Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ӨЗГӨН КҮРҮЧҮ

№576 15-ноябрь-21-ноябрь, 2013-ж


Өзгөн күрүчү баалуулугу жагынан эч бир күрүчтү астына салдырбайт. Андан жасалган палоо калориялуулугу жана даамдуулугу жагынан биринчи орунда турат. Бул күрүчтүн айрым сырлары менен бөлүшөбүз.

Урукту өндүрүү: Жакшы дан берген шалыдан уруктукка алынып коюлат. Жаз келгенде аны өнгөнчө сууга чылап коюу керек. «Шалынын сууга түшкөнү – талаага чачылганы» деген сөз бар эл арасында. Андан кийин 4-5 күндүн ичинде шалынын узун кылканынын астынан аппак болуп өнүп чыгат да, эгүүгө даяр болот. 1 гектарга 110 килограммдай урук сээп, 2 тонна таза күрүч алууга болот.

Жерди даярдоо: Жерди айдап, суу жакшы кармалгыдай абалда, суу тегиз жаткыдай төрт бурчтук кылып даярдоо керек. Ал жер пал деп аталат. Ылай шыбалган палга суу толтурулгандан кийин ичин чөп-чар, тамырлардан тазалоо үчүн малаланат.

Урукту себүү: Ылай палды малалоо учурунда суу аябай ылайланат. Дал ошол учурда өнгөн урук себилип, суу тунганда ылай урукту басып калат. Урук 1-2 жуманын ичинде тегиз көгөрүп, 20 күндө чыгат. Тагыраак айтканда, шалынын сабагы тик туруп, сеңселип, жапжашыл болуп көзгө көрүнүп калат.

Отоо: Шалы бышканча 2 ирет отолот. Канчалык таза отолсо, ошончолук шалы жакшы өсөт да, даны күрмөк аралашпай таза болот. Учурда дыйкандар сууга түшүп отоп кыйналбастан, чыккан чөптөрдү «Гербицид» деген дары менен өлтүрүп турушат. Дары себилгенден кийин шалыга аралашып чыккан отоо чөптөр өлүп, шалы бир ирет саргайып, өзүнө келет.
Шалы сортуна жараша ар кандай убакта бышып жетилет. Мисалы, эң даамдуу деп эсептелип, көп эгилген «Кара кылтырык» күрүчү 120, ал эми «Ак урук» сорту 95 күндө бышып, жыйнап алууга даяр болот. Өзгөн күрүчтөрүнүн эң баалуусу жана даны ири болгон сорту – «Чемпион». Бул сорту 150 күндө бышып жетилет. Мындан сырткары өзгөн күрүчүнүн «Мусо», «Казим», «Кольцо» сыяктуу сорттору өстүрүлөт.

Жыйноо: Шалы саргайып бышкандан кийин суу токтотулуп, жер кургаганда орок менен орулат. Орулган шалынын дандуу жагын ичине, сабагын сыртына каратып тегерек формада, 2-3 метр бийиктикте үймөк кылып жыйнайт. Бул учур «шалыны кызытуу» деп аталат. Шалыга күн тийип, канча бир убакыттан кийин андан буу чыга баштайт. Ушундан кийин кызыган шалыны комбайнга салып, саманы менен даны бири-биринен бөлүнүп алынат. Андан соң дан асфальт же башка таза жерде салкын түшкөн убакта жайылып кургатылат.

Шалыны актоо: Күнгө жайылган шалы эми акжубазда (күрүч актоочу аппарат) тазаланат. Бул аппарат аарчымай, элек, робот деген үч бөлүктөн турат. Шалыны кабыгынан чыгарып алыш үчүн аарчымайга салат. Ага 40 килограмм шалы батат. Андан кийин сапыруу үчүн элекке салынат. Күрүчтүн сыртын каптаган кара, кызыл түстөрдү агартуу үчүн роботко бир сааттай салып соккулатуу керек. Бир сааттан кийин топондорун тазалоо үчүн кайра элекке салынат. Күрмөк, таш, топондорунан тазаланган күрүчтү кайрадан роботко салат. Буга 80 граммдай өсүмдүк майы, бир аш кашык боёк жана күрүчтүн агарбай, карарып калгандары көп болсо, аларды агартуу максатында бир аш кашык туз салынып, 15 мүнөт соккуланат. Жалпысынан роботко 80 килограмм күрүч батат.
Кызыл түс өзгөн күрүчүнүн «фишкасы» болуп эсептелет. «Илгери кызыл түс берилген эмес. Боёк кошуу кийин гана пайда болду» дешет аксакалдар. Ал эми дыйкандар болсо «Боёк берилбесе, өзгөн күрүчү өз баасында сатылбай калат. Боёктун эч кандай зыяндуулугу жок. Күрүчтү жууганда чыгып кетет. Боёк атайын кызыл кумдан кызытылып жасалат» деп түшүндүрүштү.

Кашка-Терек айылындагы шалы өстүрүлгөн палдар.

Акжубаз аппараты. Дал ушул жерден күрүч акталат.

Уулбү Каныбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(11)
18.11.2013. 10:43 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
10-12-2012
Соӊку аракети:
26-05-2016 01:17
Жынысы:
Белгисиз
+5
Озгон куручу ото кыйынчылык чоон мээнет менен "ОЗГОН КУРУЧУ" болот Аны биз Озгондуктор эн жакшы билебиз
18.11.2013. 14:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
29-03-2012
Соӊку аракети:
11-05-2017 16:53
Жынысы:
Белгисиз
0
Укмуш экен. Чоң рахмат пайдалуу маалыматыңыздар үчүн))
18.11.2013. 18:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
380
Катталган:
20-08-2010
Соӊку аракети:
10-06-2016 08:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кытай-Кызылсуу кыргыз автономиялуу областы
0
Өзгөндүн күрүчүнүн даңкын алыстан угуп жүрөм көп жылдар бою, негизи Кыргызстанда айыл чарба түшүмдөрү, аштык, өсүмдүк, мал-чарба генетикалык жактан тап таза, эң жакшы үлгүсүн сактап келе жатат, ушул жолдон жаза кетпей, ушул жагын сактап калуу бүт дүйнө боюнча зарыл, маанилүү болуп турат.
18.11.2013. 21:29 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
20
Катталган:
14-06-2013
Соӊку аракети:
23-04-2014 13:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек жаны аты Биша
+1
Анча мынча жерлери ката айтыптыр ким айтсада бир сокуга 80клаграм эмес 100дон 120дери батат 80кл соку жок мына мен Озгондун баардык акжуваздарында актагам шалыны
19.11.2013. 04:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
130
Катталган:
25-04-2012
Соӊку аракети:
10-09-2018 14:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош, Узген.
+1
Jaw kezekte kup kechtik ele walynyn paldaryn. Al mezgilde kylkandy otoit elek. Azyr daarylap koiot eken. Owol keremet mezgilder. Kechke suu kechip, dagy kiriniwke saiga tuwchu elek. Kuruchu ayabai sonun, taza bolot.
23.11.2013. 22:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
227
Катталган:
20-11-2013
Соӊку аракети:
09-03-2018 15:40
Жынысы:
Белгисиз
0
KUMU89, туура мурун кол мн отолот эле азыр дары берип отун жок кылат бул зыян экен адамга,кыскасы ото машакат экенда.
19.11.2013. 19:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
116
Катталган:
24-01-2013
Соӊку аракети:
31-12-2013 21:34
Жынысы:
Белгисиз
0
боеп коет десе ишенчу эмес элем чын экен да
20.11.2013. 23:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
25
Катталган:
13-09-2013
Соӊку аракети:
26-12-2016 17:27
Жынысы:
Белгисиз
-1
aizish, боёкту баткен менен Жалал-Абадтыктар колдонот,
20.11.2013. 15:40 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
17-09-2010
Соӊку аракети:
05-11-2015 16:56
Жынысы:
Белгисиз
0
куручтун осконун корчу элем, бирок кандай жол менен остургонун элестете албайт элем. рахмат супер.
20.11.2013. 23:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
25
Катталган:
13-09-2013
Соӊку аракети:
26-12-2016 17:27
Жынысы:
Белгисиз
0
илгеркилерден калган бир соз бар, ШААЛЫ Шаалы болгуча шалгылам дейт экен, Шаалы Куруч болуп алсам гулдотом дейт экен,аш жеш оной эмес.
05.01.2014. 15:17 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
15-10-2013
Соӊку аракети:
09-04-2014 13:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Ozgon guruchun jebebsiz bul duinogo kelbebsiz
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: