Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЖЕР ТИТИРӨӨГӨ ТУРУКТУУ ҮЙ КУРУУ

№547 26-апрель-2-май, 2013-ж


Кыргызстан сейсмикалык жактан кооптуу аймакта жайгашкан. Жыл сайын 3 миңдей жер титирөө катталат. Анын ичинен күчү 6-7 баллдан кем эмес жер силкинүү да болуп турат. Мына ушул жер титирөөлөргө туруктуулугу жогору үйдү курууда кандай эрежелерди сактоо зарыл? Эмне себептен жер силкинсе дубалдар туруштук бере албай кулап калат? Буларга жоопту төмөндөн табасыздар.

БААРЫ КЫРТЫШТЫ СЫНООДОН БАШТАЛАТ
Алгач үй салына турган тилкенин 7-8 жеринен көлөмү чакадай болгон чуңкурларды казып, аларга суу толтуруңуз. Эгер суу сиңгенден кийин чуңкурча эч өзгөрүүсүз турса, анда ал кыртышы бекем топурак деп эсептелет. Ал эми чуңкурдун четтери тепкич формасында чөгүп калса, чөкмө топурак болуп эсептелет. Анда пайдубал түптөлүүчү жерди алгач таптап чыгуу талап кылынат. Болбосо, кийин үй чөгө баштайт.

ПАЙДУБАЛДЫН ОРДУН ТАПТОО
Пайдубал түптөлүүчү жерди тоңо турган катмарынан (70-80 сантиметр) дагы 5-10 сантиметр тереңирээк казып, ага суу толтуруп, кургатып алуу сунушталат.
Пайдубалдын ордун таптап, андан соң 10 сантиметр калыңдыкта шагыл төгүп, анын үстүнө 10 сантиметр топурак салып таптоо керек. Андан соң дагы 10 сантиметр калыңдыкта шагыл төгүп, пайдубалды түптөөгө болот.

ПАЙДУБАЛ
Пайдубалдын жер алдындагы бөлүгү аз дегенде 0,5 метрди түзүүсү шарт. Себеби жазында тоң эригенде пайдубал чөгөт.
Үстүнкү бөлүгү дубалды суудан, жаандын жерге тийген тамчыларынын чачырандысынан коргош үчүн 50 сантиметрден кем болбошу керек.
Пайдубалга сейсмикалык кемер сыяктуу эле арматура салган туура.
Пайдубалды түптөп жатканда үстүнөн 30-40 сантиметр ашып тургандай ар бир 0,5-0,7 метр сайын зымдарды тике сайып коюу кажет (бул чийки топурактан салына турган үйлөрдүн дубал менен пайдубалдын байланышын күчөтүүдө зарыл).
Пайдубалды чөгүп кетүүдөн сактоо үчүн үйдүн тегерегин калыңдыгы 5-10 сантиметр, туурасы 0,5 метрден кем эмес, жантайыңкы кылып бетондон төшөлгө куюп чыгуу сунушталат.

ДУБАЛ
Пайдубалдын курамы цемент, кум жана шагыл болгондуктан, ал нымды өзүнө тартып, дубалга да өткөрүп турат. Бул кемчиликтин таасирин азайтууга кум менен цементтин аралашмасы
(1 чака цементке 2 чака кум) жардам берет. Аралашма 1-2 сантиметр калыңдыкта пайдубалдын үстүнө куюлат. Дубалды нымдан коргоо үчүн кара кагаз же клеёнка ташталса, ал горизонталдык жер силкинүүдө дубалдын жылышып кетүү коркунучун жаратат.
Дубалдын бурчтарынан ортону карай ар бир 30-40 сантиметр бийиктеген сайын 1,5 метр узундукта сөзсүз байлама (торчо зым, ичке жыгач, тактай) ташталышы керек. Байламаларды да бурчтан бириккен баштарын кайчылаштырып байлоо керек.
Бөлмөлөр ичиндеги дубалдардын аралыгы 5 метрден ашпашы шарт. Эгер 5 метрден ашык дубал тургузуу керек болсо, алардын аралыгына сөзсүз пайдубалдан сейсмикалык курга байланган тирөөч орнотуңуз. Анткени биздин аймактагы жер силкинүүдөгү көпчүлүк толкундун узундугу 10-12 метрди түзөт. Башкача айтканда, жер силкингенде 12 метрге жетип бир сынат да, кайра дагы бир толкуп, 12 метрге барып бир сынат. Толкун сынган жеринде силкинүү пайда болуп, сындыруу күчүнө ээ. Андыктан үй салып жатканда үйдүн узундугун 12 метрден ашырбоо сунушталат. Ошондой эле үй канчалык кыска, чакан болсо, жер титирөөгө туруктуулугу жогору болот.

СЕЙСМИКАЛЫК КЕМЕР
Дубал бүткөн соң анын үстүнөн бетон аралашмасын куюп койсо эле сейсмикалык кемер болду деп калышат. Бул сейсмикалык кемер эмес. Ал болгону устун же бетон плитаны жаткырууда куюлуучу айлантма кемер болуп саналат. Сейсмикалык кемер устунга же бетон плитасына узатасынан кеткен арматураны байлап, анан анын капталындагы боштукка куюлат.
Эгер каражат тартыш болсо, ылайдан салынган үйдүн сейсмикалык кемерин тактайдан жасаса болот. Туурасы 20-25 сантиметр, калыңдыгы 4-5 сантиметр болгон тактайларды дубалдын үстүнө жаткырып, бурчтарын бири-бирине бекитет. Дубал менен байланышын камсыздоого кыштын акыркы 3-4 катары калганда же сокмонун бир катары калганда тигинен, жоондугу билектей болгон жыгачтар дубалдын ортосуна бекитилет. Ал жыгачтарга сейсмикалык кемер катары колдонулган тактайлар кагылат. Кемерди бекитерден мурда анын алдынан кийин устундарды байлаганга ылайыктап ченеп зымдарды өткөрүп коюу зарыл. Аны менен устундар байланып, дубал менен чатырдын байланышы камсыздалат.
Ылайдан дубал тургузууда пайдубалдын үстүнө узатасынан эки тактайды жаткырып, ага туурасынан тактайларды кагып (шаты сыяктуу), пайдубалга ташталган зымдар менен байлап койсо, бул дубалдын жылышып кетпөөсүнө көмөкчү болот.
Үйдүн төрт бурчунан тургузулган темир бетон өзөктөрдү пайдубал менен сейсмикалык кемерге бириктирүү керек. Пайдубал түптөлүп жатканда анын ичине темир өзөктөр үчүн арматураларды тигинен таштап бекитип, андан соң сейсмикалык кемерге кошо куюлат.
Үйдү бышкан кыштан тургузуп, анын үстүнөн сейсмикалык кемер куюшат. Эгерде бурчтарда түркүктөрү жок эле сейсмикалык кемер куюлса, анын эч кандай пайдасы тийбейт. Тескерисинче, дубалга ашыкча жүк болуп калат. Бул үйдүн чөгүүсүнө алып келет.

ШЫП
Жыгач материалдан шып жабууда рейкаларды устундун үстүнө кагуу керек. Эгер алдынан кагып койсо, шыпты жылуулоо үчүн төгүлгөн ылай оордугун салып түшүп кетет.
Устундардын арасына рейкаларды 45 градус кыйгач кылып уруу зарыл. Себеби үч бурчтук геометриядагы эң туруктуу фигура болгондуктан, устундардын кыйшаюусуна жол бербейт.
Шыпты жылуулоо үчүн ылайды жакшы ачыткыла. Ачытылып, саман аралаштырылган ылай шыптын бекемдигин да камсыздай турган клейдин кызматын аткарат.
Эгер шыпка плита жабыла турган болсо, анын жок дегенде 12 сантиметрден кем болбогон бөлүгү дубалга илиниши керек.
Эгер плитанын ордуна колго даярдалган бетон (монолит) куюлса, ал 10-15 сантиметр калыңдыкта куюлат. 10 сантиметрлик кылып куйса, анда тигинен коюп, аралыгы 1-1,5 метрден алыстыкта арматура «кабыргалар» байлануусу зарыл. 12-15 сантиметр калыңдыкта болсо «кабыргалардын» кереги жок.

ЧАТЫР
Дубалга орнотулган устундардын үстүнөн сөзсүз узатасынан жалпак тактай («мауэрлат» деп аташат) коюлуп, ага чатырдын айырмачтарын (стропило) кош мүйүздүү мык (скоба) менен бекитүү шарт. Бул тактай айырмачтардын жүгүн бир гана жерде кармабай, сейсмикалык кемерге тегиз таратып берет.
Чатырдын шифери жаандан дубалды коргоосу үчүн андан 50-70 сантиметрден ашып туруусу керек. Эгер дубалга үстүнөн суу тийип, айрым жерлери урап калса, шыпка жана чатырга терс таасирин тийгизет.
Жаан агызгыч жасоону эч качан эстен чыгарбаңыз.

ЭШИК, ТЕРЕЗЕ
Норма боюнча биздин аймакта терезенин туурасы 1,5 метр жана бийиктиги 1,5 метрге чейин, ал эми эшиктин туурасы 0,9 метр, бийиктиги 2 метрден ашпашы абзел.
Эшик, терезенин эки капталына сөзсүз тирөөчтөрдү коюу талап кылынат. Тирөөчтөр пайдубал менен дубалдын үстүндөгү сейсмикалык кемерге бириктирилип, эшик, терезенин үстүнөн сейсмикалык кемерге чейинки аралыктарын шаты сымал бири-бирине байлоо зарыл. Ал эми эшик-терезенин үстүнө туурасынан коюлган тирөөчтөргө жеткенде токтотуп койгон туура эмес. Жер титирегенде ал дубал өзүнчө кыймылдап калат.

Жогорудагы маалыматтар менен бөлүшкөн Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университетиндеги имараттарды долбоорлоо, тургузуу жана жер титирөөгө туруктуу курулуш кафедрасынын башчысы Жаныбек Маматов болду.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
29.04.2013. 11:22 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
583
Катталган:
16-05-2011
Соӊку аракети:
06-09-2016 10:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
жакшы кенеш
29.04.2013. 22:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
42
Катталган:
21-04-2013
Соӊку аракети:
12-12-2013 22:30
Жынысы:
Белгисиз
+1
кенешинерге чоон рахмат уйронсо болот
30.04.2013. 15:13 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
13
Катталган:
24-04-2013
Соӊку аракети:
18-12-2013 14:46
Жынысы:
Белгисиз
+1
Жакшы кенеш экен. Дагы ушундай кенештерден берип турсанар бизге дагы жакшы болот эле.
30.04.2013. 21:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
84
Катталган:
03-11-2012
Соӊку аракети:
03-07-2018 12:04
Жынысы:
Белгисиз
0
jakwy
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: