Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Саякбай Каралаевдин кызы Гүлсүн Саякбаева:«АТАМДЫН МЕДАЛЫН МУЗЕЙГЕ ӨТКӨРҮП ЖИБЕРИШКЕНДЕ ЫЙЛАДЫМ»

№548 3-май-9-май, 2013-ж


«Атамды күн сайын эстейм. Эстейин деп атайын отурбаганда деле көз алдыма келет. Дегеним, 500 сомду күнүгө эле колдонуп жатпайбызбы. Бирөөнүн колунан көрүп калсам деле атам ойго түшөт. Балдарым да майрамдарда «апа, сиздин көңүлүңүздү көтөрөлү дедик» деп атайын жапжаңы беш жүз сомдуктарды беришет. Ошол учурда жаш баладай сүйүнүп, атамды тирүү көрүп тургансып толкунданам» деп сөз баштады айтылуу манасчы Саякбай Каралаевдин кызы Гүлсүн Саякбаева.

– Үй-бүлөдө жалгыз эле сиз Саякбаева экенсиз...
– Атам, апам, менден башка беш бир тууганым тең Каралаевдер. Жалгыз мен гана Саякбаева. «Кыз да болсо менин атымды алып жүрсүн» деп тилек кылса керек, мен турмушка чыкканда апамдан «кызың фамилиясын өзгөртөм дебей элеби?» деп сураптыр. Ошондо атама «сиздин атыңызды алмаштырбайм» десем, аябай сүйүнгөн.

– Сиз көкүрөк күчүгү эмессизби, бөтөнчө жакшы көрчү беле?
– Ооба, атам мени «кенже сарым» деп өзгөчө жакшы көрөр эле. Биз алты бир тууганбыз. Улуу эжелерим Рабига, Каликан, Сайракандан кийинки байкелеримди Сыргак, Чубак деп аттарын «Манастан» алып коюптур. Чубак байкем киши өлтүрүүгө катыштыгы бар делинип 20 жылга кесилген болчу. Союз учурунда мындай иштер Орусиядан чечилчү эмес беле. Бул жактагы чоңдор да кийлигишип, чыгара алышкан эмес. Бирок атамдын суранычы менен сегиз жылын кыскартып беришкен экен. Түрмөдөн чыккан соң үйлөнгөн, бирок туяк калган жок. Сыргак байкемден бир кыз, бир уул бар. Ал 53 жашында оорудан улам кайтыш болду.
Ага-эжелеримдин баарынын көзү өтүп кетти. Агаларым болбогон соң атанын кызы деген наамды жалгыз алып жүрүш бир топ жоопкерчиликтүү. Мындан бир нече жыл мурун Аалы Токомбаев, Токтогул Сатылганов сыяктуу элибиздин чыгаандарын мамлекет алтын медаль менен сыйлаган. Алардын арасында атам да бар экен. Бул кабарды телевизордон угуп, президенттик администрация кызматкерлерине барсам, «ал кишинин уул-кыздары калган жок» деп медалын Тарых музейине өткөрүп жиберишиптир. Ошондо буркурап бир ыйладым десең.

– Заманынын залкар инсаны болгондуктан, балдарына жогорку билим берүүгө умтулса керек?
– Мен кичинемден эле журналист болгум келчү. Атам мени №28-орус мектепке берип коюптур. Мектептен кыргыз жазуучуларына басым деле жасалган эмес. ЖОЖго тапшырганымда сынакта «Баялинов эмнени жазды эле?» деп сурашты. Жообун билбей, өтпөй калгам. Курбу кызым экөөбүз геолог болобуз деп даярданып жүрсөк, атам өзү документтеримди Мединститутка алып барып тапшырып салыптыр. Ошентип, дарылоо бөлүмүн бүтүргөм. Азыр медициналык колледжде анатомиядан сабак берем. Сыргак агам журналист болуп «Кыргызстан маданияты» гезитинде иштеп жүрдү. Каликан эжем билим берүүнүн отличниги болуп жүрүп өттү. Эки эжем үй кожойкелери эле.

– Атаңыздын аты кайсы коомдук жерлерге ыйгарылган?
– Борборубуздагы Набережная көчөсү атамдын ысымын алып жүрөт. Аны мен чуркап жүрүп койдургам. Бирок көчөдө дагы деле эски жазуулар илинип турат. Баарынан кейигеним, Каралаев деген жазууну бир
дагы маршрутканын тактайчасынан көрбөйсүң.

– Атаңыздын көзү тирүү кезинде кайсы жерде турдуңуздар?
– Бишкек шаарынын Москва көчөсүндөгү көп кабаттуу үйдө жашадык. Атамдын жөнөкөй шартта жашаганын көргөн Мухтар Ауэзов «жүрүңүз, Казакстанга көчүрүп кетейин, жакшы шарт түзүп берем» дегенде атам «өз эл-жеримди таштап кете албайм» деп болбой койгону бар. Кыргыздын каймактары болгон бир нече жазуучулар да ошол үйдө турушчу. Кечинде бул адамдардын баарын биздин үйдөн көрүүгө болот эле. Чогулуп өткөн-кеткенди эстешип, бака-шака болуп отургандары көз алдымда. Атамдан отургандар «Манас» айтып берүүсүн бир нече жолу суранышканда гана атам «ээ, апасы, балдар «Манас» айт деп жатышат го» дечү. Апам «тур эми» дегенде анан кирген суудай баркылдап айтып кирчү.
Эл суранганда атамдын биринчи апама кайрылганынын чоң мааниси бар. Атам апама жаш кезинде абдан ашык болуп жүрүп жеткен экен. Анткени атам кедейдин үй-бүлөсүнөн чыгыптыр. 1916-жылкы үркүндө Кытайга да барып келиптир. Ошентип, «Манас» айтып жүрүп Бостеридеги чириген байдын кызын жактырып калат. Бай кедейге кызын жөн бермек беле. Апама өжөрлүгүнөн гана жеткен экен.

– Каада-салтыбызга ылайык калың да төлөбөптүр да?..
– Өзү кедей болсо эмнесин бермек эле?! Бир кыздуу болгондо атам менен апам таякелериме келишиптир. Ал учурда таятамдын көзү өтүп, ордун таякем басып калган экен. Барганда жакшы деле кабыл алышпаптыр. Кетерде таякем апамды алып калып, атамды кетирип жиберет. Аңгыча күн күркүрөп, жамгыр жаап, эшиктин алдындагы үч боз үйдүн экөөнө чагылган тийип өрттөнүп кетиптир. Таякем «касиеттүү кишини капа кылып коюптурмун» деп атамдын артынан киши жиберип алдырып, апамды кошуп берген экен.
Апам Бейшекан атамды өмүр бою жакшы көрүп, сыйлап жүрүп өттү. Бир нерсе болсо эле «атаңардан сурайлы. Атаңар ооруп калбасын» деп турчу.
Апам 64 жашында инсульттан жыгылып, 3 күндөн кийин дүйнө салды.

– Ата-эненин бирөөсү катуу, экинчиси болушчаак келет го?
– Атамдын дагы бир асыл сапаты – такыр баланы урушчу эмес. Урушкан адамды да жаман көрчү. Эгер апабыз бизди тилдеп калса, «айланайын балтагым, айланайын балтагым, бир ачууңду мага бер» деп тамашага салып жатып бизди коруп алчу. «Балтагым» дегени – апам бою кичинекей, толмоч
жан эле.

– Атаңыздын кайгырганы эсиңизде барбы?
– Атам «Манас» айтуучу катары таанылып, атагы элге тараса да, өз варианты бар манасчы делинип көпкө айтылбай жүрдү. Ичинен тымызын сыздап жүргөнүндө Мухтар Ауэзовдун аралашуусу, кыргыз жазуучуларынын колдоосу менен «Манас» эпосунун автору деген наам беришти. Жаш баладай кубанганын айтпа. Ошондон кийин эле Орусиянын Петрозаводск шаарына барып «Манас» айтты. Уюштуруучулар «20 мүнөттөн кийин белги беребиз, сиз дароо токтотуңуз» дешиптир. Ал жерден да эргип кетсе керек, эки саат айткан экен. Токтоно албай койгондо эл кыймылсыз отуруп угуптур да, аягында тура калып кол чабышыптыр.

– «Манас» айтпай калган учуру болгонбу?
– Апамдан ажыраганы атам өзүн бир топ таштап, «Манас» айтпай калды. Дал ошол маалда атамды Алматыдан издеп келишип, үч пластинкага үнүн жаздырып кетишти. Ар бири эки жарым сааттан болчу. Жаздырууга келгендер бир айлык план коюп келишкен экен. Бирок менин «силерге бул кишинин «Манасы» керек болсо, мага өзү керек. Ооруп калат, токтоткула» деген талаптарыма нааразы болуп жатып 10 күндүн ичинде бүтүрүштү. Көрсө, мен жумушка кетерим менен атам «келе калгыла, жанагы кызым жокто айтып берем» деп чакырып алчу экен. Ал маалда атамдын кан басымы жогору болуп, кыйналып жаткан эле. Ошентип, 76 жашында инсульттан каза болду.

Улуу манасчы Саякбай Каралаев Көл кылаасына караштуу Тоң районундагы Ак-Өлөң айылында 1894-жылы сентябрь айында жарыкка келген.
Залкардын «Манаска» жакын болушуна чоң энеси Дакиш апанын эмгеги өтө чоң. Ал ар түрдүү жомокторду, «Манас» эпосунан үзүндүлөрдү небересине көп айтып берчү.
1935-жылдан баштап «Манас» эпосун С.Каралаевдин варианты боюнча жазуу колго алынган. «Манас» эпосунун бул вариантынын көлөмү 500 533 ыр сабынан турат.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg


Саякбай Каралаевдин "эрке сарысы"

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(20)
Super TV
04.05.2013. 10:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
26-01-2013
Соӊку аракети:
09-09-2017 14:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Англия, Лондон
+3
Улуу Манасчыбыздын кызы так кыргызча суйлой албай жатканы уят элего!
Super TV
04.05.2013. 14:34 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
01-09-2011
Соӊку аракети:
08-06-2014 19:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Союз учурундагы орус тилинин таасири катуу тийген кыргыздар, ушинтип чала-кыргыз болуп калышкан, бирок союз маалында ушундай болчу деп шылтоо кылыш туура эмес.
Super TV
04.05.2013. 21:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
42
Катталган:
12-03-2013
Соӊку аракети:
14-12-2017 05:52
Жынысы:
Белгисиз
0
ммм
Super TV
05.05.2013. 08:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
212
Катталган:
05-11-2011
Соӊку аракети:
19-06-2018 18:27
Жынысы:
Белгисиз
0
ммм,мен да кошулат элем атасынын суроту тепселенип жатса ким болсо да жаман болот болуш керек.
Super TV
06.05.2013. 00:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
289
Катталган:
19-01-2013
Соӊку аракети:
11-07-2018 00:21
Жынысы:
Белгисиз
0
бул жакта туруп мен уялып кеттим.Кыргызча эле суйлобойбу деймда.Улуу МАНАСчы атабыздын кызы ушинтип турса эми башка улуулардын балдарын айтбай эле койоюн
Super TV
06.05.2013. 09:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
20-02-2013
Соӊку аракети:
18-01-2018 22:31
Жынысы:
Белгисиз
-1
Жакшы суйлоп бериптир. Бирок орусча деле тушунсок болот экен го.Аны кыргыз тилин билбейт экен деп кемсинткенибиз болбойт го. Андан коро жалгыз Саякбаевага колдооо косотолу.
06.05.2013. 11:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
215
Катталган:
03-09-2010
Соӊку аракети:
01-02-2017 15:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Талантына таазим, жаткан жери бейиш болсун, алла таала бейиштен жай берсин.
14.05.2013. 00:03 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
146
Катталган:
15-09-2009
Соӊку аракети:
15-12-2013 17:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Titi, алтын эмес , арзан бир метал менен бергенин жакшы эмес экен
Super TV
06.05.2013. 15:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
04-06-2011
Соӊку аракети:
06-01-2018 13:45
Жынысы:
Белгисиз
0
MGN EXTRA дүкөнүнүн ээси жакшы киши,бирок Туркияда акчаны акция эмес башка балэкет болсо да басып чыгарбайт, акчадагы адамдын сүрөтүндө тепселетпейт болчу. Ошондуктан тийиштүү чара көрүлүүсү керек. Оң рулдуу машина жөнүндө же койго паспорт берүү жөнүндө же Кыргызстан санта клаустун мекенидебей ушул маселелерге көңүл бөлү
06.05.2013. 21:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
388
Катталган:
25-09-2012
Соӊку аракети:
18-09-2018 18:59
Жынысы:
Белгисиз
0
супер инфо чон рахмат.жакшы маалыматтарды билип алдым.жакшы макала болуптур.кайдагы айгерим пайгеримдерди окугуча.
08.05.2013. 02:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
127
Катталган:
11-08-2012
Соӊку аракети:
14-01-2017 06:16
Жынысы:
Белгисиз
0
mahabat., сага кошулам
07.05.2013. 18:07 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
25-11-2012
Соӊку аракети:
13-01-2014 17:18
Жынысы:
Белгисиз
0
ушундай залкарлар дагы жаралар бекен Кыргызда??? Арбагы кыргыз элин колдосун. Эже сизге узун омур. Неберелериниз таятасына келет экен томпойушуп.
07.05.2013. 22:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
148
Катталган:
23-10-2011
Соӊку аракети:
18-09-2018 19:50
Жынысы:
Белгисиз
0
жаткан жери жайлуу карангы жери жарык болсун кадимкидей башкача болуп окудум таасирленип мындай адам экинчи жолу жаралбаса керек кыргызыбыздын сыймыгы
09.05.2013. 21:38 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
676
Катталган:
06-11-2012
Соӊку аракети:
14-07-2014 22:40
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
..........sonuuuuuun jerde
0
оххх жыргап окудум анан керектуу маалымат экен
10.05.2013. 10:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
102
Катталган:
08-04-2011
Соӊку аракети:
07-04-2017 23:34
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
BISHKEK
0
Жыйырма мунот берсе, эргип кетип эки саат айткан жерин элестетип алып башкача болуп кеттим. Ушундай мыкты таланттарды, улуу адамдарды эскерип жазып туруу керек деп ойлойм. Мыкты макала.
11.05.2013. 07:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
388
Катталган:
25-09-2012
Соӊку аракети:
18-09-2018 18:59
Жынысы:
Белгисиз
0
супер инфо сиздерден дагы А.Осмонов И.Разаков К.Тыныстанов И.Ахунбаев жана башка айтып отурса ото коп кыргыздын чыгаан инсандары тууралуу макала чыгарышыныздарды суранам.Азыркы убакта кыргыздар такыр эле башкача болуп баратабыз.Жогорудагы агаларымдай адамдар жокко эсе.Балким мыкты адамдар тууралуу окуп аларды эскерип туура жолго тушоттурбуз
13.05.2013. 12:04 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
2058
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 18:13
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
mahabat.,
Саламатсызбы! Сунушуңузга рахмат! Тиешелүү бөлүмгө кабарлап коебуз)))
17.05.2013. 17:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
106
Катталган:
19-04-2007
Соӊку аракети:
16-01-2018 19:30
Жынысы:
Белгисиз
0
mahabat.,
ии дагы ии анан гос.архивден суротторду кобуроо колдонгулачы биз учун ошолор да кызык табышмак.
12.05.2013. 11:49 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
116
Катталган:
24-01-2013
Соӊку аракети:
31-12-2013 21:34
Жынысы:
Белгисиз
0
Менда окуп жатып башкача болдум. Озу кыргыздар кандай калк экенибизге тушунбой кетем. Эн жакшысы элдин эсинде туболук сакталып калганы. Разаковдун омур баяны жазылган китепти окуп алып кадимкидей журогум ооруп депрессияга тушком азыр да эстесем журогум туйлап алат.
17.05.2013. 17:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
106
Катталган:
19-04-2007
Соӊку аракети:
16-01-2018 19:30
Жынысы:
Белгисиз
0
кызы эмес даже биз учун сыймык да С.Каралаев. бирок чынэле каралаевдын кочосун 1-жолу уктум бут эле набережная дешет го... ушуларды ойлоп окуносун баркы жок болгонуна баалабаганыбызга
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: