Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЖАЛ ЧАЧКАН АВТОМАТТАР...

№332 13-19-март, 2009-ж.


Жер бетинде адам баласы жаралгандан бери өзүн-өзү коргоого же душманын жок кылууга курал-жарактарды ойлоп таап келишкен. Ар тараптан өнүккөн азыркы заманыбыздын негизги куралы болгон автомат куралдары окурмандарга кызык болсо керек. Андыктан сөз автоматтар тууралуу болмокчу.

Автоматтар тарыхынан

Биринчи дүйнөлүк согушта көлөмү жагынан чакан жана ыңгайлуу мылтык менен тапанчага караганда күчтүүрөөк куралдын зарыл экендиги билинген. Мындай муктаждыктан кийин азыркы автоматтын алгачкы үлгүсү ойлонуп табылган. Италиялыктар тарабынан 1915-жылы тарыхта биринчи жолу “Ревелли” деген автомат колдонула баштаган.

Тапанча-пулемёт биздин мекенде

Бир кезде биздин мекен болгон СССРде, биринчилерден болуп 1935-жылы курал ойлоп табуучу В.А.Дегтярёв “Дегтярёв тапанча-пу­лемётун” (ППД) иштеп чыккан. Ошол эле жылы Кызыл Армияда бул курал колдонула баштаган. Ал эми 1939-жылы согуш талаасы­нан толугу менен алынып салынган. Ал аралыкта Дегтярёвдун шакирти Г.С.Шпагин тарабынан ыңгайлуу жана жөнөкөй “Шпагин тапанча-пу­ле­мёту” (ППШ) ойлонуп чыгарылган. Бул курал Улуу Ата Мекендик согуш башталар алдында колдонууга өт­көндүктөн согушта СССРдин негизги куралдарынын бирине айланган. ППШ жөнөкөйлүгүнө жана тынымсыз иштегенине байланыштуу “жоокерлердин атакеси” деген атка конгон. Автомат согуштун алгачкы жылдары 90 миң, кийинки жылы бир жарым миллион, ал эми согуш жылдары жалпысынан 6 миллиондон ашык нускада чыгарылган.

Калашников заманы

Азыркы кезде дүйнөдө Калашников автоматы тууралуу билбеген өлкө, аскер адамы жок болсо керек. Бул алмашкыс куралды ойлоп тапкан адам Михаил Тимофеевич Калашников 1919-жылы 10-ноябрда Орусиянын Алтай аймагынын Курья айылында туулган. Үйбүлөдө 17-чи бала болгон. 1938-жылы Кызыл Армияга чакырылып, аскердик кызмат өтөөнү танкалык бөлүктөн баштаган.

Ааламга жол ачкан кылмыш

Михаил Калашников аскерде жү­рүп танкалык окуу жайын аяктап, курал чыгаруучу заводдо эмгектене баштайт. Ошол жылдары Улуу Ата Мекендик согуш башталып кетип, фронтко жөнөйт. Согуштан оор жаракат алгандыктан, узак мезгилге госпиталда дарыланып калат. Дарыланып жүрүп совет аскерлери коркоктугунан эмес куралынын алсыздыгынан окко учуп, чегинип жатат деп намыстанып өзүнүн алгачкы куралын жасап чыгат. Бирок анын тапкычтыгын өзүм билемдикке шылтоолошуп кылмыш деп табышып, жазалоого өкүм чыгарышат. Бирок анын ойлоп тапканы жөнөкөй нерсе эмес экенин кокустан байкап калган аскер чиновниги аны түрмөдөн сактап калган. Ошондон кийин гана курал ойлоп табуу ааламына жол ачылган.

Оор сыноолор

Ошентип, Калашников тагдырдын буйругу менен бул түйшүктүү жолго түшөт. Көптөгөн чыгаан куралчылардан сабак алып, өзүнүн алгачкы куралдарын иштеп чыгып, бирок колдоо таба албай көпкө кыйналат. Согуштан кийинки кездерде армияга мыкты автомат талап кылынып, көптөгөн таланттуу ойлоп табуучулар куралдын үстүнөн иштей башташат. Аягында келип жогорку чиндеги тажрыйбалуу куралчыларды улуу сержант, үйрөнчүк куралчы, 27 жаштагы Михаил Калашников жеңип чыгат. Ал ойлоп тапкан куралды саздын баткагына, ылай менен кумга ташташып, күндүн ысыгына куйкалашып оор сыноодон өткөрүшөт. Ага карабай автомат такалбай иштеп кетет. “Ушундай кыйноодон кийин автомат кантип иштөөгө жарай берди, билбейм? Акылга сыйбаган нерсе го”,- деп улуу куралчы өзү таң калган экен.
Ошентип, 1949-жылы “АК-47” деген ат менен 7,62 мм калибрдеги Калашников автоматы куралдар арсеналына кабыл алынган.

Дүйнөлүк курал

Михаил Калашников 1949-жылдан баштап азыркы кезге чейин Ижевск шаарындагы “Ижмаш” заводунда куралчылык жолун улантып келет. Автоматтардын көптөгөн түрлөрүн иштеп чыгып, дүйнөгө таанытууга жетише алды. Ал эми ал ойлоп тапкан Калашников автоматы дүйнөнү багындырып, өзүнүн алмашкыс курал экенин далилдеп келүүдө. Мезгилди жеңген курал учурда 60тан ашуун өлкөнүн армиясында колдонулат. Бул автоматтын канчалык санда чыкканы эч кимге белгисиз. Азыркы кезде расмий түрдөгү саны 100 миллион деп айтылат. Ал эми мыйзамсыз түрдө чыкканы андан 5 эсеге көп. Милиарддаган курал-жарак жаратуучулар Калашников автоматын үлгү катары колдонушуп, ага сапаты жагынан окшош куралдарын чыгарып келет. Батыш аскер адистеринин пикири боюнча “Калашников автоматы дүйнөдөгү акыркы жүз жылдагы мыкты курал” деп табылган.

Адистердин айтуусу боюнча Калашниковдун куралы дагы 30 жыл ичинде алмашкыс курал болот. Ошентсе да Калашников автоматын алмаштыра турган куралчы Геннадий Никонов тарабынан даярдалган жаңы үлгүдөгү “АН-94” же “Абакан” аттуу автоматы учурда колдонууга даяр. Куралчылардын сөзү боюнча “Абаканды” XXI кылымдын куралы деп эсептесе болот.

«Коргоо үчүн жаралган курал»

Улуу куралчы Михаил Калашников­дон: “Сиз жараткан курал канчалаган өмүрлөрдү алып кетти. Ушундай ажалдын жарчысын ойлоп тапканыңызга өкүн­бөй­сүзбү?”- деп сурашканда: “Жок, адамды курал эмес, адамды адам өлтүрөт. Менин куралым кол салып элди жок кылуу үчүн эмес, Ата Мекенди коргоо үчүн жаралган курал”,- деп гана жооп берет.

Дүйнө жүзү боюнча азыркы кездеги 100 тирүү генийлердин арасында орус куралчысы 82-орунда турат.

АК-47 тууралуу кызыктуу фактылар

  • Эң кеңири тараган курал катары «Гиннестин Рекорддор китебине» кирген.
  • Мозамбик өлкөсүнүн мамлекет­тик желегинде жана гербинде, Буркино Фасо, Зимбабве, Чыгыш Тимор мамлекеттеринин гербинде жана Хезболла тобунун эмблемалык белгисинде автоматтын сүрөтү тү­шү­рүлгөн.
  • Египеттин Синай жарым аралынын жээгинде Калашников автоматына эстелик тургузулган.
  • Ооганстанда автоматтын сүрөтү тү­шүрүлгөн килемдер токулат.
  • Жаңы Зеландиянын 2 доллардык тыйынында сүрөтү түшүрүлгөн.
  • Ирактын мурдагы башчысы Саддам Хусейндин үйүнөн АКШнын жоокерлери алтындан жасалган Калашников автоматын табышкан.

Залкарбек Карабалаев
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  5 
Комментарийлер(3)
14.03.2011. 09:00 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
05-11-2010
Соӊку аракети:
07-07-2013 16:37
Жынысы:
Белгисиз
+2
Ар бир нерсенин жакшысы мене жаманы жандаша журот!
19.06.2011. 03:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
25
Катталган:
12-02-2011
Соӊку аракети:
24-08-2012 20:33
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
санкт-петербург
0
ne bolso dagy kolashnokovkko rahmat
10.06.2013. 15:40 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
350
Катталган:
17-11-2010
Соӊку аракети:
11-02-2014 11:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
укмуш автомат!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: