реклама
Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЧЫМЫНДАН КАНТИП КУТУЛУУГА БОЛОТ?

№503 22-июнь-28-июнь, 2012-ж.


Күн жылыгандан тарта таңдан кечке учуп-конуп, тынч жашоону бузган чымын деген тажаткыр пайда болот эмеспи. Өзгөчө жайдын күнү жабалакташып, жеп жаткан тамагыңды кошо жешип жаныңды сууруп алышат. Бүгүн мына ушул чымын тууралуу жана андан кантип кутулуу керектиги жөнүндө кеп кылмакчыбыз.

ЧЫМЫН ТУУРАЛУУ
Чымын эки канаттуу майда жандыктардын түркүмүнө кирет. Жалпысынан анын 5000ден ашык түрү бар. Кээ бири чиркейлер сыяктуу кан соруу менен азыктанса, бөлмө чымыны сыяктуу түрлөрү адамдардын чарбасындагы азыктар жана бактериялар менен азыктанышат. Бөлмө чымынынын мекени болуп Борбордук Азия саналат. Адамдардын жер которуп көчүп-конуп жүрүүсүнүн негизинде бөлмө чымыны дүйнөнүн бардык тарабына тараган. Аталган чымын жугуштуу оорулардын бактерияларын ташып жүрүүчү катары белгилүү.

АЗЫКТАНУУСУ
Бөлмө чымынынын оозундагы соруучу аппараты канды сорууга мүмкүнчүлүгү жетпейт. Андыктан ал суюк азыктар менен тамактанат. Ал эми катуу азыктарды шилекейи менен суюктукка айлантып, анан азыктанат.

ӨМҮРҮ ЖАНА КӨБӨЙҮҮСҮ
Чымын өтө тез көбөйөт жана өмүрү курчап турган чөйрөсүндөгү температурадан көз каранды. Жашоосу үчүн 23-25 градус жылуулук оптималдуу болуп саналат. Мында алар тез көбөйүп жана узак жашаганга шарт түзүлөт. Ургаачы чымын бир жолкусунда 70-120 даана жумуртка таштаса, жалпы жашоосунда климаттык шартка карап 600-2000ге чейин жумуртка таштайт. Жумуртканын ичинде 8 сааттан 50 саатка чейинки аралыкта жетилип, андан чыгат да, чымын куртуна (личинка) айланат. Алар заңдарда, бактерия көп жарым суюк жерлерде өсүп-жетилет.
Чымын курту 3-25 күндүн ортосунда чоңоюп-жетилет да, кургак жайга же топурактын алдына бекинишип, алардын сыртынан катуу кабыкча (куколка) пайда болот. 3 күнгө чейинки аралыкта ал кабыкчанын ичиндеги чымын курту кадимки канаттуу чымын кейпин кийип жарыкка чыгат.
Жаңы чымындар 36 сааттан кийин жыныстык жактан жетилип, көбөйүүгө жарап калышат. Бир жыл ичинде бөлмө чымынынын 9-20га чейинки мууну жашап өтөт. Кышкысын личинка менен чоңдору жашай беришет. Чоң чымындар климаттык шартка байланыштуу 8 күндөн 2 айга чейин өмүр сүрүшөт.

БАКТЕРИЯЛАРДЫ ТАШЫЙТ
Чымындар таза эмес жайлардан, таштандылардан, өлүп калган малдын этиндеги бактериялар менен азыктанышат. Ал эми андай таза эмес жайларда жугуштуу ооруларды козгоочу бактериялар абдан көп. Чымын ошол бактерияларды бутунун алдындагы түктөр жана шилекейи аркылуу өзү менен кошо ташып жүрөт. Анын денесинде 6 миллионго жакын, ичегисинде 28 миллионго жакын бактерия болот. Бул бактериялардын ичинде сибирь жарасын, холера, дизентерия өңдүү ооруларды козгогучтар бар.
Таштандыдан келген чымын тамакка конору бышык. Тамак аркылуу адам бактерияларды кошо кабыл алып, инфекциялык ооруларды жуктуруп алуусу мүмкүн. Бирок экинчи жагынан караганда бактериялар менен азыктанып, алардын санын азайтышат. Мына ушундан улам чымындар табигаттын санитарлары да болуп эсептелишет.

ЧЫМЫНДЫ ЖОК КЫЛУУ
Учурда үйдөгү чымынды жок кылуу үчүн көптөгөн химиялык уулуу заттардын аралашмасынан турган каражаттар бар. Бирок аларды бөлмөнүн ичинде колдонгондо адамдын дем алуу органдарына зыян келтириши мүмкүн. Айрыкча астмасы жана аллергиясы барларга коркунучтуу. Андыктан төмөндө чымындардан кутулуунун эң жөнөкөй жолдору сунушталат:

  • Биринчиден, үйдүн ичинде тамак-ашты ачык калтырбоо жана анын калдыктарын дайыма сыртка чыгарып туруу керек. Анткени чымындын жыт сезүүсү жакшы өрчүгөндүктөн, жыт аркылуу келет.
    Терезенин форточкасын металл торчо же даки менен тосуу жакшы натыйжа берет.
  • Терезенин четине кагазды ичке кесип, ары-бери дирилдеп тургандай кылып бекитип койсо болот. Бул чымындарды үркүтүп турат.
  • Терезенин тешиктерин уксус аралашкан суу менен сүртүп койсо да жардам берет. Жытынан качат.
  • Нашатырь спиртин кошуп полду жууп, анан эшикти ачып койсоңуз, анын жыты чымындарды кубалайт.
  • Ошондой эле кене күнжүт (клещевина) гүлүн идишке отургузуп, ар бир бөлмөгө койсо, тана (пижма) өсүмдүктөрүн үйдүн тегерегине тигип өстүрсө, булардын жытынан чымын үйгө жакын жолобойт. Себеби бул өсүмдүктөрдөн бөлүнүп чыккан эфир майы чымындын шал болуусуна алып келет. Аталган өсүмдүктөрдүн кургатылган порошогу дарыканаларда сатылат. Кагаздын бетин желимдеп (клейлеп), ага порошокту сээп, эшик-терезенин ыңгайлуу жерине илип койсо болот.
  • Бөлмөдөгү чымындарды сыртка кубалап чыгаруу үчүн алгач терезенин бетин жаап, бөлмөнү 10-15 мүнөткө караңгылатыңыз. Андан соң форточканы гана ачып койсоңуз, чымындар жарык издеп сыртты көздөй учуп кетишет. Бул учурда терезенин калган бөлүгү жабык бойдон турушу керек. Эгер чымын бөлмөдө абдан көп болсо, эшик-терезени ачып бөлмөнү желдетип койсоңуз, көп чымын сыртка качат. Себеби чымын шамалдаганды сүйбөйт.
  • Дагы бир жакшы ыкмалардын бири – чымынды өлтүрүүчү ууга ээ болгон кара мурч. Кара мурчту шекер аралашкан сууга же сүткө аралаштырып идишке куюп, өйдөрөөк коюп коюңуз. Аралашмага 10 грамм кара мурч, шекер жана 50 миллилитр сүт же суу керектелет.

Кызыктар

  • Чымындын өсүп-жетилүүсү толук изилденгендиктен, ал криминалисттерге чоң жардамчы боло алат. Эгер өлгөн адамдын денеси курттап кетсе, ал чымын курттары адамдын өлгөн убактысын аныктаганга жардам берет.
  • Бөлмө чымын саатына 6,4 чакырым ылдамдыкта уча алат.
  • Байыркы Египетте чымын тайманбастыктын символу болгон. Өзгөчө эрдик көрсөткөн аскерлерди чымындын формасында жасалган медаль менен сыйлашкан.

Кубаныч Сыдыков



Чымындан кантип кутулууга болот?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(6)
Super TV
25.06.2012. 14:03 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
11-06-2012
Соӊку аракети:
09-09-2016 17:25
Жынысы:
Белгисиз
0
ии баарынан да уктап жатканда кулагына келип ызылдагандачы тим эле ............
Super TV
25.06.2012. 19:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
196
Катталган:
10-12-2011
Соӊку аракети:
26-07-2017 09:43
Жынысы:
Белгисиз
+1
advokatt1990: Ошону туура айтасын!мен кече коноко бардым эле, уйундо оо,оо,оо чыкендер коп экен. кыбырап танга жуука чейин бирдеме эле кылышып, ызылдап жатпай жудотту. Кызык эмне иш кылышты экен?????????
29.06.2012. 13:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
16-06-2012
Соӊку аракети:
15-05-2018 11:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Сахалин
0
Бул маалда чымын-чиркей жудотчу эле. Азыр чымын кирбеген жумушта иштеп жыргап эле калбадымбы. Кандай сонун чымыны жок жашоо! Бирок чымында керек экен. Баары жондон жон эле жарала бербейт тура.
25.07.2012. 17:59 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
26-04-2012
Соӊку аракети:
01-07-2018 19:22
Жынысы:
Белгисиз
0
Алайда ансыз деле чымын жок
02.08.2012. 22:11 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
14-12-2010
Соӊку аракети:
16-10-2016 11:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Чымындар тажатышты,рахмат кенешинерге.
27.10.2012. 19:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
240
Катталган:
26-05-2011
Соӊку аракети:
20-06-2013 14:07
Жынысы:
Белгисиз
0
Чымыны бар экен деп калышат го ээ...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: