Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Зуура Сооронбаеванын уулу Абдыкерим: « АПАМДЫН КЕРЭЭЗИН АТКАРДЫМ»

№498 18-май-24-май, 2012-ж.


“Жараткан бергенин бүт койбой алат, жалгыз гана жагымдуу сөз аман калат” демекчи, апрель айында кыргыздын көзгө басар жазуучуларынын бири Зуура Сооронбаева дүйнөдөн өтүп кетти. Зуура апанын аркасында "Астра гүлү", "Жетимдер", "Чоочун киши" өңдүү көөнөрбөс чыгармалары, сөз баркын билген эли калды.

БИРИ КЕМ ДҮЙНӨ...
Менин агайым Зуура Сооронбаева тууралуу “биздин куракта ыйлаткан эки гана нерсе бар эле. Бири Зуура Сооронбаеванын чыгармалары болсо, экинчиси – индия кинолору” деп калчу. Калемдин күчү менен жүрөктү козгоп, муунду бошоткон кыргыз элиндеги бирден-бир айым прозаик Зуура эже жөнүндө жазгыбыз келди.
Атактуу жазуучу 1924-жылы 15-августта Ысык-Көл облусундагы Ак-Суу районуна караштуу Жолголот айылында туулган. Бой жеткенде ата-энесинин каалоосу менен баш калаадагы (мурунку Фрунзе, азыркы Бишкек) медициналык окуу жайга тапшырат. Бирок тагдыр аны таптакыр башка нукка буруп жиберет.
"Актрисалык кесип гардеробдон башталат" дегендей, ал Каракол шаарындагы “Ысык-Көл правдасы” гезитинде текст терүүчү болуп иштеп баштаган. Замандаштарынын айтымында, эже тез эле иштин көзүн таап, эң мыкты журналистке айланат. Сөзү курч, айтканын бербеген журналист убакыттын өтүшү менен чыгармачылыкка көбүрөөк ыктай баштаган. Куш калем эргип, 1946-жылы алгачкы ыры жарык көрүп, окурмандардын көңүлүнө жагат. Зуура Сооронбаеванын атын чыгарган чыгармасы “Астра гүлү” повести болсо, ага атак-даңк алып келген чыгармасы – “Чоочун киши”.
Талантынан бакыт тапканы менен, Зуура эже жеке тагдырында бактысыз болгон экен. А балким, жүрөк жарган чыгармалары ошол өзүнүн жетпей калган махабатынан келип чыкса керек. Өмүрүндө бир гана адамды сүйгөн ал махабаты Шарип аттуу жигит кандуу согушка аттангандан кийин турмушка чыгат. Уулдуу болгондон кийин ажырашып кеткен экен. Зуура апанын махабаты чыгармага айланып, көптөгөн адамдардын жан дүйнө азыгы болуп келгени айкын чындык. Кутман карылыкка жетип, чыгармалары бааланып, Кыргыз Республикасынын Маданиятка Эмгек сиңирген кызматкери, Кыргыз Республикасынын Эл жазуучусу, Эл аралык “Кутман эне” наамдарына ээ болгон.

“АПАМДЫН МАХАБАТЫ ЧЫГАРМАЛАРЫНДА КАЛДЫ”
Жазуучунун биз билбеген, эл кызыккан өмүрү тууралуу билүү үчүн Зуура Сооронбаеванын уулу Абдыкерим мырзага кайрылууну туура көрдүк.

– Зуура апанын арты кайрылуу болсун. Апаңыз тууралуу айтып берсеңиз...
– Апамдагы талант кимден келген деп көп ойлончумун. Апамдын айтымында, таятам чечен адам болгон. Бардык жерде окуяны таамай ачып берчү экен. Ал эми таенем динди бекем кармаган, аалым адам болуптур. Ушундан улам апамдагы чыгармачылык талант таятамдан, ал эми улууларга ыйбаа кылуу, пейилинин кеңдиги таенемден өткөн го деп ойлойм. Челпектеги орто мектепти аяктаганда ата-энеси дарыгер кылабыз деп медициналык окуу жайга тапшыртышыптыр. Апам ата-энесинин көңүлү үчүн окуганы менен, өзү журналисттикке ооп кетиптир.

– Зуура апанын чыгармаларынын көбүндө армандуу сүйүү баяндалганы эмнеден болду экен?
– Апам айтып калар эле, "бардык чыгармаларым турмуштан алынат. Кээ бир гана көркөм сөздөр, жагымдуу жагдайлар чыгарманы кооздоо үчүн кошулуп кетет" деп. Апам жүрөгүндөгү нерсени чыгармага айландыра алды. Анын бирөөгө ашык болуп, бирок арзыган адамына жетпей калганын чыгармалары далилдеп тургансыйт. Көзү тирүү кезинде махабаты тууралуу өз оозунан уккан эмесмин. Баласына сүйүүсү жөнүндө айтып берүү эне үчүн ыңгайсыздыкты жаратса керек. Чынында, апам жаш кезинде абдан сулуу айым болгондуктан, көп жигиттер ашык болушканын кулагым чалган. Бирок оңой менен жигиттерге көңүл бурчу эмес экен. Баса, апамдын актрисалык да жайы болгон. Студент кезинде спектаклде ойногон сүрөттөрү бар. Чынында эле сулуу. Апамдын чыгармаларынын көбү табият коюнунан жаралган. Жети-Өгүз курортуна жыл сайын барып эс алып келчү.

– Апаңыздын өмүрүнүн акырына чейин жалгыз өткөндүгү сизди да капа кылса керек...
– Сүйүүгө айымдар туруктуу келишет деп коёт эмеспи. Апам да жашоодо бир гана адамды катуу сүйүп, ага жетпеген соң бүтүндөй жашоосун мага арнаган. Жашоодо болгон кубанычын мени менен бөлүшсө, кайгы-капасын, армандуу махабатын бир гана чыгармалары менен бөлүшчү.

– Биз билген жазуучу айым үйдө кандай апа эле?
– Ыйык, өзгөчө жан эле. Мен үчүн мээримдүү эне, кайраттуу, чыдамкай аялзаты болгондугун баалайм. Дайыма дасторкондун кенен болуп туруусун жактырчу. Жеке эле мага эмес, төрт небересине да таалим-тарбия берди. "Баланын кичинеси жакшы көрүнөт" деп, чөбөрөлөрүн чогултуп алып ойнотуп, аларга жомок айтып берүүнү жакшы көрчү. Мурда мен апамдын жалгызы болсом, кийин төрт небере, алты чөбөрөсү курчап калды. Неберелери чоң эне дебестен, апа деп кайрылышчу. Кээде мага айтпаган сөздөрдү чоң энесине айтып, сырдашкан күндөрү да болду.

– Зуура апанын акыркы күндөрүнө токтоло кетсеңиз...
– 2008-жылы октябрь айында апам Бишкектен Караколго келип, бутун оорутуп алган. Күн өткөн сайын ден соолугу начарлап, басууга кыйын боло баштады. Мен Орусиядагы, Бишкектеги неберелерин чакырып, баарыбыз апамдын жанында болдук. Жакшы деген ооруканаларга алып барып, күчтүү деген дарыларды да колдонуп көрдүк. Апамдын бутуна операция жасоо керек дегенинен Бишкекке чоң үмүт менен барсак, врач апамдын жүрөгү операцияны көтөрө албай турганын айтты. Муну угуп токтоп калдык. Өзү да чочулап, операция жасоого макулдугун бербей койду.

– Оору менен төрт жыл алышкан экен да...
– Өзүн жакшы сезип, чөбөрөлөрү алдында ойноп, биз менен сүйлөшүп, жакшы эле жүрдү. Бирок мурункудай баса албай калган. Ошол күнү баарыбыз менен коштошуп, бетибизден өөп, “мени ата-энемдин күмбөзүнүн жанындагы жерге көмгүлө” деген керээзин айтты. Мени жеңилдеткени апамдын акыркы сөзү болду. Апам “ыраазымын, ыраазымын” деп жатып жан берди. Ошентип, апамдын керээзин аткардым.

“ ЖӨНӨКӨЙ ЖАН ЭЛЕ...”
Кыргыз Республикасынын Эл мугалими Өзүбекова Жибек Райымбековна да замандашы катары Зуура Сооронбаеваны эскерип өттү.
– Зуура эже менен ата-энем абдан жакшы теңтуштар болчу. 60-70-жылдары жазуучу деген абдан бийикте тургандыктан, Зуура эже биздин үйгө келип, ата-энем менен мамиле түзгөнү мен үчүн сыймык боло турган. Зуура эже атамдар менен түн бир оокумга чейин отуруп, жаштарга тарбия берүү, кыргыздын санжырасы жөнүндө сүйлөшүүдөн тажашчу эмес. Эженин эң бир жакшы сапаты – абдан жөнөкөй эле. Атак-даңкка ээ болуп турса да, ар бир адам менен жөнөкөй тилде сүйлөшүп, түшүнө билчү. Чыгармаларынын көбү да өз турмушунан алынганын байкоого болот. Кимде-ким Зуура эжени терең билгиси келсе, анын чыгармаларын кайра кайталап окуш керектигин баса белгилейт элем.

Айзат Анарбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(10)
21.05.2012. 10:24 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
39
Катталган:
30-01-2012
Соӊку аракети:
15-08-2012 20:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bishkek, Kyrgyzstan
0
jatkan jeri jailuu, topuragy torpoluu bolsun,,,zalkarn jazuuchuu ele...
21.05.2012. 12:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
03-01-2012
Соӊку аракети:
09-04-2018 12:51
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Жаткан жери жайлуу болсун...Өзү арабызда жок болсо да чыгармаларында жашай бермекчи.Эң сонун чыгармалары бар,баарын тең эргүү менен окугам.
22.05.2012. 14:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
219
Катталган:
22-05-2012
Соӊку аракети:
23-09-2018 20:08
Жынысы:
Белгисиз
0
жаткан жери жайлуу топурагы торко болсун
22.05.2012. 14:54 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
13-06-2011
Соӊку аракети:
17-06-2012 00:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bihkek
0
Жаткан жеринез жайлууу болсун бейиш банынан оорунберсин ,
23.05.2012. 00:01 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
238
Катталган:
01-06-2011
Соӊку аракети:
08-12-2014 11:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Boston, Massachusetts State, USA
0
jetimder degen chygarmasyn kaydan taap okusam bolot? Men chet olkodo jashaym, internettin kaydy bulagynan izdese bolot? Jardam berip koygulachy suranych
24.05.2012. 16:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
03-04-2012
Соӊку аракети:
17-09-2018 14:11
Жынысы:
Белгисиз
0
Жаткан жери жайлуу болсун, Эженин чыгармаларын окуп турмуштук чон сабак алса болот.
25.05.2012. 04:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
202
Катталган:
06-03-2012
Соӊку аракети:
22-09-2018 22:19
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Эски шаар
0
Jatkan jeri jailuu,top uragy torkoluu bolsun.Chygarmalary chynynda adamdy yilatat,birok tarbiyalyk maanisi zor.
25.05.2012. 14:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
50
Катталган:
14-08-2010
Соӊку аракети:
12-11-2017 11:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Ak chach ayal degen chygarmany uwul eje jazdy bele estei albay jatam
27.05.2012. 00:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
09-05-2012
Соӊку аракети:
17-08-2018 11:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
кыргызстан
0
Жаткан жери жайлуу болсун. Ушул жазуучунун чыгармалары менен жашап калган кундорум болгон. Айрыкча Астра гулу Чоочун киши чыгармаларын окуп жатканда кантип тан агарып кеткенин билбей калчумун. Талантына таазим.
08.06.2012. 02:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
02-05-2012
Соӊку аракети:
25-03-2013 07:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Каракол
0
Акыретте ыйманы жолдош болсун, кудай туболук жайын бейиштин торунон берсин. Бул апанын чыгармасын окуп коюп, унутуп калуу мумкун эмес. Чыгармасын окугандан кийин, коп убакыт чыгармадагы окуяны, каармандарын унута албайсын.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: