Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ИНТЕРНЕТТИН ЗАМАНЫНДА КИТЕПКЕ ОРУН ЖОКПУ?

№539 1-7-март, 2013-ж


Эки кулагына наушник салып, колундагы чөнтөк телефон менен социалдык тармактарда баарлашып, өз дүйнөсү менен алек жаштарды көп эле көрүп жүрсөңүз керек. Китеп колтуктап же китепке кызыга үңүлгөндөр, чындыгында, азайгандан азаюуда. Бул жолу ушул тууралуу окурмандарга ой таштайлы дедик.

Башка нерсеге убакыт тапкан жаштар негедир китеп окуганга убактысы жок. Айрымдар ачык эле «китеп окуунун эмне пайдасы бар?» деп ийин куушурушат. Бизде эле эмес, китепти чануу тенденциясы дүйнөдө да өөрчүп бара жатат. Психологдордун айтымында, интернеттеги керек да, кереги жок да ченемсиз көп маалыматтар китеп сүйүүчүлөрдүн санын азайтууда.
«Кыргыз китеп окубай эле тоо-ташты аралап жүргөн, китеп окуунун зарылчылыгы барбы?» дегендер да бар. Көркөм сөз өнөрү кыргызда өзгөчө өнүккөнүн «Манас» эпосу далилдейт. Кийин Чыңгыз Айтматовдун чыгармалары менен дүйнө эли кыргыз деген элдин бар экенин билишкенин ким тана алат? Балким, жаштардын китеп окубай жатканына ата-эне күнөөлүү болуп жүрбөсүн деген ой туулат. Баланын китеп окууга болгон ынтызарлыгын ата-эне эрте баштатса, бала китеп деген дүйнөнүн эшигин ачып, кийин ал китептен алган ырахатын башкага алмаштырмак эмес. Учурда балдарына жомок окуп берген ата-эненин саны канчалык? Болсо да аз болушу керек.
А маселенин экинчи жагы, учурда талапты канааттандыра турган китеп барбы? КРнын Улуттук китеп палатасынын билдирүүсүнө караганда, 2012-жылы жалпысынан 2 миллион китеп басылып чыккан. Анын үчтөн бир бөлүгү балдарга арналып чыгарылган. Ал эми 1989-90-жылдары бир жылда 10 миллион китеп жарыкка чыкчу экен. Алардын 50 пайызы балдарга арналган китептер болгон. Ушул көрсөткүчтөн эле канчалык аз санда чыгып жатканын билсек болот. Союз учурунда кыргыз жазуучуларынын китептери китепканада суралган эң алдыңкы саптарды ээлеген. Азыркы учурда Кыргызстандын эл аралык китеп жарманкелерге жөнөтө турган китеби жок.
1990-жылы Бишкек шаарында 25 китеп саткан дүкөн болсо, азыр 5-6 гана дүкөн иштейт. Учурда көркөм адабий чыгармалардын көпчүлүгү «Раритет», «Нуска» дүкөндөрүндө сатылат. «Раритет» дүкөнүндө китептин орточо баасы 450-500 сомдон башталып, эң кымбаты (бир нече томдугу) 23 миңге чейин барат. Ал эми «Нуска» китептер дүкөнүндө орточо баалар 200-250 сомдон, эң кымбаты 3000 сом турат.

КИТЕП ОКУУНУН ПАЙДАЛУУ ЖАКТАРЫ
Таң калычтуу, бирок факт
Изилдөөлөргө таянсак, китепкөйлүк көп оорунун алдын алганга жардам берет. Эң негизгиси, мээ ооруларынан коргойт. Мээнин активдүүлүгү өсүп, ооруларга туруштук бере алат. Ошондой эле китепкөй адам башкаларга салыштырмалуу өзүнө ишенимдүү, шар болот.

Стресстен арылтат
Азыркы заманда ким гана депрессияга түшпөйт? Китеп окуу стресстен арылтарына ишенип коюңуз. 2009-жылы Лондон шаарындагы Суссекса университетинин илимпоздору кыжалат болуп жаткан 6 адамга 6 мүнөт китеп окутуп, тажрыйба жасап көрүшкөн. Китеп адамды кыжалат ойлорунан кутултуп, эс алдырат.

Дүйнө таанымды өзгөртөт
Китептеги окуялар ак-караны ажырата алууга, турмуштагы акыйкаттыкты, сүйүүнү баалоого, кыянаттыкка жана башка турмушубузда кезиге турган терс факторлордун баарына туруштук берүүгө, күчтүү болууга жардам берет. Ички дүйнөнүн, руханий байлыктын өнүгүшүнө түрткү болот.

Китеп окуу көрүүнү начарлатпайт
Китеп окуунун пайдалуу жактары көп, бирок айрымдар көздүн көрүүсүн начарлатат дешет. Офтальмологдордун айтуусунда, китепти көп окуу эмес, туура эмес жагдайда окуу көрүүнү начарлатат. Мисалы, жатып алып же күңүрт бөлмөдө шам чырак менен окуу жана башка.

Креативдүү ойлордун жаралышына түрткү берет
Идеяга бай адамдар көп ойлорду китептен алышат. Мисалы, атактуу «Apple» компаниясынын негиздөөчүсү Стив Жобс бош убактысынын көбүн көркөм чыгарма окууга арначу экен. Балким, китеп көп окусаңыз, сиз дагы дүйнөгө жаңы ийгилик жаратарсыз...

Сөз байлыгын байытат
Китепти көп окуган адам менен китеп окубаган адамдын сүйлөө речин салыштырсаңыз болот. Китеп окуу ораторлукка алып келбесе да, керек жерден оюңузду кенен, түшүнүктүү, терең чагылдырганга жардам берет.

Эс-тутумду жакшыртат
Китептеги миңдеген персонаждар жана анын кийимдери, кыймыл-аракетинин майдалап сүрөттөлүшү сиздин эс-тутумуңуздун мыкты болушуна шарт түзөт. Мындайча айтканда, эс-тутум китеп окуу менен машыгып турат да, эске тутуу жакшыра баштайт. Атактуу Шерлок Холмстун бир фанаты көп окугандыктан, баамчылдыкка үйрөнүп, көчөдөгү ар бир адам кандай өңдө кийим кийип жүргөнүнөн бери айтып берип таң калтырган.

Нуржамал Жийдебаева
koom@super.kg

«Супердин» сурак бурчу
АЗЫРКЫ МУУН ЭМНЕГЕ КИТЕП ОКУБАЙТ?

Ырыс Окенова, режиссёр:
– Техника өнүгүп, заманга ылайык азыркы муун интернетке көп ыкташат. Башка элден айырмаланып, кыргыздардын китеп көп окубагандыгы байкалат. Ошондуктан үй-бүлөдө ата-эне балдарын кичинесинен китеп окуганга үйрөтүш керек.

Асек Казиев, акын, балдар жазуучусу:
– Салижан Жигитов айткандай, 100 кыргыз болсо, анын 5и гана китеп окуп, 95и окубайт. Ошол 5 кыргыз эмне сүйлөсө, 95и анын айтканын угуп алып сүйлөй беришет. Азыр улуттук идеологияны чагылдырган жакшы чыгармалар аз, эл ошон үчүн китеп окубайт.

Нуриза Оторбаева, шахматчы:
– Мен өзүм китепке кызыгып, ар кайсы тармактагы китептерди көп окуйм. Менин оюмча, жаштардын көпчүлүгү азыр интернеттен маалыматты тез алгандыктан, китеп окугулары келбейт.

Дастан Сарыгулов, коомдук ишмер:
– Жаштардын китеп окубаганынын 2 эле себеби бар. Биринчиси, азыр интернет, телеканалдарда оюн-зоок программалар көп. Кызыгуу ошол жакка ооп кеткен. Экинчиси, СССРден калган китептердин кереги жок деп эсептешет. Бирок байлык ошол китептерде.

Нурзат Токтосунова, алпаруучу:
– Азыр жаштар чындыгында эле китепке эмес, башка – интернет, уюлдук телефон, агент сыяктуу жеңил-желпи нерселерге кызыгышат. Анын үстүнө акчаң болсо бардыгын сатып алууга болот деген ой менен жашап калышты. Руханий байлыкты арткы планга койгондуктан, китеп көп окулбай калды.

Абдышүкүр Нарматов, Кыргызстан ислам университетинин ректору:
– Алла Таала пайгамбарга эң биринчи «оку» деп буйрук берген. Китеп – эң жакшы дос. Үйдө ата-эне, мектепте мугалим үлгү болуп, балдарга насаатын айтыш керек. Китепти окуйм деген, издеген адам кайдан болсо да табат. Китеп жок деген шылтоо эмес.

Данияр Тербишалиев, ЖКнын депутаты:
– Менимче, китеп азыр деле окулуп жатат. Бирок китептин баасы кымбат болгондуктан, көпчүлүк жаштар интернеттен эле окуганга ыкташат. Экинчиден, балким, мектептерде китептин жетишсиздигинен да болсо керек.

Асхат Субанбеков
koom@super.kg


Интернеттин заманында китепке орун жокпу?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(7)
Super TV
02.03.2013. 17:08 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
08-12-2012
Соӊку аракети:
26-02-2016 23:48
Жынысы:
Белгисиз
0
Azamatsyn aiabagandai jakshy maalymat beripsin.
Super TV
03.03.2013. 02:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
306
Катталган:
28-09-2011
Соӊку аракети:
16-08-2017 19:15
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен Москвага жаны келгенде орусчанын "О"сун билбейт элем эптеп септеп чандырасам орустар журогу сыгылат эле, бир куну чогу иштеген Марина деген аял бир сумка китеп алып келип берген окуу деп ошол китептердин чон таасири тийип кудайга шугур 100 пайыз болбосо да орус тилинде 85% эркин суйлойм ошол аял азыр мени менен суйлошкондо тан калат. Жаштар китеп окугула китеп алтын толтурулган сандыктай эле, китепте алтындын ордуна андан да баалуу акыл толтурулган.
06.03.2013. 01:42 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
238
Катталган:
01-06-2011
Соӊку аракети:
08-12-2014 11:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Boston, Massachusetts State, USA
0
Men kichinekeyimde kop kitep okugam, birok orus tilinde. Kyrgyz kitepterdi bibliotekadan tapchy emesmin, birok satyp alchymyn. Baldarga arnalgan kitepterdin baary orus tilinde bolchu, baychechekey jurnalyn salyshtyrbaganda. Azyr elektronnaya kniga degen nersege internetten juktop alyp okuym, telefondo da bar kitepter, birok baary anglis tilinde. Internettegi kyrgyz kitepterdin baaryn okup korgom, birok maanisi ayabay jaman eken, Atadan torogon kyz degen kitepter. Oshon uchun anglis tilinde ele
07.03.2013. 11:56 
Тайпасы:
Аким
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
26-01-2013
Соӊку аракети:
03-09-2018 00:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ак монгулуу Ала-тоо
0
Азыркы жазуучулардын китептерин кызуугу менен окуйм,ананеле бир айдан кийин унтуп калам эмнегедир.Тээ бала кезде окуган К.Жантошев.З.Сооронбаева.О.Болобалаев сыяктуу залкарлардын чыгармаларын дагы каармандар дале эсимде сакталуу.ошондуктан азыркы чыгып жаткан чыгармалардын эмнегедир тузу жок тамак сыяктуу сезилет.таптакыр окууганда рахат алалбайм.булда болсо коомго жарашаго...
07.03.2013. 18:00 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
676
Катталган:
06-11-2012
Соӊку аракети:
14-07-2014 22:40
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
..........sonuuuuuun jerde
0
окушат эле , бирок кыргызстанда эмес азыр мектеп окуучулары же студенттерди китеп которуп жургону бул сейрек кубулуш болуп калды
08.03.2013. 10:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
18-09-2018 02:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
0
Мен мектепте баштапкы классты окуп жургондо "Кыргыз эл жомогу" деген класс жетекчибиздин китебин очередке туруп,талашып окучубуз)))андан кийин китеп канадан чыкпай калгам,а азыр озумдун кесибиме байланыштууну барактап калбасам,озунчо чыгынып,чыгарма окубаганыма коп болду(((Баарынан да жаманы,китеп окуп баштаганда эле козум жабышып,уйкум келе берет,эмнеге?
08.03.2013. 10:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
18-09-2018 02:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бактылуулук жана ыймандуулуктун жолунда...
0
Китеп окуу соз байлыкты кенейтпестен дагы,созду туура жазууда да чон роль ойнойт,азыр эмне Т9 менен жаза берет)))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: