо кошуу сунушталат.
Тез көбөйөт. Кууттан чыккандан кийин орто эсеп менен 150 күн дегенде төлдөйт.
Тукум алуу үчүн 30-50 ургаачы эчкиден турган бир топко бир теке жетиштүү.

БААСЫ
Кыргызстандын аймактарында 1 эчкинин баасы 4000-5000 сомду түзөт.
1 литр сүтү 30-80 сомго чейин.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg


Сүт багытындагы эчкилер

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(12)
Super TV
12.05.2012. 12:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
92
Катталган:
21-11-2010
Соӊку аракети:
08-05-2018 12:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
kirgizstan
0
azamat eje eken.uiununichindegi japjashil bolup osturgon guldoru jakti
Super TV
12.05.2012. 19:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
21-03-2012
Соӊку аракети:
16-06-2012 01:53
Жынысы:
Белгисиз
0
эчки суту аябай ширин болот да
Super TV
13.05.2012. 14:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
26-04-2012
Соӊку аракети:
24-10-2013 00:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
эчки тез кобойгону жакшы да
Super TV
14.05.2012. 02:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
306
Катталган:
28-09-2011
Соӊку аракети:
16-08-2017 19:15
Жынысы:
Белгисиз
0
Туура айтасыздар эсин болсо эчки бак эчки тууйт эгизден 2жылда сегизден дейтко
Super TV
14.05.2012. 15:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
13-11-2011
Соӊку аракети:
12-10-2012 23:23
Жынысы:
Белгисиз
0
oooomiiiij uwun4a da sut berebi ee uidai ele eken go jakwy:)
15.05.2012. 01:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
77
Катталган:
21-10-2011
Соӊку аракети:
23-09-2018 02:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Океандын ары жагы
0
кенешинер соонун экен буйруса созсуз балдарым учун эчки багам Кыргыз га барганда...
Super TV
16.05.2012. 16:28 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
23-07-2011
Соӊку аракети:
12-10-2014 22:46
Жынысы:
Белгисиз
0
оххх мен дагы сут ичким келип кеттииииии
16.05.2012. 18:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
11-04-2012
Соӊку аракети:
23-09-2018 23:54
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
тынчтык
0
Эсин кетсе эчки бак.Эчки тууйт уч улак.
16.05.2012. 23:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
30-01-2012
Соӊку аракети:
31-08-2016 22:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
Дал ушул темада маалымат керек деп суранган болчумун,андыктан абдан баалуу материалынар учун чон рахмат.Менин жонокой эле породада торт эчким бар баары биригип бир чыны сут бербейт.Заанен прородасындагы эчкиден сатып алсам дейм бирок кайдан,кимден билбей.Ушул суроого жооп бергиле сураныч,сут проблеманы чнчууго жардам бергиле.07730829372
Super TV
17.05.2012. 01:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
01-04-2012
Соӊку аракети:
20-04-2018 21:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ОШ
+1
Маша деп эркелеткени жакты,менин энемдин да эчкилери болчу, кокулу бар бир эчкини Айчурок деп эркелетишчу ошондо тан калгам)))))))))
Super TV
20.12.2013. 21:00 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
30-01-2012
Соӊку аракети:
31-08-2016 22:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
Биздин уй булообуз да Заанен эчкилерин багып жатабыз.Алар Маша,Даша,Оля,Коля,Лена жана Айчурок деген эчкилер.Буюрса 2014-жылдын жаз айларынан сут саап баштайбыз.Балдарым сут ичип жыргашат го.Абдан акылдуу эчкилер,атайын Бишкектен алып келдим.Гулчо.Алай.
02.03.2015. 13:16 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
1625
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
23-09-2018 12:19
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Супер-Инфо
0
begish_13.03, баш тамгалар грамматикалык эрежелерге ылайык колдонулушу керек. Билдирүүңүз өчүрүлдү.
Ал эми видеону төмөнкү шилтеме менен өтүп, "Көчүрүү" баскычын басып көчүрүп алыңыз:
http://www.super.kg/media/stv/65979/
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: