Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ОРУСИЯДА ТУРМУШ ОҢОЙ ЭМЕС...

№355 21-27-август, 2009-ж.


Акыркы он жылдыкта Орусия менен Казакстанды карай агылган мекендештерибиздин саны көбөйдү. Чет жерге барып жалданып иштөө ушунчалык жайылганын мындан билиңиз, мектептеги окуучулардан “келечекте ким болосуң?” деп сурасаң, “Орусияга барып иштейм” дешет. Ошол мекенинен алыста жүргөн жердештерибиздин арасында миң түркүн тагдырлар, ый-муң, кубанычтар бар.

Мекендештерибиздин абалы, тагдыры кызыктырып, биз темир жол бекетин бир апта бою күзөттүк. Кетип жаткан, келип жаткан мекендештерибизге ар кандай суроолор менен кайрылып көрдүк.

Улан, 23 жашта:

«Бизди «чёрныйлар» дешет»

– Мен Орусиянын Сургут облусуна баратам. Ал жакка барып иштей баштаганыма 3 жылдын жүзү болду. Биринчи жакын туугандарымдын балдары чакырганынан Новосибирскке баргам. “Жол азабы – көр азабы” деген чын. Өмүрү чет жакка чыгып көрбөгөн жаным абдан эле кыйналдым. Бөтөн эл, бөтөн жерде ач калып, кеч калып, “кызыл шапкечендерге” кармалып жүрүп, акыры жүк ташуучу болуп жумушка орноштум. Акча таап баштаганда гана баягы суукка тоңуп, кулак-мурунду үшүк алып кеткен күндөр унутулуп калгансыды. Үйгө акча жөнөтө баштадым. Кийинчерээк Сургутка инимдин жанына барып, ишке орноштум. Иним Орусиянын жарандыгын алган. Мени да “жарандык ал” деп жатат, бирок албайм. Кереги эмне? Ал жакта убактылуу жүрөбүз да. Ансыз да бизди орустар «чёрныйлар» деп акаарат келтиришет. Ал өлкөгө толук укуктуу жаран болуп кете албасак керек...

Алмаз, 21 жашта:

«Акча таап келип, окууга тапшырам»

– Мектепти бүтүп, башкаларды кө­рүп мен да Орусияны көздөй жө­нө­дүм. Казакстандан өткүчө эле документтеримди кайра-кайра текшерип, улам бир бекеттен “туура эмес” деп четке сүйрөп чыгып акчамды алып коюшат. Ошентип, болгон акчамды тарттырып жиберип, поездде ачка калып эптеп жеттим. Барганда 2-3 ай жумуш таба албай абдан кыйналдым. Ошондо мекеним көздөн учуп, “ушундан көрө айылда чөп чаап болсо да жан бакпайт белем?!” деп өкүнгөн күндөрүм болду. Бактымдан болуп, бир күнү курулушка жумушка орношуп калдым. Ошондон бери жеке менчик фирмаларда курулушта иштеп жүрөм. Кыргызстанга тез-тез келип турам. Үйдөгүлөргө акча салам, алар мал алып коюшат. Эми кандай десем, буюрса, бутка туруп келе жатам. Окууга тапшырайын дегем. Бирок ал үчүн дагы бир жыл иштейт окшойм. Себеби окуу акысы да жогорулап кетиптир. Анын үстүнө, каржы каатчылыгы да минтип кыйнап турган учур.

Минавар аттуу эже сүрөткө тү­шүү­дөн баш тартканы менен, Орусияда жүрүп, күбө болгон көп көйгөйдү айтып берди.

Минавар, 40 жашта:

«Орустарга эмес, кыргыздарга жиним келет»

– Атым – Минавар, Өзгөндөн болом. Сүрөткө тартпай эле койчу, кызым. Кайын журт гезиттен көрүп алып “арманыңды айткан экенсиң да” деп жүрбөсүн. Өзүм 20 жылдай мектепте иштедим. Өзүңөр билесиңер, маянабыз бир кап унга жетпейт. Күйөөм иштебейт. Бала-чака чоңойду. Анан арга түгөнгөндө Москвага кеттим. Барганым жакшы болуптур. Куршабдагы бүтө элек үйүм бүттү. Бир эмес, эки баламды жогорку окуу жайына тапшырттым. Булардын баарын мага ким кылып бермек? Документиң туура болсо эле орустар тийбейт. Такыр баштар го, мигранттар тургай орустарды деле өлтүрүп жатышат. Орустун нанын жеп жүргөндөн кийин, аларды күнөөлөбөйм. Бардыгына биз, кыргыздар, өзүбүз күнөөлүүбүз. Бөтөн жерге барып алып, жаш кыздарыбыз акчалуу тажиктерге денесин сатып, алардын тепсендисинде калып жатышат. Эркектерибиз айылда калган бала-чакасын, аялын унутуп, өзүнөн бир топ жаш улуу аялдарга үйлөнүп, үйүнө кирип жашап жатышат. Аларды карап туруп, күйбөгөн жериң күл болот. Ошондой жат көрүнүштөрдү көрүп алып балдарыңды Орусияга жибергиң да келбейт. Антсем «баргандын бардыгы эле ошондой экен» деп жүрбөгүлө. Той кылып, крутой кафелерди иштетишип, кыйын чыккан кыргыздар да жок эмес, аларды көрүп ичиң жылыйт.

Гулиза, 24 жашта:

«Бир суткадай келемиш жайнаган жерде жатасың...»

– Өзүмдүн кесибим боюнча мугалиммин. Кеси­бим менен иштебей эле Орусия­лап жүрөм. Эки баланын эне­си­мин. Жолдошум да Санкт-Пе­тер­бургда дү­көндө иштейт. Мен нан дү­кө­нүн­дө иш­те­чү­мүн. Орустар кош бойлуу аялдар­ды иштетпейт да. Ошол үчүн айылга келип төрөп, эми кызым 4 айлык болуп калганда кайра эки балам менен Санкт-Петербургга баратам. Чынында, Орусияда эле жыргап жаткан жерибиз жок. Документиң туура эмес болуп калса, алпарып камап салышат. Бир суткадай келемиштер жайнаган караңгы жайда жатасың. Анан жакындарың келип, акча төлөп чыгарып кетет. Айтор, ушундай кыйынчылыктарга чыдап, баштан өткөрүп, анан машина алдык, заңгыратып үй салдык.

Б. Сейитбекова:

«Орусиядагы кыз-келиндерге көмөк көрсөтөбүз»

Орусияда атайын эмгек мигранттарга моралдык, материалдык колдоо көрсөтүү үчүн түзүлгөн фонддор бар. Мына ушундай фонддордун бири “Аруужан” Мигрант аялдарга колдоо көрсөтүү фондунун жетекчиси, Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү Бактыгүл Сейитбекова менен  маектештик.

– Эже, аталган фонддун макса­ты жө­нүндө айт­са­ңыз...
– Биздин фонд үч жылдан бери иштейт. Расмий каттоодон өт­кө­нүбүзгө эки жума болду. Өзүм көп жылдан бери Орусияда жүргөн­дүк­төн, ал жакка барган кыргыз кыз-келиндердин кыйналып жүргөнүнө күбө болуп, аларга морал­дык жактан колдоо керек деген жыйын­тыкка келдим. Аялдар Орусияда кара жумушта иштеп, үйбүлөсүн багам деп жүрүп ооруп калып жатышпайбы. Анан кайсы жакка кайрыларын билбей, ооруса да тобокелдикке салып, акча табуунун айласында жүрө беришет. Мектепти жаңы бүтүрүп барган жаш кыздарыбыздын бир көргөнү айыл болсо, бир көргөнү Орусия болуп жатпайбы. Фонд мигрант кыз-келиндерге моралдык жактан колдоо көрсөтүү максатын көз­дөйт.
– Сиздердин фондуңуздарды  ким каржылайт?
– Фондубузга азырынча 453 аял мүчө. Өзүбүз каржылайбыз. Орусияда кыйналган кыздар гана эмес, кыйын кыздарыбыз да бар. Эки Гүлнара деген ишмер кызыбыз, анан да тажик, өзбек тилдерин суудай билген Урмат Байматова деген эжебиз, айтор, ишмер айымдарыбыз колдоо көрсөтүп турушат.
– Кыйналган, жолдон адашкан кыргыз кыз-келиндерине кандай кө­мөк бере алдыңыздар?
– Алгачкы ишибизди Кыргызстандан барган кыз-келиндерге тү­шүн­дүрмө баракчаларды таратуу менен баштаганбыз. “Ушундай уюм бар, кайрылгыла” десек, кайрылышат, телефон чалышат. Ошондой эле бир нече уюмдар, диаспоралар менен тыгыз байланыштабыз. Бизге миң түркүн маселе менен кайрылышат. Бири жеңил ойлуулуктун азабын тартып жаткан болсо, экинчиси бирөөлөргө алдатып, үчүнчүсү каражат жоктугунан дегендей... Москва облусунда эле кыргыздар таштап кеткен 230дай таштанды бала бар. Алардын көпчүлүгүн 17-28 жаштар чамасындагы кыздар төрөп, таштап кетишкен. Бул абдан кейиштүү. Өзүбүздүн фонддо эле азыр 2 эркек, 3 кыз бар. Ошол балдарды карап жатабыз. Булардын баары жашоо-шарттын кыйындыгынан ташталган балдар. 
– Кыргыз кыз-келиндеринин кандай тагдырга туш болгондоруна күбө болдуңуздар эле?
– Баласын төрөп, кайра өз колу менен өлтүрүп коюшкан же таштандыга ыргыткан кейиштүү кө­рү­нүш­төр кездешет. Жанара деген келин бар эле.  «Черкизов» базары жабылганда аны зордуктап, өлтүрүп кетишиптир. Айта берсек, мындай тагдырлар көп...
– Сиздей кыргыздын патриот кыздары көп болсун. Биз сиз менен байланышта болобуз деген ниет­тебиз.

Статистикага таянсак

Миграция жана эмгек менен камсыз кылуу боюнча комитетинин берген маалыматы боюнча бүгүнкү күндө чет жерде жүргөн мекендештерибиздин саны 600 миңден ашуун, алардын ичинен Орусиядагы эмгек мигранттарынын саны 500 миңди түзсө, Казакстанда 60 миңди түзөт. Бул эми расмий түрдө катталгандары. Мындан сырткары, Орусияда жарандык алып, жашап калгандары канча.

Дүйнөлүк Банктын билдирген маалыматына таянсак, чет жерде жү­рүш­көн кыргыз мигранттарынын 38 пайы­зы Кыргызстанга айына эки жолу акча которот. Ай сайын жибергендер 19 пайыздан көбүрөөк. Чет жерде иштеп жүргөндөрдүн 30 пайыздан ашыгы жакындарына айына 50-100 долларга чейин акча которушат. 150-200 долларга чейин которууга алы келгендер 17 пайызды түзөт. Бир жибергенде 2 миң долларга жакын каражат которгондор 1,5 пайызга жакын. Биз билген бул статистика банк аркылуу расмий түрдө Кыргызстанга түшүп жаткан акчалар. Ал эми таа­ныштары, туугандары аркылуу поезд, самолёт менен акча жөнөткөндөр да жок эмес.

Элибизде «элүү жылда эл жаңы» дейт. Биз эзелтен ынтымактуу ырыс­туу элбиз. Кайсы жерде жүрбөйлү бар бололу, бир бололу, замандаш!

Бурул Исмаилова
     koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
24.08.2009. 17:13 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
02-02-2009
Соӊку аракети:
15-11-2013 02:45
Жынысы:
Белгисиз
0
Kyrgyzymdyn kimcha bel, krasavitsa kizdari kor bolup jurusot.
30.08.2009. 15:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
19-07-2008
Соӊку аракети:
17-06-2018 16:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
tokio
0
мамлекет чара корбосо кыргыздар тарап кетебиз!!!!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: