Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

УЮЛДУК ТЕЛЕФОНДУ ВИРУСТАН САКТОО ЖОЛДОРУ

№514 7-13-сентябрь, 2012-ж


Вирус деп мурда тирүү жандыктардын организминде инфекциялык ооруларды козгоочуларды түшүнүп келгенбиз. Компьютерлешкен заман менен вирус сөзү электрондук техника дүйнөсүнө да өтүп, компьютердин эң негизги душманы болуп калды. Акыркы жылдары компьютер менен тең тайлашкан «акылдуу телефондордун» (смартфон) пайда болушу менен вирустар телефондорго да чабуул жасай баштады. Массалык түрдө жайыла элек болсо да, далай телефон ээлери зыян тарткан учурлар жок эмес. Мына ушул зыянкеч тууралуу сөзүбүздү төмөндө уласак.

УЮЛДУК ТЕЛЕФОН ВИРУСУНУН ТАРЫХЫНАН
1999-жылы Ливанда «Чернобыль» деген аталыштагы вирус пайда болду, ал уюлдук телефондорду иштен чыгарат экен» деген ушак тараган. Бирок эч кандай вирус болгон эмес. Ал эми 2000-жылы Испания, Япония жана Германиянын интернетке кирүүгө мүмкүнчүлүгү бар телефон колдонуучуларынын интернетте онлайн режиминде иштеп жаткан телефондору өзүнөн-өзү чалуу аткарган. Бул алгачкы вирустук чабуул эле.
Мындай чабуулдардан кийин антивирус чыгаруучулар өз ойлорун айтышкан. Антивирустук программаларды иштеп чыгуучу Касперский лабораториясынын жетекчиси Евгений Касперский 2003-жылы интернет-журналдардын бирине берген маегинде «уюлдук телефондорго карата вирустарды чыгара алышпайт, себеби телефондук вирустар алсыз. Бирок келечекте смартфондорго чабуул жасалышы мүмкүн» деген сөзүн айткан.

КАСПЕРСКИЙГЕ ЖООП...
Касперскийдин сөзүнөн кийин, тактап айтканда, 2004-жылы 14-июнда аталган лабораториянын электрондук дарегине вирустарды коллекциялаган жана вирустарды ойлоп табуучу Вирус Бастер аттуу испандыктан кат келген. Каттын ичинде caribe.sis. деген аталыштагы файл болгон. Файлды текшергенде Симбиан (Symbian) оперативдик системинде иштеген телефондорго чабуул коюучу вирус экендиги аныкталып, алгачкы телефондук вирус катары таанылган. Вирусту автор блютуз аркылуу жайылтууга ылайыктаган жана аталышын «Кабир» («Cabir») деп атаган. Аны Францияда жашаган жана вирустарды түзүүчү, дүйнөгө белгилүү «29А» группасынын мүчөсү, Валлез деген каймана ат менен таанылган адам түзгөн.
Мындан кийинки чыккан вирустардын саны миңдеп саналат. Алардын ичинен негизгилери жана өтө коркунучтуу деп саналгандары «сөөлжан» жана «троян».
2006-жылдын февраль айында «RedBrowser» аталышындагы жаңы «троян» вирусу пайда болот. Мурда оперативдик системи Симбиан, Виндоус (Windows) менен иштеген «акылдуу телефондорго» гана чабуул жасалса, эми ал жөнөкөй делген Жава (JAVA же J2ME) платформасында иштеген блютузу жана интернетке кирүүгө мүмкүнчүлүгү бар телефондорго да чабуул жасай баштаган.

Телефон вирустарынын иштери

  • Телефон китепчесиндеги даректерге СМС жана ММСтерди өз алдынча жөнөтөт.
  • Төлөм акысы кымбат номурларга чалууларды аткарат (мисалы, мага чал, таанышуу, музыка жүктөө сыяктуу төлөмү кымбат номурга).
  • Номурларды, файлдарды жок кылып, оперативдик эсти да иштен чыгарат.
  • Сакталган маалыматтардын көчүрмөсүн вирус таратуучу авторго жөнөтүп жиберет (пароль, банктык эсептик номурлар жана башка).
  • Телефондун функцияларын (СМС, оюндар, камера, жана башка) же аппаратты толугу менен бекитип (блокировка) салат.
  • Аккумулятордун зарядын тез-тез түгөтөт.
  • Башкалардын телефондоруна вирусту ошол телефондун ээсинин атынан мүмкүн болгон жолдор менен тарата баштайт (электрондук почта, ВайФай, блютуз, СМС, ММС аркылуу).

Вирустардын жайылышынын себептери

  • Программалык камсыздоонун алсыздыгы.
  • Уюлдук телефондорду колдонууда билимдин жетишсиздиги.
  • Телефон ээлеринин вирустарга анча маани бербегендиги.
  • Бейтааныш файл, оюн, программаларды эмне болду экен деп кызыгып ачып жиберүү.
  • Коргонуунун алдын алуудагы эң жөнөкөй эрежелерди сактабагандык.

Вирус телефонго кайсы жолдор менен кирип кетет?

  • Блютуз аркылуу башка телефондон.
  • ММС жана СМС аркылуу.
  • Компьютерге туташтырганда.
  • Интернет сайттардан.

Вирустун негизги жайылуу жолу – блютуз. Блютузу ачык калган телефондор жанында өтүп бараткан башка телефондон жуктуруп алат. Мисал катары, жеңил атлетика боюнча Финляндиянын Хельсинки шаарында дүйнөлүк чемпиондук өтүп жаткан учурда стадиондо отурган күйөрмандардын арасында «Кабир» вирусу массалык түрдө көз ачып-жумганча тарап кеткен. Вирустарды жоюуга жергиликтүү «Ф-Секюр» антивирустук компаниясынын адистери чакырылган жана алар 20 өлкөдөн келген күйөрмандардын телефондорун вирустан тазалашкан.

Вирус жуккандагы белгилер

  • Бейтааныш файл, оюн, программаны жүктөп, орноткондон кийин телефондун иштөө тартиби бузулат (өчүп-жанат, телефондогу кызматтар ачылбай калат).
  • Экранда белгисиз файлдар, иконкалар пайда болот.
  • Телефондогу функциялар иштебей калат.

КАНТИП ТАЗАЛОО КЕРЕК?
Телефонду компьютерге туташтырып, антивирустук программанын жардамы менен өчүрүүгө болот. Өз алдыңызча өчүрүүгө мүмкүн болбосо, анда тейлөө борборунун адистерине кайрылыңыз.
Учурда Симбиан, Андроид, Виндоус оперативдик системи орнотулган «акылдуу телефондорду» вирустардан коргоо үчүн ондон ашык атайын антивирустук программалар бар. Алар вирустардын чабуулунан сактайт. Мындай программаны интернеттен бекер эле көчүрүп, телефонго жүктөп алсаңыз болот. Бишкектин телефон сатуучу жайларында антивирустардын баалары 1000-1300 сом турат. Ошондой эле аталган жайлардан вирусту 200 сомго тазалап беришет.

Вирусту жуктуруп албайын десеңиз...

  • Сөзсүз түрдө антивирус орнотуңуз.
  • Антивирус орнотууга мүмкүн болбогон телефон ээлери файл, оюн, программаларды жүктөөрдөн мурда аны антивирусу бар компьютер аркылуу текшерип алуулары керек (эсиңизде болсун, вирустар көбүнчө оюндардын кейпин жамынып алат).
  • Телефонго бейтааныш номурдан файл тиркелген билдирүү келсе, аны ачпастан өчүрүңүз. Блютуз аркылуу келген бейтааныш, шектүү файлдарды кабыл алуудан баш тартыңыз.
  • Интернетке киргенде бейтааныш программаларды жүктөй бербеңиз.
  • Блютузду керектүү маалда гана жандырып, пайдаланып бүткөн соң дайыма өчүрүүнү унутпаңыз (эгер дайыма жандырып жүрүүгө туура келсе, анда жашырылган (скрытый) режимде колдонуңуз).

СӨЗ СОҢУНДА
Жогорудагы коргонуу жолдору 100 пайыздык кепилдик бере албайт. Бирок вирусту жуктуруп алуунун коркунучун төмөндөтөт. Уюлдук телефондордун вирустары азыркы тапта өнүгүү жолунда баратат. Азырынча айрым бир аймактарда жайылып, өтө чоң күчкө ээ болбогондуктан, ошол жерден эле жок кылынып жатат. Бирок алдыдагы жылдарда өтө коркунучтуу вирустардын пайда болору турган иш. Анткени дүйнө жүзү боюнча уюлдук байланыш кызматын колдонгон 5 миллиардга жакын абонент бар. Мына ушундан пайдаланып, баарына эле белгилүү болгондой, антивирус чыгаруучу компаниялар эки топко бөлүнүп иштешет. Бири вирус чыгарса, экинчи топ антивирус чыгарып сатуу менен алектенип пайда табышат.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(15)
10.09.2012. 16:13 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
23-07-2012
Соӊку аракети:
11-01-2015 02:26
Жынысы:
Белгисиз
0
oi rahmet. Men baaryn bilip aldym.
12.09.2012. 01:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
05-08-2012
Соӊку аракети:
02-04-2018 12:04
Жынысы:
Белгисиз
0
вирустан арылуу учун антивирустардын базалык активацияларын же болбосо ключторун арзаныраак кылуучу сайыттар жаралса жакшы болмок...
12.09.2012. 08:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
17-06-2012
Соӊку аракети:
11-02-2018 20:21
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Ушул маалыматтарды, уюлдук телефон иштеткен адамдарга кенеш берем
12.09.2012. 11:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
16-01-2011
Соӊку аракети:
08-04-2018 01:57
Жынысы:
Белгисиз
+1
албете баарынан телефонго касперский койгула ото мошный антивирус
13.09.2012. 11:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
06-06-2012
Соӊку аракети:
30-10-2012 13:08
Жынысы:
Белгисиз
-1
интернет, туйундорунон антивирус кочуруп алса болову?же ал да кооптуубу?
13.09.2012. 22:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
11-08-2012
Соӊку аракети:
14-02-2018 20:49
Жынысы:
Белгисиз
0
достор 5235смартфонго ал антивирусту кайсы сайттан алсам болот
15.09.2012. 07:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
25
Катталган:
28-09-2010
Соӊку аракети:
01-03-2018 22:00
Жынысы:
Белгисиз
+1
ovi store
15.09.2012. 18:24 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
19-03-2011
Соӊку аракети:
04-04-2015 08:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
лейлек
0
virus jonun do kenenireek maalumat aldum , rahmat !
15.09.2012. 19:07 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
15-12-2007
Соӊку аракети:
10-05-2016 20:23
Жынысы:
Белгисиз
0
dostor maga da kabar berip koigula saittan alyp kalsanar. rahmat
16.09.2012. 03:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
10-08-2011
Соӊку аракети:
28-10-2015 06:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Рахмат чооң.Вирус тууралу жакшы маалыматыңар үчүн.
25.12.2012. 11:00 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
09-10-2012
Соӊку аракети:
22-05-2014 18:29
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
бесплатный сайттарды билсенер айтып койгулачы...
19.02.2013. 01:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
302
Катталган:
19-12-2012
Соӊку аракети:
14-06-2018 17:24
Жынысы:
Белгисиз
0
Чооон рахмааат.
27.05.2013. 18:29 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
7573
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 17:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
Official_k,
Башка сайттарды жарнама кылууга же шилтеме калтырууга жол берилбейт! Сизге эскертүү!
21.04.2014. 00:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
01-04-2014
Соӊку аракети:
21-02-2016 22:44
Жынысы:
Белгисиз
0
вирус киргенде касперскийда иштебей калат
18.07.2014. 13:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
41
Катталган:
11-06-2011
Соӊку аракети:
16-03-2018 14:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Токтогул
0
Андроидге касперскийди орнлтком, ото кучтуу бодуп, интернетти аябай кысып скоростун азайтып комет экен, анан НОД 32 ни койдум, бирок заряд тех тугоно баштады
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: