Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Элдар Айтматов: «АТАСЫНЫН ЖЫЛДЫГЫ ӨТӨ ЭЛЕКТЕ ҮЙЛӨНДҮ» ДЕГЕН - УШАК»

№346 19-25-июнь, 2009-ж.


Абалтадан “сынбасты уста жаратпайт, өлбөстү Кудай жаратпайт” деп айтылып келет. Атактуу агабыз Чыңгыз Айтматовду түбөлүк сапарына узатканыбызга кечээ-жакында бир жыл толду. Артында калдайган эли, учугун улаар уулдары бар айтылуу агабыздын ашы да өттү деп уктук. Бул тууралуу Элдар Айтматов атасын эскерип отурду.

Тоолору кулап кыргыздын,
Томсорот эли Чыңгыздын.
Ааламга берчү жарыктын,
Шооласы өчтү жылдыздын.

– Чыңгыз агасыз бир жыл өттү. Убакыт учкан куштай өтө берет экен. Сиз үчүн жана сиздердин үйбүлөңүздөр үчүн бул жыл кандай өттү?
– Ошол каргашалуу күндөн бери ый, куса менен бир жыл да өтүп кетти. Жеке мен үчүн эле эмес, үйбүлөбүз үчүн оор болду. Жалпы кыргыз үчүн тоо кулагандай болсо, биз үчүн андан да оор болгону белгилүү эмеспи. Атам барда биздин үйдөн киши үзүлчү эмес. Алар ар кандай маселелер менен келишчү. Атам биринин да көңүлүн калтырбай, баарын кабыл алчу. Өзү чарчап же маанайы жок болуп турса да, мейманды ысык тосуп алчу.
Азыр үйгө көп деле киши келбей калды. Албетте, атам жалпы элдин эсинде калды. Ушуга чейин куран түшүрүп, көзүнө жаш алып, атамды эскерген адамдар бар. Бирок жакын санаалаш болуп, тирүү кезинде атамдын артынан калбай үйгө байма-бай келчү адамдар атам каза болгондон кийин бизди тааныбагандай болуп калган учурлар да кездешти. Мен ушундай адамдардын көрпенделигине таң калдым.
– Даңктуу агабыздын жылдыгы берилгенин уктук. Ушул туурасында айта кетсеңиз...
– Ооба, июнь айынын он төр­түндө атамдын жылдыгын өткөрдүк. Себеби 14-июнь – атамдын сөөгү коюлган күн эмеспи, ошол үчүн бул датаны тандап алдык. Жылдыкка эки-үч ай мурун эле даярдык көрө баштаганбыз. Атамдын ашын өзүнүн атындай бийик деңгээлде өткөрүүгө аракет кылдык. Ашка жакын туугандарын, досторун, жердештерин, чогуу иштешкен адамдарын чакырдык. Ал күнү алгач “Ата-Бейитке” баарыбыз барып, куран окудук. Андан соң шаардагы ресторандардын биринде меймандардын башын кошуп, тамак бердик.
– Чыңгыз ага сиздерге кандай тарбия берди? Адатта, иши көп адамдын үйбүлөсүнө убактысы жетпей калат эмеспи.
– Жок, атам үчүн ар дайым үйбү­лөсү биринчи орунда турчу. Атам, эжем, мен болуп көп ойночубуз. Кичинебизде бизди уктатардын алдында ар түрдүү жомокторду айтып берип, апам экөө дайым бизди жандарына алып жүрүшчү.
Эсимде, мен 7-8 жаш курагымда Японияга барып калдык. Атам жолугушуулардын арасынан бир аз убакыт таап, бизди “Диснейлендге” ээрчитип барган. Өйдө-ылдый көтөрүлө турган аттракцион бар эмеспи, аны «америкалык кичине тоолор» деп атап коюшат. Эжем экөөбүз жыргап каткырып баратсак, атамдар турган жеринде катып калгансып козголушпайт. Көрсө, биз үчүн аябай коркуп кетишкен экен.
– Атаңыз аябай эсиңизде калган учур...
– Бир жолу биз Бишкектен Москва шаарына учуп баратканбыз. Бир маалда эле учак титиреп баштады. Борттогу жүргүнчүлөрдүн баары коркуп, эмне кыларыбызды билбей калдык. Ошондо атам учкучтун кабинасына кирип сураштырып, кыймылдаткычтын бузулуп калганын билди. Апам биздин беттерибизден өөп, коштошо баштады. Төртөөбүз кучакташып, кыймылдабай отуруп калдык. Ошондо мен атамдын жүзүн карасам, оор басырыктуу бойдон, эч коркпой отуруптур. «Балам, коркпо, бардыгы жакшы болот» дегенин угуп, атамды бек кучактап, көңүлүм жайдары боло түштү. Кудайга шүгүр, аман-эсен кондук.
Ошол учурдагы атамдын элеси, мээримдүү жана соороткон көз карашы ушул күнгө чейин эсимден кетпейт. Негизи эле атамдын элеси ар дайым ээрчип жүргөндөй сезилет.
– Атаңыз бул жарык дүйнө менен коштошордо жанында боло алдыңызбы?
– Ооба, жанында болдум. Атам экөөбүз Татарстанга таятасы Хамзанын жерин көрүп келүү максаты менен барган элек. Бирок биз учуп келген күндүн эртеси эле өзүн начар сезип, биз “Тез жардам” чакырып, атамды ооруканага алып кеттик. Ошол оор күндөрдө массалык маалымат каражаттардын бардыгы мени “Кыргызстандын Орусиядагы элчиси Р.Аттокуров менен кийин учуп барды” деп жарыялашкан. Мен чынында атамдын жанында болчумун. Апам, байкем жана башкалар кийинчерээк учуп келишти.
Ошол күндөр менин турмушумдагы эң татаал күндөр болгон. Мен акырына чейин үмүтүмдү үзбөдүм. Атам мага түбөлүккө жашай тургандай сезилчү.
Өткөн айда апам Мария Урматовна, атамдын карындашы Роза Төрөкуловна болуп Татарстандын Казань шаарына атама эскерүүгө арналган үч күндүк конференцияга барып келдик. Ал жерден чоң апам Нагима Айтматованын атасы Хамза Абдувалиев өскөн Мячкяра аттуу айылга бардык. 120 жыл мурун Хамза ата соода кербенине кошулуп, мурда угуп-билбеген Кыргызстанга сапар тартыптыр. Анан Каракол шаарында отурукташып, алты балалуу болуп, алардын бири – болочок жазуучунун энеси Нагима апа болгон. Ошентип, атам көрөм деп көрбөй калган жерди көрүп келдик.
– Эми кеп учугун өзүңүзгө бурсак. Эл ичинде “атасынын ашы өтө электе үйлөнүп алды” деген кеп жүрүп жатат. Бул туурасында эмне деп айтасыз?
– Негизи, ушактарга көп көңүл бурбайм. Ар ким ар кандай айта берет. Шумдук нерселерди угасың. Ал эми ушактан өтүп фактыга келсек, учурда жакшы көргөн адамым бар. Аты – Алия. Мен үйбүлөлүк бактынын идеялы деп атам менен апамды билем. Мен дагы ошолордун чыйырын улап, бейпил үйбүлө кургум келет. Аны менен жашоомдун аягына чейин өмүр сүргүм келет. Алия экөөбүз бири-бирибизди аябай жакшы түшүнөбүз. Айта кетчү нерсе, азыр расмий түрдө баш кошо элекпиз. Убакыт келгенде чоң той берип үйлөнөйүн деген ниетим бар.
– Учурда эмне иш менен алек болуп жатасыз?
– 2000-жылы атам Айтматов атындагы Эл аралык фондун түзгөн эле. Ал кыялында кыргыз адабиятын жогорку деңгээлге жеткире турган уюм түзгүсү келген. Атамдын ошол кыялын ишке ашыргым келет. Бул фондунун башчысы катары атамдын 8 томдон турган китебин жарыкка чыгардым. Бул китеп орус тилинде да, кыргыз тилинде да жарык көрдү. Айтор, атамдын артында калган ыйык мурасы кылымдарга сакталса деген ой менен алек болуп жүрөм.
Өкүнгөн нерсеңиз барбы?
– Эң өкүнүчтүүсү, атамдын каза болгонуна бир жыл толгонуна карабастан, ушул күнгө чейин көптөгөн маселелер чечиле элек. “Ата-Бейитке” атама татыктуу эстелик тургузуу планы алдыбызда турат. Ал эми башка өлкөлөрдө атамдын атына эстелик эле эмес, мектептер, сейил бактар курулууда.
Ошентсе да атам өз мекенинде даңкталып, ага татыктуу көңүл бурулса жакшы болмок. Бардык күчүмдү, аракетимди ушундай маселелердин чечилишине жумшап жатам.
– Элибизде “учугун улаар уул болсун” дешет. Канчалык кайгырсак да, Чыңгыз аганын артында калар мурасын сактай турган уулдары бар экени кубандырат. Маегиңизге чоң рахмат.
– Силерге да рахмат.

Нуржамал Жийдебаева
lira@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21166;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: