Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ТАШТАНДЫГА АРАЛАШКАН ТУРМУШ

№354 14-20-август, 2009-ж.


Бишкекти айланта салынган жаңы конуштар борбор калаабызды акырындан “муунтуп” баратат. Жадакалса жаңы конуштар шаардык таштандынын тегерек-четине чейин салынууда. “Бул жерге жаңы конуш кандайча пайда болгон? Шаар бийлиги кантип уруксат берди экен?” деген суроо бизди бир топтон бери тынчсыздандырып келет.

“Арманыбыз аттын башындай”

“Миң уккандан бир көргөн артык” деп коюшат эмеспи. Бир канча жолу көргөнүбүзгө карабай, өз суроолорубузга жооп алмакчы болуп, шаардык таштанды тарапка бет алдык. Мына, көздөгөн жерибизге да жеттик. Каңылжаарды ачыштырган жыт алыстан эле келди. Жакындаган сайын бул жыт күчөп баратты. Бир топ гектар аянтты ээлеп жаткан таштандыны айлана топ-топ болуп каргалар учуп жүрүшөт. Ошол каргага толгон боз чаңдуу асман алдында, таштандыга катар эле жаңы конуш жатат. Боз топурактын чаңын чыгара басып, биринчи кадамды айылдыктар менен баарлашуудан баштадык. Өзүн Инаят деп тааныштырган эженин үйү таштандылардын так четине салынган экен. Колуна чака кармап, сууга бараткан аны биз кепке тарттык.
– Инаят эже, таштандынын жанында жашаган бир топ эле ыңгайсыз болсо керек?
– Ий, айтып отурсам, арманым аттын башындай. Мен бул үйдү арзанына карап 1500 долларга сатып алып, эми башты мыкчый өкүнүп жүрөм. Саткан адамдар да мени алдашыптыр. Алардын айтымына караганда, бул жер бардык шарттары бар, кадимки эле жаңы конуштардын бириндей болмок. Көрсө, бул жерге Бишкек шаардык Архитектура жана шаар курулуш башкармалыгы тараптан уруксат берилбептир. Тургундардын басымдуу бөлүгү жерди мыйзамсыз басып алышып, үй салышыптыр. Муну мен үйдү алгандан кийин билип отурам. Арзанына качырам деп чымын-чиркейге таланып, жагымсыз жыт менен дем алып, күн кечирип жатабыз. Бул көйгөйлөрүбүздү айтып, канча жерге арыз жазып, канча эшикти тештик. Эч жыйынтык чыкпады. Эми “захват” кылынып алынса деле эл отурукташып, үй куруп алышкандан кийин шаар бийлиги бул жактын шартын аз болсо да жакшыртууга аракет кылышы керек деп ойлойм. Кийинчерээк эле айылдын тургундары мага далысын сала башташты. Тиги же бул жакка арыз жазалы десек эле качып калышты.
Бизде Рыскулбеков Осмон деген өзүн-өзү эле бул айылга башчы кылып шайлап алган адам бар. Көрсө, ал элди коркутуп-үркүтүп, “ашыкча сүйлөбөй, тынч жашагыла” деп коюптур. Чогулуш болгондо мени атайлап эле чакыртпайт. Дагы эмнелерди айтып жатканын билбейм. Мени менен маселелерди чечели деп чуркап жүргөн Марафат аттуу келин ушул кишинин айынан беш баласы менен бул жерден кетүүгө да аргасыз болду. Тим эле элди өзү билет. Бул жерде деле жашабайт. Кез-кезде келип, жерлерин сатып, элге чогулуш өткөрүмүш болуп коюп жоголуп кетет. Баарынан да окуу жылы жакындап келе жатканда балалууларга азап болду. Биздин балдарды эч бир мектеп кабыл албайт экен. Мен неберемди киргизем деп бутум үзүлгүчө чуркап жүргөн кезим. Кайсы жакка барбайын, «жашаган жериңден аныктама алып кел» дейт. Бул жерден алып барайын деп акыры Осмонго кайрылсам, ал ичи толтурулбаган кагазды карматты. Эми аны алып барган жерим жаратабы, жаратпайбы деп беймаза болуп турам.

“Үмүтүбүздү үзбөй жашап келебиз”

Ал эми Ны­шанбүбү аттуу апа төрт жылдан бери бул конушка электр жарыгы келишин күтүп, үмүтүн үз­бөй жашап келет экен. Бизди көрүп басып келген бул апаны да кепке тарттык.
– Апа, айылда зым-карагай­лар көрүнбөйт, электр жарыгы жок көрүнөт...
– Биздин айыл сырттан келгендерге өзүнчө эле экзотика же шумдук көрүнөт болушу керек. Айла жок, азыркы замандан эки кылым артта калгандай элебиз. Силер айтмакчы, свет деген эмне экенин унутуп деле калдык. Анысы аз келгенсип, сууну да 3 чакырым алыстыктан ташып келип ичебиз. Шарты барлар машиналары менен алып келишет. Ал эми бизге окшогондор ичерге сууну кылдырап, кол араба менен ташыйбыз.
– Бул жерге кандайча отурукташып калдыңар эле?
– 2006-жылы жерди “захват” кылмай башталбады беле, ошондо алганбыз. Батирден батирге көчүп, тап­ка­ныңды ичпей-жебей кожоюнга төлөп жашагандан көрө үңкүр да болсо үйүң болгон жакшы эмеспи. Негизи, бул айылдын тургундарынын көбү эле ошол “захват” кезинде жер алып, үй салгандар. Баары эле жыргаганы үчүн бул жерде жашап жаткан жок да. Ошол себептен үйлөр салынып, чоң айылга айлансак да ушул убакка чейин свети, суусу жок куурап отурабыз. Көп эле чоңдор келип жыргатып, “баарын жасап беребиз” деп кетишет. Айылдын бир топ тургундары үйлөрүн сатыкка коюшту. Дагы бирөөлөрү тургуза баштаган үйлөрүн бүтүрбөй, таштап кетип жатышат. Айыл ичинде “бир чоң бул жерди толугу менен сатып алган жатыптыр” деген да сөздөр тарап жатат. “Шамал болбосо, чөптүн башы кыймылдабайт” дейт эмеспи. Анысы чын болсо, дагы шорубуз катат окшойт. Президентке деле кат жазып көрдүк. Жетпей жатат окшойт. Балким, силердин гезиттен окуп биздин көйгөйгө көңүл буруп коёттур. Жакында эл каттоо болгондо айылда 3000 түтүн бар экенин билдик. Бир түтүндө эле жок дегенде төрт адам жашайт. Ушунча адам үмүтүбүздү үзбөй жашап келебиз.

“Балдарыбыз көп ооручу болду”

Турсунай деген айым бул айылдын жаш балдары ар кандай инфекциялардын айынан көп жабыркап жатканын билдирди. “Бала деген бала да, кой дегенге болбой, таштандыга барып ойношот. Анан эле оозу-мурдуларына жара чыгып, ооруп калышат. Жеке балдар гана эмес, чоңдор деле ооруп жатабыз. Айла жок, үйүбүз жок болсо, кайда барып жашамак элек?”,- деп ийин куушурат.
Таштандылардын четине тамак-аш саткан күркө ачып алган Айдар аттуу жигит биздин эмне максатта келгенибизди уккан соң сүйлөшүүдөн баш тартты. Электр тогу жок болгон соң күркөдө муздаткыч да жок экен. Бирок муздаткычта сакталып сатылуучу тамак-аштын түрү турат. Аларды кантип сактап, элге сатат болду экен деп жооп таба албадык. Негедир, Айдарга окшоп биздин суроолорубузга жооп берүүдөн качкан тургундар көп болду. Алар жерди мыйзамсыз түрдө басып алганы үчүн уялышабы же дагы башка себеби барбы, биле албадык.

“Күнүнө 1000 тоннадай таштанды төгүлөт”

Конуштун тургундары менен баарлашып алып шаардык таштандыда иштеген адамдар менен баарлашууну чечтик. 15 жылдан бери механик болуп эмгектенген Марат агай: “Мындай көй­гөйгө айылдыктар өздөрү кү­нө­лүү”,- деп сөз баштады.
– Жашоого ыңгайсыз болгондуктан, бул жер таштанды ташталууга бөлүнгөн. Аны түшүнбөй жатышпайбы. Бул жерде чоңойгон бала-бакыранын келечегин тобокелге салып жатышат. Мына, бул жерге шаар ичинен күнүнө 1000 тоннадай таштанды алынып келинет. Машиналар төгүп кеткен таштандыны буга чейин эки бульдозер түрттүргөнгө жетишсе, азыр жетишпей калды. Жакында эле дагы бир тракторду ижарага алдык. Таштандынын аянты жылдан-жылга чоңоюп баратат. Учурда таштанды ташталчу аймактын жалпы аянты 28 миң гектар. Шаар калкынын саны өскөн сайын, аянты дагы кеңейиши мүмкүн. Анан билбейм, бул айылдын келечеги барбы, жокпу... Бизди баарынан да бул айылдыктардын айрымдарынын таштандыны казып, союз учурунда төгүлгөн темир-тезектерди чогултканы тажатты. Айта берип тилибиз тешилди окшойт. 2001-жылы 8 адам таштандынын астында калып, мерт болушканын да мисал кылып айтабыз. Баары бир болушпайт.
Бул аймактан ар түрдүү ойлорго тушалып кайттык. Чынында, жерди мыйзамсыз басып алып, каалагандай турак-жай салууга эч кимдин акысы жок. Анан да бир канча жылдан бери таштанды төгүлгөн бул жай ар кандай инфекциялардын булагы экени да белгилүү. Ошого карабай, таштандыга удаа конуш курулууда. Шаар жетекчилиги эмне үчүн бул курулушту токтотпойт? Айтор, суроолор көп. Аларга жоопту Архитектура жана шаар курулушу боюнча Бишкек шаардык башкармалыгынан издеп көрдүк. Таштанды Шаардык башкы курулуш архитектурасынын Свердлов районуна караштуу өндүрүш иштери боюнча бөлүмүнө карайт экен. Аталган бөлүмдүн башкы архитекторунун орун басары Ачилдиев Шарафхон мырзага байланышка чыктык.
– Шарофхон мырза, шаардык таштандынын капталында жа­ңы конуш курулууда. Бул конушка уруксат берилгенби?
– Уруксат берилген эмес. Бул жерди жарандар мыйзамсыз басып алып, айылга айландырып алышты. Айылга электр жарыгы жана суунун барбаганы мына ушундан. Ал жердин жашоочулары өз өмүрлөрүн коркунучка коюп жатышат. Дегеле, шаардык таштандынын жанына турак-жай салууга болбойт. Элдүү пункт менен таштандынын арасы эреже боюнча 8 чакырым болушу шарт. Эгер эски таштандынын ордуна конуш тургузуу керек болсо, ал жай алдын-ала атайын заттар менен бир топ жолу тазаланып чыгып, топурактын курамы толук кандуу болгондон кийин гана турак-жай салууга уруксат берилет. Толук кандуу дегеним, таштанды ташталган жердин топурагы борпоң болуп, курамы бузулуп калат. Ошондой эле санэпидемстанциянын да текшерүүсүнөн өтүшү керек. Таштандыдан ден соолукка коркунучтуу ар кандай уулуу заттар бөлүнүп чыгат. Булар чети гана. Буга окшогон себептери толтура.
Өзүңүз айткандай, себептери толтура экен. Ага карабай эле төрт жылдан бери бул аймакта жашап жатышат. Эми алардын тагдыры эмне болот? Үйлөрүн сүрдүрүп, таштоо керекпи? Мисалы, Ак-Ордо жаңы конушуна мыйзамсыз түрдө турак-жай салгандардын үйүн бульдозер менен сүрдүрүп салышпады беле. Конуштун тургундарына башка жактан жер берилиши мүмкүнбү?
Бул сурооңорго азырынча комментарий бере албайбыз.

Мына окурман, таштандылар тө­гүлүүчү жайдын жанында пайда болгон жаңы конуштун тургундарынын арманы ушундай. Мыйзамга такай келгенде, тараза ташы жылуу, жарык кабинеттерде отуруп алып маселе чечип жаткан шаар бийлиги тарапка оойт. Бирок ар кандай илдеттерге, жагымсыз жытка, караңгылыкка карабай, ошол жайга үй салып жашоого аргасыз кылган жакыр турмуш да оңой эмес.

Бахияна Сатылганова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: