Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ПОРОДАЛУУ УЙ БАГЫП, ПАЙДАСЫН КӨРҮҢҮЗ!

№538 22-28-февраль, 2013-ж


Мал чарбачылыгы менен турмуш кылган биздин калкка эң ириде асыл тукум мал багуу керек экени талашсыз. Бүгүнкү макалабызда сүт жана эт багытындагы асыл тукум уйлар жөнүндө маалымат бермекчибиз.

«БИР ЖЫЛДА 10 МИҢ ЛИТР СҮТ БЕРГЕНДЕРИ БАР»
Кыргызстанда асыл тукум уйларды багып келаткан 4-5 ферма бар. Алардын бири Кант шаарында жайгашкан сүт багытындагы уйлар фермасы. Башкы зоотехниги ГҮЛҮМКАН БОЛОТОВА уйлар жөнүндө төмөнкү маалыматтары менен бөлүшүп өттү.
– Бүгүнкү күндө бизде эки ферма бар. Жалпысынан фермада 840 саан уй кармалат. Учурда багылып жаткан уйлардын бардыгы сүт багытындагы галштин-фриз породасындагы уйлар. Сүттүүлүгү жагынан дүйнөдө сүттүү породадагы уйлардын эң алдыңкы катарында. Өткөн жылдарда ар бири саан маалында 6 618 литрден сүт берген. Ал эми былтыр кургакчылык болуп, тоюттун жетишсиздиги өз таасирин берди. Орто эсеп менен ар бир уйдан 5 780 литрден сүт алдык. Мурдагы жылга салыштырганда аз, бирок республика боюнча алсак, рекорддук көрсөткүчкө жетиштик.
Республикабыздагы уйлардын сүт берүүсү 2012-жылдын жыйынтыгы менен алганда орто эсеп менен, болгону, 2 034 литрди түзүптүр. Мисал катары мына жаныбызда турган уйду алалы. Жеке номери 82-92, аты Сосулька. Бул былтыр
9 154 литр сүт берген. Башкача айтканда, күнүнө 30 литрден ашык сүт берип турган. Сүтү күнүгө 47 литрге чейин жеткен мезгилдери болот. Уйлардын арасында жылына 3 миң литр бергендери, 10 миң литрге чейин бергендери да бар. Салмактары 600-650 килограммды түзөт.

СҮТТҮҮЛҮГҮН АРТТЫРУУ ҮЧҮН КАНДАЙ АРАКЕТ КӨРҮЛӨТ?
– Бизде Европадан галштин-фриз породасындагы уйлардын уруктары алынып келинип, ала-тоо породасындагы уйлар уруктандырылган. Ушундай иштер төртүнчү муунга чейин улантылган. Төртүнчү муунга жеткенде таза кандуу порода деп саноого болот. Сосулька галштин-фриз породасынын кыргыз тиби болуп саналат. Эми ушул эле Сосульканын сүттүүлүгүн арттыруу үчүн бука тандаш керек. Буканын өндүрүмдүүлүгү бул уйга караганда жогору болушу шарт, тактап айтканда, жакшыртуучу болушу керек. Ал эми буканын өндүрүмдүүлүгү уйга караганда аз болсо, ал бука начарлатуучу болуп саналат. Андай букаларга кошулган уйлардан өндүрүмдүүлүгү төмөн тукум алынып калат.
Мисалы, буга моцарт букасы ылайыктуу. Бул буканын өндүрүмдүүлүк көрсөткүчү 19 290 литр. Мунун уругун алып Сосульканы уруктандырсак, бул экөөнөн туулган музоо кийин энесине караганда 1-1,5 миң литрге көбүрөөк сүт бере баштайт.
Ал эми Кыргызстандагы уйлардын тукуму кандай экени белгисиз. Болгону, 7-8 литр сүт берет. Эгер жергиликтүү тукумдардын асылдуулугун жогорулатууну кааласак, букаларды туура тандаш керек. Бир уйга дайыма бир буканы колдоно берсе, кийинки муундун асылдуулугу жоголот. Буканы 2,5 жыл гана пайдаланыш керек. Андан соң аны өндүрүмдүүлүгү жогору букага алмаштыруу зарыл.

КАРА АЛА УЙДУ БАГУУ БОЮНЧА КЕҢЕШТЕР
Көп сүт алуу үчүн тоютту туура берүү зарыл. Уйдун жашына жараша канча көлөмдө тоют берүү керектиги эсептелет. Стандартка ылайык, 1 саан уйга орточо 5 килограмм адыра, 2,5 килограмм улпак, 3 килограмм чөп, 18 килограмм силос, 6 килограмм сенаж берүү керек.
Мүйүзүн өстүрбөй коюуга болот. Мүйүзү жок уй мүйүзү бар уйга караганда көп сүт берет жана эттүү дагы болот. Атайын майлоочу май бар, аны музоонун мүйүзүнө сүйкөп, өстүрбөй коюуга мүмкүн.
Кара ала уйлар назик келишет. Анткени булардын туяктары жумшак. Таштак жерлерде, жайыттарда жүрө албайт. Тоолуу Нарын, Ысык-Көл аймактарына бул уйлар чыдабайт. Андыктан буларды колго кармап багууга туура келет. Ошондой эле бул уйларды 3 маал саап туруу керек. Антпесе сүттүүлүгү азайып кетет.

Ферманын бөлүм башчысы Анвар Рамазанов:«МУЗООЛОР КОЛГО БАГЫЛАТ»
– Жаңы туулган музоо жылуу жайда 10 күн кармалып, энесинин сүтү менен багылат. Күнүнө 2 литрден 3 маал 6 литр сүт эмизилет. Алардын атасы, энеси кандай уйлар экени жазылып, өздүк документи ачылат. 10 күндөн кийин тыңып калышат да, жалпы короого чыгарылат. Ал жакта катуу тоюттар беде, аралашма жем, туз, бор жана суу бериле баштайт. Андан соң чоң группадагы торпокторго кошулат. 1,5 жашка жеткенде куутка даяр болгондорун уруктандыруу башталат. Ошентип, 2 жаштан ашканда тууйт да, саан уйга айланат.

ЭТ БАГЫТЫНДАГЫ УЙЛАРДЫ КААЛАГАНДАР ҮЧҮН...
Эт багытындагы тукум алууну каалагандар болсо, ал уйга өзгөчө тоют камдабайт. Жайлоого чыгарып жиберишсе болот. Бул кадимки уйларга салыштырганда эки эсе көп эт берет. Бирок сүтү аз. Учурда эт багытындагы салмагы тоннадан ашкан герефорд, ангус, шароле өңдүү букалардын уруктары Америкадан Кыргызстанга алынып келүүдө. Мисалы, Нарында, Ысык-Көлдө сүт сатуу кыйынчылык жаратат. Мына ушул аймактар эт багытындагыларын алса өзүн актайт. Сүт багытындагыларды кааласа, айшир, швиц породасындагылардын уруктарын алса болот.
Азыркы тапта Кыргызстандын аймактарында уруктандыруучу 300 пункт бар. Ал пункттардан урукту сатып алып, үйдөгү уйларын ветеринарлардын жардамы менен уруктандырып алышса болот. Уруктун баалары буканын сүт багытында же эт багытындагы породасына жараша 150-300 сомдун тегерегин түзөт. Ал эми урукту жеткирип берүү жана уйду уруктандыруу ишин аткарган адистин кызмат акысы жолдун алыстыгына жараша бааланат.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



Породалуу уй багып, пайдасын көрүңүз!

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(14)
Super TV
23.02.2013. 13:32 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
24-10-2010
Соӊку аракети:
29-12-2014 20:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
0
ui bagyw kerek okwoit)))
Super TV
24.02.2013. 14:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
620
Катталган:
05-11-2011
Соӊку аракети:
19-06-2018 18:27
Жынысы:
Белгисиз
0
ммм,азаматтар!бул жерден анда "молочный продукцияларды"иштетип чыкканга аракет кылышса жакшы болот экен.мисалы алып жатпайбызбы "актимел,активиа"ж.б у.сларды.ийгилик,куч кубат берсин жумушчуларга.
Super TV
25.02.2013. 10:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
12-12-2012
Соӊку аракети:
30-11-2016 10:50
Жынысы:
Белгисиз
0
Бир уйга бир буканы копко колдоно бергенге болбойт ))))) Жакшы материал болуптур!!!
25.02.2013. 23:33 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
22-09-2010
Соӊку аракети:
31-10-2015 18:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
karakol
0
ЭЭ Кубаныч музоолорунан кантип сатып алса болот билип бербейсинби. Же координаттарын алып бербейсинби.
27.02.2013. 10:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
69
Катталган:
07-07-2012
Соӊку аракети:
03-05-2018 09:31
Жынысы:
Белгисиз
0
tukitegin, мага да жакты ош жергесинде уруктандыруу пунктунун дарегин жазып коё аласыздарбы? Сураныч кубаныч байке.
27.02.2013. 21:15 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
30-01-2012
Соӊку аракети:
31-08-2016 22:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
+1
Супер инфо газетасынан мал чарбачылыгы,дыйканчылык боюнча коптогон макалаларды окуп журом.Ошол эле сутту эчки,суттуу уйларды кайдан сатып алууга болот,мактана бербей элге ошол малды асыроо учун кайдан алышы кереук ,кимге кайрылуу керектигин да жазсанар.Суктанып эле журо беребизби же бизге да ошол малды багуу мумкунчулугун берсениздер.
28.02.2013. 10:08 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
7573
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 17:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
erali,
Сунуш, сын-пикирлер, нааразычылыктар болсо info`го купуя кат аркылуу жөнөтүлүшү керек!
Сизге эскертүү!
02.03.2013. 11:49 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
232
Катталган:
21-05-2012
Соӊку аракети:
16-11-2018 15:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Планета
0
Жасалма жол менен уруктандыруу арам болот го дейм.
12.09.2016. 21:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
14-11-2015
Соӊку аракети:
16-11-2018 19:29
Жынысы:
Белгисиз
0
мага дагы жакшы саан уй керек адресин айтып койгулачы
28.01.2017. 19:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
21-10-2011
Соӊку аракети:
03-08-2018 00:48
Жынысы:
Белгисиз
0
Чындыгында бизнесс тармактагы видеолорго жогоруда айтылгандай эл кимге кайрылса болот ошол жагын да киргизсенер!
30.01.2017. 12:46 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4717
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 22:12
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
SUPER.KG
0
Omurbek-Ulvi, саламатсызбы? Сунушуңуз тиешелүү бөлүмгө жеткирилди.
06.04.2017. 03:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
01-01-2015
Соӊку аракети:
13-11-2018 11:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Видеосун кантип жуктосок болот админ?
06.04.2017. 03:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
01-01-2015
Соӊку аракети:
13-11-2018 11:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Кантип кочурсок болот админ?
06.04.2017. 09:20 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4717
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 22:12
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
SUPER.KG
0
bagira77, саламатсызбы? Бул шилтеме аркылуу кирип "Көчүрүү" баскычын басыңыз: http://www.super.kg/media/stv/83211/
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: