Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КУТУРГАН АТТЫ КӨМӨ АЛБАЙ ЭСИ ООГОНДОР

№541 5-21-март, 2013-ж


«Нарындын Ат-Башы районунун Ак-Моюн айылында малдан кутурма оорусу катталды» деген маалымат мындан бир жарым ай мурда таркаган. Көп өтпөй социалдык тармактарда «кутурма тийген жылкынын этин талаага таштап салышып, айылдын иттери жептир. Кайра оору жайылабы?» деген маалымат таркады. Бул окуянын анык-төгүнүн билмекке Ак-Моюнга сапар тарттык.

«КАЛГАНЫН МАЛ ДОКТУРДАН СУРАП АЛГЫЛА»
Аттын ээси Токтомуш аттуу киши Ак-Моюн айылынын башында турат экен. Жолукканыбызда ал «ооба, атым короодо туруп эле кишенеп, оозу жеткен жерлерин тиштеп, жулунуп кирди. Эсибиз чыгып, айылдык мал доктурду чакырдык. Ал келип, көрдү. Ошол күнү ат өлүп калды. Мал доктурлар «Бишкекке текшерүүгө жиберебиз» деп аттын башын кесип кетишти. Мага «атың кутурду» деп борбордон кагаз келген жок. Башка эч нерсе айта албайм. Мал доктурдан сурап алгыла же болбосо айыл өкмөт жооп берсин» деди.

«АЛГАЧ АТТЫН ӨЛҮГҮН ЧАЛА ТОЛГОН ДААРАТКАНАГА ТАШТАШТЫ»
Айылды аралап, окуя тууралуу сураштырдык. Өзүн МЫРЗАКУЛ ӨСКӨНОВ деп тааныштырган айыл тургуну төмөндөгүлөрдү баяндады:
– Мындан бир ай мурун «Токтомуш деген кишинин аты кутуруптур» деп уктук. Аттын денесин чала толгон даараткананын чуңкуруна салып жиберишиптир. Кыштын күнү тоңгон жерди казыш кыйын. Андыктан аттын өлүгүн күл менен жаап коюшуптур. Анан ал кишинин кошуналары «чуңкурдагы малдын денесин иттер казып жеп жатышыптыр» деп сөз таратып ийишкенде айыл өкмөт болгон ит-мышыктын баарын аттырып салды. Аттын денесин, атылган ит-мышыктын өлүктөрүн Ак-Жардагы чуңкурга ташташты деп уктум.

«2 АЙЫЛДЫН ИТ-МЫШЫГЫ АТЫЛДЫ»
Эми Ак-Моюн айыл өкмөтүнө барып, айыл өкмөтүн таба албай, анын катчысы КАНАТ ҮМӨТАЛИЕВге жолуктук.

– Атты дааратканага салып жиберишип, иттердин казып жегендери чынбы? Лабораториядан жыйынтык чыгып келгенге чейин эле Ак-Жарга алып барып көмүлгөнбү?
– Окуя 26сында катталган. Жыйынтык 28-январда келди. Туура, дароо эле алып бара койгонго мүмкүндүк болгон жок. 2-3 күндөй Ак-Моюнда эле 2 метрлик чуңкурга салып, эми кыштын күнү жер казыш деле кыйын да, топурак ала алышпай, үстүн күл менен жабышты. Дарылар себилди. Лабораториядан жыйынтык чыгып келген соң Ак-Жарга алып барып, көмүп салышты. Ак-Моюн менен Бирлик айылы бир округга киргендиктен, кутурманын жайылуусунун алдын алып, 2 айылдан 300дөй ит, 150дөй мышык атылды. Алардын өлүгү да ошол чуңкурга салынып, хлор себилди.

«АТТЫН ЭЭСИ ЭКИ БАЛАСЫ МЕНЕН ДАРЫЛАНДЫ»
Аты кутурган Токтомуш мырзанын ден соолугуна кандай кам көрүлгөндүгүн айылдык ФАПтын фельдшери ГҮЛМИРА МУСТАПАЕВАдан сурадык.
– Малдын ээси жана ошол учурда мал менен аралашып жүргөн 2 баласы Ат-Башы райондук ооруканасына алып барылды. Үчөөнө тең кутурмага каршы вакциналар сайылды жана 10 күндүк дарылануудан өтүп келишти. Башка үй-бүлө мүчөлөрү ат кутурган мезгилде үйдө жок болушуптур. Бирок аларды да текшерүүдөн өткөздүк.

ЧУҢКУРДУН ООЗУ АЧЫК ЭКЕН
Алынган маалыматтардан улам малдын денеси салынган чуңкурду көрүп келмекке Ат-Башынын Ак-Жар айылына жөнөдүк. Туура, чуңкур айылдын чекесинде жайгашыптыр. Оозу ачык, айлана-тегереги тосулган эмес. Ичи бетондолуп, бирок капкагы жок экен. Тегерегине хлор сээп коюшуптур. Бирок алыстан эле жагымсыз жыт уруп жатты. Шарт боюнча мындай чуңкурлар кандай тартипте болуш керек экендигин билүү үчүн айылдык ветеринарга барганбыз. Бирок иш күнү болбогондуктан, ага жолуга албадык.

«АЧЫК ТАШТАЛГАН ТАРПТАН КАЙРА ООРУ ЖУГАТ»
Кутурма менен өлгөн аттын чуңкурда ачык жаткан тарпынан жака-белде жашагандарга, алардын малына баары бир коркунуч келсе керек деген ой тынчытпады. Андыктан Республикалык карантиндик жана өтө коркунучтуу жугуштуу оорулар борборунун эпидемиологиялык бөлүмүнүн башчысы КУБАНЫЧБЕК БЕКТУРДИЕВге кайрылдык.

– Кутурма менен ооруган малдын өлүгү кандай жайга ташталышы керек?
– Кутурма менен ооруган малдын өлүгү тереңдиги 10 метр келген биологиялык термикалык чуңкурга ташталышы керек. Анын ичи бетондолот. Чуңкурдун оозу жабылып, кулпуланышы зарыл. Чуңкурдун тегереги 1,5 метрлик тереңдикте казылышы (эни 1 метр) кажет. Сыртынан бийик коргондолот (темир тор же бетон менен). Ачкычтары айыл өкмөтүндө же айылдагы ветеринардык сервисте болушу кажет. Чуңкур айылдан жок дегенде 2 чакырым алыс жайгашышы шарт.

– Чуңкурдун ичи бетондолуп, бирок оозу ачык болсо мал-жанга коркунучу жокпу?
– Чуңкурдагы тарпты жору, сагызган, карга дегендер сыртка алып чыгып, ар тарапка таркатышы ыктымал. Тарптын калдыгын кайра эле ит-мышык, карышкыр, түлкү жейт. Ошондо кутурманын вирусу кайра эле циркуляция болуп таркашы мүмкүн.Чуңкурдагы тарптын үстүнө хлор себилген күндө да, хлор өлгөн жаныбарлардын ички органына, мээсине чейин сиңбейт, жетпейт. Демек, вирустун таркоо коркунучу баары бир кала берет.

Мына, окурман, биз сөз кылган аттын өлүгү ачык чуңкурда. Муну биз тиешелүү адамдардын кутурма менен ооруп өлгөн малды кандай эрежелердин негизинде көмүүнү билбегендиги дейбизби? Же билсе да кайдигер мамилеси дейбизби?

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(7)
18.03.2013. 13:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
167
Катталган:
15-02-2013
Соӊку аракети:
28-02-2017 09:14
Жынысы:
Белгисиз
+2
Эми ушуну айыл окмоту газетага чыкмайынча жасабай отура бербей жаап койсо болот да ,устун жапканга кантип эле бир темир табылбай калсын, деги кичинесинен чонуна чейин эле баары бир болуп калганбы?
18.03.2013. 22:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
28-10-2012
Соӊку аракети:
21-11-2018 03:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Өзгөн
-1
Темирлер кытайга отуп кеткен да 91 -92 жылдары
18.03.2013. 23:38 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
44
Катталган:
10-12-2010
Соӊку аракети:
20-01-2015 16:14
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Он литр бензин куйгузуп жок кылмак
16.04.2014. 14:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
28-08-2013
Соӊку аракети:
02-06-2014 15:16
Жынысы:
Белгисиз
0
Looks, ooba benzin kuiup ortoop jiberbeibi.bul korkunuchtuu
19.03.2013. 18:05 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
2112
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
21-11-2018 14:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
-1
jhanibek,
Сизге эскертүү!
Аймактык бөлүнүү тууралуу билдирүүлөрдү жазууга тыюу салынат! Дагы кайталана турган болсо БАНга кетесиз!
20.03.2013. 15:27 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
2112
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
21-11-2018 14:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
allan,
Аймактык бөлүү же бөлүнүүчүлүк маанисиндеги билдирүүлөрдү калтырууга тыюу салынат, деген эскертүү берилип турат!
5 күн банга!
04.04.2013. 17:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
21-11-2012
Соӊку аракети:
17-04-2018 05:25
Жынысы:
Белгисиз
0
Аллахым озун сакта!амиинь!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: