Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ТАСМА КОШТОГОН ӨМҮРЛӨР ЖЕ КЫРГЫЗ РЕЖИСCЁРЛОРУ

№350 17-23-июль, 2009-ж.


Фильмге жан киргизген же узак өмүр тартуулаган режиссёрлор эмеспи. “Кыргыз керемети” деп атак алган кыргыз киносун дүйнөгө тааныткан адамдардын эмгеги да ат көтөргүс. Режиссёрлордун көч башында, албетте, Мелис Убукеев турган. Анын атактуу “Акмөөр” фильминен кийин кыргыз киносу өнүгүү жолуна түшкөн. Эмесе, өмүрлөрүн тасма коштогон улуу кыргыз режиссёрлору назарыңыздарда.

Төлөмүш Океев

  • Кинорежиссёр
  • Кызыгы – “Уркуя” фильминде режиссёр өзү бутун күйгүзүп алган
  • Атак алып келген фильми – “Уркуя”, «Махабат закымдары»
  • Тарткан фильмдери – “Кызыл алма”, “Ак илбирстин тукуму”, “Махабат закымдары” ж.б.
  • Учурда – Кыргыз киностудиясы Төлөмүш Океевдин атында

Төлөмүш Океев 25 жашында ийгиликке жеткен биринчи кыргыз режиссёру. Анын эң алгачкы эмгеги – “Бакайдын жайыты”. Дипломдук ишин жазганга камынып, “эмне тууралуу тартсам?” деп ойлонуп жатып, өзүнүн балалыгы тууралуу тасма тарткысы келет. Айткандай эле фильмдин биринчи аталышы “Биздин балалыктын асманы” эле. Режиссёрдун эң мыкты фильми «Уркуя» тасмасы болгон. Бул фильмди тартып жатканда өрттөнүп жаткан үйдөн эки бала менен Сабира Күмүшалиева чыга албай калат. Эптеп чыгып кетишкенден кийин өрттөнгөн үйдүн шыбы кулап түшөт. Ошол кымкуутта режиссёрдун бутуна күйүп жаткан от түшүп кетет. Эртеси аман калганына кубанып, Төлөмүш Океев кино тарткан топко той кылган экен.
Режиссёрдун ийгилигиндеги эң биринчи туура кадамы актёрлорду туура тандаганында. Замандаштарынын айтуусунда, бул жаатта Төлөмүш Океев өтө мыкты чебер болгон. Уркуянын ролуна көптөгөн кыз-келиндер келет. Каршы-терши баскан Төлөмүш Океевге бири да жакпайт. “Мен каалаган нерсе жок болуп жатат” деп ойлуу туруп, анан өзүнүн машинасы менен кыргыз драма театрына барып, Таттыбүбү Турсунбаеваны алып келип тартып баштаган экен. 1990-жылдары заманга байланыштуу кино жаатына көңүл бурулбай калат. 1993-жылы Төлөмүш Океев Кыргызстандын Түркия Республикасына Толук ыйгарым укуктуу элчи болуп дайындалат. Ал эми 2001-жылы 18-декабрда айтылуу режиссёр Анкара шаарында көз жумат.

Болот Шамшиев

  • Кинорежиссёр, актёр
  • Сыйлыктары – СССРдин Эл артисти, Кыргыз ССРинин Эл артисти
  • Кызыгы – Режиссёрлукту максат кылса да, биринчи кадамы актёрлуктан башталган
  • Атак алып келген фильми – “Ак кеме”
  • Тарткан фильмдери – “Биринчи мугалим”, “Эрте келген турналар”, “Караш-Караш окуясы”, “Ысык-Көлдүн кызгалдактары”

Болот Шамшиев атактуу режиссёр гана эмес, актёр дагы. Москвада окуп жүр­гөндө Лариса Шепитьконун “Зной” аттуу фильминде Кемел аттуу баланын ролун аткарган.
Кокустуктанбы же окшоштуктанбы, Төлөмүш Океев менен Болот Шамшиевдин экөө тең Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларына сценарий жазып, атак-даңкка жетишкен. Болот Шамшиевдин эң мыкты фильми, албетте, “Ак кеме”.
Режиссёр Шамшиев Чыңгыз Айтматовдон токойдо таятасы менен жашаган бала тууралуу аңгемени укканда абдан таасирленип калган. Кийин “Ак кеме” повестин журналдан окуп, анын негизинде кино тартуу идеясы оюнан кетпей коёт. Тасма 1976-жылы тартылып бүтөт. Фильм ошол жылы Бүткүл союздук кинофестивалдын баш байгесине, СССР Мамлекеттик сыйлыгына ээ болот. Бул тасмадагы бугунун мүйүзүнө илинген бешиктеги бала Болот Шамшиевдин өзүнүн баласы эле. Бешикке куурчакты илсе, бугу таптакыр сууга кирбей коёт. Ал эми бугунун мүйүзүнө илгенге эч ким даап баласын бербейт. Айласы кеткенде Шамшиев аялы актриса Айтурган Темированы айылга дүкөнгө жиберип коюп, өзүнүн баласын бешикке салып, бугунун мүйүзүнө илет. Бактыга жараша, бугу баланы сууга агызып жибербей аман алып чыккан экен. Бул, албетте, режиссёрдун кесибине болгон сүйүүсү деп айтсак болот.

Актан Арым Кубат

  • Кинорежиссёр, сүрөтчү
  • Кызыгы – “Бешкемпир” тасмасын өзүнүн турмушунан алып жазган
  • Сыйлыгы – Кыргызстандын
    Эл артисти
  • Атак алып келген фильми – “Маймыл”
  • Белгилүү фильмдери – “Маймыл”, “Бешкемпир”, “Сүйүүнүн өз асманы бар”

Өткөөл мезгилде кино искусствосу анчалык маа­ниге алынбай калган кезде Актан Абдыкалыковдун аты Кыргызстанга жаңырды. Ириде анын “Бешкемпир”, ага эле удаа чыккан “Маймыл” фильмдери буга себепкер болду. Актан Абдыкалыков кичинесинен эле сүрөт тартканга шыктуу болгон. Азыркы кинорежиссёр бала кезинде «космоско учсам» деп кыялданса, кийинчерээк «сүрөтчү болсом» деп кыялга баткан. Ооба, азыр Актан мыкты сүрөтчү. Жашоонун ар кыл боёгун тасмага кошуп, кыргыз киносун жаңы тепкичке көтөрүп, мурдагыларга окшобогон агым болуп кирип келди.
Анын адамдык тагдыры өзүнчө киного тартканга татыктуу. Ал бакма бала. «Байке, жеңе» деп жүргөн чоочун адамдар өзүнүн ата-энеси экенин билип, көкүрөгүндөгү кичинекей ааламы астын-үстүн болгон. Бакма баланын арманын, ыйын, сүйүүсүн, тилегин «Бешкемпир» киносунда чагылдырды. Ал эми андагы чыт курсак балдардын оюну, кылыктары так эле өзүнүн башынан өткөн. “Маймыл” фильми чыккандан кийин көптөгөн сыйлыктарга ээ болду. Атай кетсек, жакшы режиссура үчүн «Листопад» кинофестивалында сыйлыкка ээ болот. Ошондой эле “Оскар” сыйлыгына сунушталган.

Эрнест Абдыжапаров

  • Кинорежиссёр, сценарист
  • Кызыгы – Окубай эле өзүн-өзү режиссёр атап алган
  • Сыйлыгы – «Кыргызстан» жаштар сыйлыгынын лауреаты
  • Сенсация жараткан фильми – “Боз салкын”
  • Эмгектери – “Менин пирим Алмамбет”, “Таранчы”, “Айыл өкмөтү”, “Боз салкын”, “Уурунун махабаты”
  • Учурда – Улуттук «Кыргызфильм» киностудиясында эмгектенет, көркөм кеңештин мүчөсү

Абдыжапаров кичине кезинен эле киного кызыккан. 60-жылдары кыргыз киносу өр­күндөп турганда ар бир айылда кинотеатрлар болгон экен. “Ал кезде бир аз акча колубузга тийип калса эле киного барчубуз. Ошол кезде менде да кино тартсам деген кыял пайда болгон. Адатта кичине балдардын кыялы өзгөрүп кетет го. Мен 5-классымдан тартып эле режиссёр болом дечүмүн. Ошол максатым өмүр бою өзгөргөн жок” деп эскерет. Бирок турмуштун оор капшабында ал кыялын оңой эле орундатып коюуга болбоду. Башка кесип менен алектенсе да, көкүрөгүнүн түпкүрүндө катылган кыялы кала берди. Ошентип, 1993-жылы гана кино өнөрүнө аралаша баштайт.
Анын биринчи тасмасы “Таранчы” эл оозуна алынган. Бул тасмасы Эрнестти он жыл бою баккан экен. Ошол тас­мадан түшкөн акчага машина алып, таксист болуп жүрүп, үйбүлөсүн багат. “Боз салкын” тасмасы кийинки жылдары тартылган эң мыкты тасмалардын катарына кирет.

Нурбек Эген

  • Кинорежиссёр
  • Сыйлыктары – Япония кинофес­тивалынын лауреаты, "Бронзовая лягушка" сыйлыгы; Москва - "Святая Анна" кинофестивалынын лауреаты; Эл аралык Балтика жана КМШ өлкөлөрүнүн XIV "Киношок" фестивалынын "Продюсердик дебют" сыйлыгы
  • Кызыгы – Өзү Москвада жашаганы менен, Кыргызстандын бардык жаңылыктарынан кабардар
  • Мыкты фильми – «Аталар керээзи»
  • Тарткан фильмдери – «Виллисы», «Сеть», «Санжыра», «Тайный знак»

Жаш, талант­туу режиссёр Нурбек Эген 8-класста эң биринчи жолу режиссёр деген кесиптин бар экенин билип, бул өнөргө кызыгы арта баштайт. 1994-жылы Москва шаарындагы ВГИКке тапшырып, В.И.Хоти­нен­ко­нун кол алдында 6 жылдык режиссёрлук курсту окуганга укук алган. Окуунун акчасын төлөш үчүн Нурбектин атасы машинасын сатууну чечкен. Бул 1-курстун контракт акысын төлөгөнгө гана жеткен. Андан соң Нурбек өзүнүн жанын өзү багууну чечип, короо шыпыргыч болуп орношот. Күн сайын эртең мененки саат 6дан 8ге чейин короо тазалап, андан соң сабакка, кечкисин кинотеатрга барып спектакль көрчү. Мына ушундай график менен Нурбек эки жарым жыл жашайт. Андан соң режиссёр талантынын арты менен тынбай эмгектенип отуруп, чоң шаарда өз ордун табат. Анын “Аталар керээзи” фильми эң мыкты фильм катары өз баасын алган.
Учурда Нурбек жубайы Ирина, уулу Данияр менен Москва шаарында жашайт.

(Уландысы кийинки санда)

Нуржамал Жийдебаева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: