Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ОРОЗОҢУЗ КАБЫЛ БОЛСУН!

№355 21-27-август, 2009-ж.


Мына, бүгүн 21-август ыйык Рамазан айынын биринчи күнү. Мусулман баласынын беш парзынын бири болгон Орозону кармоону ниет кылгандар үчүн кеңири маалымат төмөнкү макалада.

Орозону канча жаштан кармайт?

Орозо – акыл-эси толуп жана балакатка келген (орточо 15 жаш) бардык мусулмандарга парз болуп эсептелет. Бир гана оорулууларга жана жолоочуларга орозо тутпоо уруксаты бар. Айрыкча балакатка чейинки жаш балдар (7-15 жаш) туткан орозо кабыл болот.
Айыз (этек кир) жана нифас (тө­рөттөн кийин келген кан) абалындагы аялдар орозо тутушпайт. Аялдар бул абалдары бүткөн соң тутулбай калган күндөрүн каза кылып тутушат.

Айыз же нифас абалында болгондордун орозосу жөнүндө

Айыз же нифас абалында болгон аялдарга намаз окуу жана орозо тутуу арам болуп саналат. Орозо тутуп жаткан маалда айыз келсе, орозосу бузулат. Ооз ачарга чейин орозону улантпастан, оозун ачуусу керек. Мына ушундай абалдарда Рамазан орозосунун тутулбай калган күндөрүн тазалангандан кийин каза орозо кылып тутуу кажет.

Орозо тутпоого уруксат берилген абалдар

Исламда себепсиз орозо тутпоо чоң күнөө болуп эсептелет. Башталган орозону себепсиз же атайын бузуу айыпты (каффаратт) талап кылат. Төмөндө белгиленген абалдарда орозону тутпоого же башталгандан кийин бузууга уруксат.
1. Жолго чыгууда. Шарият боюнча жолоочу катары жолго чыккан адам орозо тутпаса болот. Бирок орозону баштап койгондон кийин сапарга чыга турган болсо, анда орозосун тутууга туура келет. Эгер орозосун бузса, казасын гана орундатат.
2. Ооруп калганда. Орозо тутууга тоскоолдук кылган кандайдыр бир сыркоосу болсо же орозо туткан маалда сыркоосу күчөсө, анда ал адамга орозо тутпай коюуга уруксат бар. Өтө катуу ачка болгондо же суусагандан ден соолук начарласа, анда да орозо токтотулат.
3. Карылыкта.
4. Кош бойлуу кезде, бала эмизүүдө. Кош бойлуу болгон аял орозо тутканда баласына же өзүнө зыян келе турган болсо, анда орозо тутпайт.
5. Согуштагы аскерлерге.
6. Кыйноо же коркутууга дуушар болгондо. Мындай абалга туш келгендер ооздорун ачса болот.

Орозого качан жана кантип ниет кылынат?

Рамазан орозосуна түн киргенден эртеси күн так төбөгө келгенге чейин ниет кылса болот. Күн так төбөгө келгенден кийин ниет кылуу убакыты бүтөт. Күн бата электе эртеңки күн үчүн ниет кылынбайт. Эртеңки күнгө ниет кылуу үчүн күн батып, түндүн кирүүсү керек.
Рамазан орозосунун ар бир күнүнө өз-өзүнчө ниет кылынат.
Рамазан орозосуна “орозо тутууга ниет кылам” деп айтуу жетиштүү. Бирок бул сөздөр чын дилден айтылуусу кажет.

Орозонун каза болушу

1. Адат болуп калган бир нерсени жегендик. Ун, чийки күрүч, кандайдыр бир мөмөнүн данегин жутуу. Кагаз, пахта, топурак, кургак чөп, саман ж.б.у.с. нерселерди жеш.
2. Байкабастан суу жутуп же тамак жеп алуу. Мисалы, даарат алып жатып оозго алынган суунун тамакка жүгүрүп кетүүсү, кардын же жамгырдын тамчыларын жутуп алуу, орозо экенин унутуп, бир нерсе жеп алуу.
3. Тиштен аккан кан. Эгер аккан кан түкүрүктөн көп болсо орозо бузулат. Аз болсо бузулбайт.
4. Өз каалоосу менен ооз толтура кусуу. Ооз толтура болбогон кусунду өзүнөн-өзү келип, кайра артка өзү кайтса, орозо бузулбайт. Эгер ушундай эле кусунду келип, аны киши атайлап жутса, орозо бузулат.
5. Орозо экенин унутуп, бир нерсе жеп алып, “орозом бузулду” деп тамак-аш жешти улантуу.
6. Саарлык убакыты өтүп кеткенине карабастан, өтө элек деп ойлоп, тамак ичүү.
7. Күн бата электе оозду ачуу.
Ал эми орозо айыбы (каффаратт) бир гана Рамазан орозосун билип туруп бузган­дардан талап кылынат. Бир күн үчүн 60 күн орозо тутулат же 60 кембагалга тамак-аш берилет.

Дары-дармектер тууралуу

Орозо маалында көзгө тамызылган суюктуктар орозону бузбайт. Ийне сайдыруу же дары-дармек ичүү орозону бузат. Мындай абал казаны талап кылат. Мажбур болмоюнча дары же ийне колдонбоо керек. Мүмкүн болушунча ооз ачкандан кийин колдонуу абзел. Ден соолугуна байланыштуу кан алдыруу да орозону бузбайт.

Орозонун адеби кандай?

Орозо Пайгамбарыбыз (САВ) айтып жана көрсөтүп кеткендей тутулат. Орозо – эртеден кечке ачка жүрүү эмес. Беш нерсе орозонун сообун жууп, жок кылат: жалган сүйлөө, ушак айтуу, кимдир бирөөнүн аркасынан жамандоо, жалган касам ичүү жана арам нерсеге тамшанып кароо. Рамазан айында ар дайым Куран окулуп, садагалар берилүүсү керек.

Орозо кармап, чың ден соолукта болуңуз!

Ачка болуу – заманбап медицинада да “диета” деген аталышта. Ал чың ден соолукта болуунун биринчи шарты. Ошондой эле орозо убагында адам баласы өзүнүн ден соолугуна бир кыйла кам көргөн болот.

Ачка болууда.

1. Жүрөк таза, эс тутум күчтүү болот. Ал эми ток жүргөндө унутчаактык, ыплас иштер көбүрөөк болот.
2. Жүрөк сергек болот. Дуба жана ибадаттардан береке, лаззат алса болот. Ток болгондо ибадаттан лаззат пайда болбой калат.
3. Көңүл жумшак болуп, адамдар кичипейил болуп өзгөрүшөт. Кур­сак ток болгондо текеберчилик, менменсинүү жана мактаныч кө­бү­рөөк болот.
4. Кедейлер жана карды ачтар эске келет. Токтукта алар эске келбей унутулат.
5. Напсилик арзуулар ооздукталат. Ток жүргөндө болсо напси аммара (жамандыкты буюрган напси) күчтөнүп, күүлөнөт.
6. Дене сергек болот. Ток учурда ыкшоо тартып, кайдыгерлик басат.
7. Ибадат кылууну улантуу же­ңил. Ток учурда жалкоолук, ныксы­роо болот.
8. Ден соолук чың болот, оору жоюлат. Токтукта дене чарчап, ооруйт.
9. Ачкалыкта дене куштай жеңил болот. Ток болсо оордук, бошоңдук болот.
10. Кайыр-садага берүү каалоосу пайда болот. Бул болсо пендени кыямат күнүнүн коркунучтуу ысыгында серүүн көлөкөгө ээ кылат. Токтукта болсо сараңдык, ысырапкордук пайда болуп, пендени жексен кылат.

Орозонун тарыхынан

Орозо – бул тамактан, суусундук ичүүдөн, аялы менен кошулуудан баш тартып, таң аткандан күн батканча ибадат кылыш үчүн берилген ай.
1426-жылдан бери мусулмандар орозо кармап келишет. Алла Таала Куранда: “Рамазан айы – адамдарга түз жол көрсөткөн жана чындык менен жалганды ажыратуу үчүн Куран түшүрүлгөн ай” деген. Ошентип, “орозо кармоону Алла Таала милдеттендирген, ал эми Мухаммед пайгамбар аны элге жеткирген” делет.

Орозодо тыюу салынган нерселер:

1. Аялзаты, эркектер менен өбү­шүү.
2. Аялзатын кумарланып көпкө тиктөө.
3. Жыныстык катнаш туурасында ойлонуу.
4. Аялга колу менен же денеси менен тийишүү.
5. Оозду шилекейге толтуруп, анан жутуу.
6. Эч зарылсыз тамактан ооз тийип көрүү.

Орозону буза турган себептер:

1. Күндүз атайлап тамак ичүү.
2. Ооз жабык учурунда жыныстык катнашта болуу.
3. Атайлап кусуу.
4. Ичеги-карынды тазалаш максатында клизма жасоо, кан азыктарын венага куюу.
5. Айыз кандын келиши.
6. Дарылоо максатында организмден кан алуу.

Эскертүү

1. Ким эгерде Рамазан айында күн­дүзү жыныстык катнашка барса, орозо кармап бүткөндөн кийин күнөөсүн жууш керек. Бул күнөөнү жууш үчүн катары менен эки ай (60 күн) орозо кармалат.
2. Эгер орозо кармоого шарты, мүм­күнчүлүгү жок болсо, анда 60 кембагалга тамак бериши керек.
3. Ким орозодон карызы бар болсо, кийинки орозого чейин карыз орозосун кармашы керек.
4. Эгер “Меккеге барам же орозо кармайм” деп убада кылган адам көз жумса, анда анын ордуна убадасын өкүл аткарат.

Ооз бекитүү дубасы:

Навайту ан асуума савма шахри рамадаана минал фажри илил магриби, халисан лиллахи таүала Аллаху акбар.
Мааниси:
Алла Тааланын ыраазычылыгы үчүн таң аткандан күн батканга чейин Рамазан айынын орозосун кармоого ниет кылдым. Аллоху акбар.

Ооз ачуу дубасы:

Аллохумма лака сумту, ва бика ааманту, ва аүлайка таваккалту, ва аүла рызкика афтарту, фагфирлии маа коддамту ва маа аххарту.
Мааниси:
Алла Таалам, өзүң үчүн орозо кармадым, өзүңө чындап ишендим, өзүңө таяндым, өзүң берген ырыскы менен ооз ачуудамын, баштан-аяк кетирген ката, күнөөлөрүмдү кечир.
Кадыр түн 15-сентябрдан 16-сентябрга караган түнү болот.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
24.08.2009. 11:36 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Орозодо тыюу салынган нерселер:
1. Аялзаты, эркектер менен өбү­шүү делип жазылыптыр. Демек орозо кармаган киши жубайын же карындашын бетинен же пешенесинен искеп өбө албайт экен да. Бул туурабы,
28.08.2009. 10:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
61
Катталган:
07-02-2008
Соӊку аракети:
27-12-2017 12:35
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Туура эмес тушунуп калдыныз окшойт, обушуу менен обуунун айрымасы бар да туурабы. Аялы менен куйоосу обушсо болбойт, бирок энесин, карындаштарынын, наристелердин бетинен суйсо боло берет. Ошондой эле жашы отуп козголбой калган чал кемпиринин бетинен ооп койсо боло берет, бирок жаш куйоо аялынын бетинен обушуу макуру. Куйоо менен аялдын ортосунда ооз жабык учурунда, (ачкандан кийин боло берет, тундо) мамиле болбош керек.
29.08.2009. 04:15 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
13
Катталган:
02-10-2008
Соӊку аракети:
27-05-2014 19:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Narin
0
ooz achuu dubasinda " birohmatika ya arhamar rahimiin" degen jeri bar bele ayaginda.
29.08.2009. 14:57 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
meka
толугураак чечмелеп түшүндүрүп бергениңиз үчүн рахмат.
Дайыма айтат элем, динге тиешелүү темаларды толук түшүнк берилсе, себеби баардык адам ошол макаланы жазган кишидей түшүнө бербейт го...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: