Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЧЕРДИ ЖАЗГАН БИЛЬЯРД

№352 31-июль-6-август, 2009-ж.


Бильярд учурда жаш-кары дебей кызыгып ойногон оюндардын бири болуп саналат. Оюндун негизги максаты – кийдин жардамы менен столдун үстүндө чачылган шариктерди уячаларга киргизүү. Бул оюндун бир кызыгына кирип кетсең, баш тартуу кыйын экендиги анык...

Тарыхынан

Бильярд Азияда жаралганы талашсыз. Бирок ушул күнгө чейин Индияда же Кытайда биринчи ойлонуп табылганы такталбаган бойдон келет. Ал эми бул оюн Европага, атап айтканда, Англия жана Францияга XV-XVI кылымдарда тарала баштаган. Оюндун аталышы туралуу да көптөгөн ойлор бар. Алардын бири боюнча оюндун аталышы "billart" деген француз сөзүнөн алынып, “жыгач таяк” дегенди түшүндүрөт. Башка варианты боюнча, "ball-yerds" деген эки англис сөзүнөн туруп, “топ” жана “таяк” деген маанини берет. Алгачкы бильярд столдору менен учурдагы столдордун ­айырмасы асман менен жердей. Учурдагы оюндун негизги куралы болгон кий ал учурда жөнөкөй гана таякча болчу. Оюн шариктери болсо пилдин сөөгүнөн жасалып, бир топ эле салмактуу келген.
XVI-XVII кылымдардан баштап бильярд столдоруна өзгөрүү кире баштаган. Шариктер кирүүчү жыртыкчаларга (лузаларга) атайын торчолор тагылат. Стол үстүндө шариктердин жакшы түртүлүп, жылуусу үчүн бильярд столунун четтери каучук менен бекитилип, койдун жүнүнөн жасалган кездеме менен каптала баштаган.
Орусияга бильярдды Батыш Европадан Пётр I алып келген десек болот. Ошол мезгилден тарта бул оюн аябай популярдуулукка жетип, ар бир эс алуу жайдан бильярд столун көрүүгө болот эле. Ал эмес XIX кылымда Орусияда оюндун эрежелери камтылган атайын китепче (автору профессионал бильярдчы Ерыкалов) чыккан. Спорт түрлөрүнүн арасында алгачкы дүйнө чемпиондугу дал ушул бильярд боюнча өткөн (1873). АКШда өткөн ошол тарыхый мелдеште франциялык Гарнье аттуу бильярдчы чемпион аталган.
Кийинчерээк бильярд оюнуна спорттун бир түрү катары маани бери­ле баштаган. Учурда бильярд сүйүү­чү­лөрдүн клубдары, “ФИДЕ” – бильярддын иштерин жөнгө салып туруучу дүйнөлүк федерацияда ачылган. Ал 1998-жылы Япониянын Нагано шаарында уюшулган.

Эрежелеринен

1. Эс алуу жайларында бильярд столдору бири-биринен алыс турат. Ошентсе да коңшу столдогу оюнчу шарикти мээлеп жаткан учурда жанынан өтүүгө болбойт. Ошондой эле коңшу столдо болуп жаткан оюнду тигилип кароого да тыюу салынат.
2. Шарды согууга мээлеп турган учур – эң негизги учур. Бул убакта коңшу столдогу оюнчу шарды атууга даярданып жатканда, аны сүйлөп же дагы башка нерселер менен алаксытууга болбойт.
3. Алкоголь ичимдиги куюлган бокалды столдун үстүнө коюп же столдун өзүн таянып туруу жаман адат катары кабыл алынат.
4. Эч качан бир оюнчу мээлеп жатканда анын атаандашы тешикченин (лузанын) жанына турбашы керек.
5. Бильярддын атайын формасы жок болсо да, кийимге чоң маани бе­рүү зарыл. Кийимдин тыкан болуп, столдун булуң-бурчуна жабышпоосу керек.
6. Бильярдда бардык спорт түр­лөрүндөй эле “таза оюн” (“Fair play”) деген түшүнүк бар. Шарды туу­ра эмес атып алсаңыз, сөзсүз түрдө бул тууралуу сиз менен ойноп жаткан адамга билдиришиңиз керек. Эгерде туура эмес атканын көрүп калсаңыз, оюнчу катасын моюнуна алгыча атууга шашылбаңыз.
7. Атаандаш аткандан кийин шариктер токтомоюнча, мээлөөнүн кажети жок.

Бильярд оюнунун түрлөрү

  • Карамболь (француз бильярды)
  • Орусча бильярд
  • Американка (эркин пирамида)
  • Москва пирамидасы
  • Динамикалык пирамида (невалык)
  • Снукер (англис бильярды)
  • Пул (америка бильярды)
  • Новус (скандинавиялык бильярд)

Бильярд шарын согуунун түрлөрү

Клапштош – шарды жөнөкөй, түз уруу
Накат – акырын тоголотуп уруу
Оттяжка – шарды кайра өзүңө тоголонуп келгендей кылып согуу
Перескок – шарды секиртип атуу

Эгер «үйгө бильярд орнотом» деген оюңуз болсо...

Эң биринчиден, бильярд коюлуучу бөлмөнүн полунун 1 чарчы метри 200 килограммдан жогору салмакты көтөрө тургандай бышык болуусу зарыл. Ошондой эле маани берүүчү нерсе, полдун түздүгү талап кылынат. Андан сырткары, бөлмөнүн нымдуулугу жогору болбошу кажет. Бөлмөгө берилүүчү жарыкты да туура тандаш керек. Колдон келсе, бильярд үчүн лампаларды алып, аны столдун үс­тү­нөн бир метр бийиктикке илип койгон ыңгайлуу.

Бильярд тууралуу кызыктуу фактылар

“Кикс” деген термин бильярдда “ийгиликсиз сокку” деп түшүн­дү­рүлсө, музыка дүйнөсүндө “жогорку нотадагы үндүн үзүлүп кетиши” дегенди да түшүн­дүрөт.
Владимир Маяковский менен Михаил Булгаков бильярд оюну боюнча элдешкис атаандаштардан болушкан. Бир жолу Маяковский бильярддан көп суммадагы акчаны уттуруп жиберип, жарыкка чыга элек “Ыр кантип жазылат?” деген статьясынын гонорарын койгону да айтылып келет.
Голливуд актёру Том Круз “Акчалардын өңү” (“Цвет денег”) тасмасына тартылууда бильярд оюнунун оор түрлөрүн өзү аткарган. Ушундан улам режиссёр Мартин Скорсезе актёрдун мыкты бильярд оюнчусу экенине баа берген.


Бильярдды сүйгөн белгилүүлөр эмне дейт?

Назми, ырчы

– Бильярдды кайдан үйрөнгөнсүң, турмушка чыккандан кийин ойноп жатасыңбы?

– Бильярдды студент кезден баштап эле ойноп келем. Бул оюнга кызыгып калышыма Марат деген байкем себепчи болгон. Ал досторун таппай калганда эле мени ээрчитип алчу. Анан ырдап жүрүп, гастролдо жүргөндө кесиптеш балдар менен ойноп, тажрыйба топтогом. Азыр турмушка чыксам дагы бильярдды таштаган жокмун. Анткени жолдошум да бильярдга кызыгат, мыкты ойнойт. Андыктан экөөбүз дайыма мелдешип ойноп турабыз. 200 сомдон “ставка” коюп алабыз.


Канат Бегалиев, балбан

– Эгерде мүмкүнчүлүк болсо, кү­рөштөн тышкары бильярд боюнча да профессионалдык мелдештерге катышат белеңиз?

– Бильярд мен үчүн мелдештерге даярдануумдун бир бөлүгү болуп саналат. Анткени аны мелдештерге барар алдында оюмду топтоп, ашыкча ойлонуудан алыс болуш үчүн гана ойнойм. Ар бир спортчу мелдеш алдында кабатырланып, түрдүү ойлор менен алпурушат. Мына ошондойдо ойду бир жерге жыйнап, “күйүп” кетпөө абдан маанилүү. Бильярд мени дал ошондой ойлордон арылтып, жардам берет. Ошондуктан бильярд боюнча профессионалдык мелдештерге катышуу оюмда да жок.


Зайлан Адамов, бильярдчы

– Бильярддан иштеп тапкан акчаңыз өзүңүзгө жетеби? Бильярдды үйрөнүүнү каалагандарга кеңешиңиз?

– Албетте, миллион, миллиардды ойноп таба албайсың. Бирок, кудайга шүгүр, жакшы эле табам. Айта кетсем, бир жолу Москвада 3 сааттын ичинде 50 миң рубль утуп алгам. Анан дагы Алматыда өткөн Дүйнөлүк кубокто 1500 долларга ээ болгонумду айта алам. Ал эми бильярдды мыкты ойноону каалагандарга бир гана кеңеш берем: “Ойногула, бирок эч качан мактанбагыла!”. Бул оюнда мактанууга болбойт, мактанган адам дароо эле утулуп калат. Бильярддын ушундай анты бар.


Бек Борбиев, обончу жана аткаруучу

– Эл арасында сизди Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген бильярдчысы” деп айтып калышат. Бильярдга канча убакыт жана канча акча коротосуз?

– Ха-ха, Эмгек сиңирген бильярдчы болгондой кыйратып деле ойной албайм. Бирок бул оюнга бир топ эле кызыгуум бар. “Кыйынмын” деген оюнчуларды деле утуп койгон күндөр болгон. Эми мен жумасына 2-3 жолу ойноп турам. Оюн кызыктуу болуп кетсе, убакытты деле карабай калабыз. Бир барганда капчыгымдан 200-300 сомдой эле коротом. Көбүнчөсү утуп алам.


Бахияна Сатылганова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
04.08.2009. 01:52 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Менин эми бильярдга кызыгуум арта баштады!:-)))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: