Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗСТАНДА 8-9 БАЛЛДЫК ЖЕР ТИТИРӨӨНҮН БОЛУШУ КҮТҮЛҮҮДӨ

№357 4-10-сентябрь, 2009-ж.


Сейсмологиялык институттун 2016-жылга чейинки божомолдору

Акыркы убактарда жер титирөө адамзаттын үшүн алууда. Болуп өткөн зилзалалар канчалаган адамдын өмүрүн кыйды. Андыктан жакын арада Кыргызстанда жер титирөө күтүлүшү мүмкүнбү, дегеле жакынкы жылдарга карата болжол кандай экендиги тууралуу маалымат алуу максатында Улуттук илимдер академиясынын Сейсмология институтунун директору Абдрахматов Канатбек Эрмековичке кайрылдык. Ал төмөнкүлөрдү баяндап берди.

Кыргызстанда жылына 3200 жолу жер титирейт!

Мекенибизде бир жылда катталган зилзалалардын саны 3000-3200гө дейре жетет. 4-5 баллдык зилзала ар жылы 15-20 ирет катталат. Мынча жер титирөө эмненин кесепетинен болот? Буга Кыргызстандын эки чоң бийиктиктин ортосунда жайгашкандыгы себепкер. Күңгөй жагынан казак плитасы, тескей жагынан индия плитасынын тегерегинде жайгашкан. Бул эки плита бири-бирине тартылышып, урунушканда чыңалуулар келип чыгып, ал чыңалуулар жер силкингенден кийин бошойт.
Айта кетсек, индия плитасы Алай тоо кыркалары, ал эми казак плитасы күңгөй жагынан Нарын, Ак-Сай тарапта жайгашкан.

2009-жылкы зилзалалар тууралуу

2009-жылдын башынан тарта күчү 4-5 баллга жеткен 2 гана жер титирөө болуп өттү: Кочкордо июлда, августта Алай тарапта. Калган жер силкинүүлөр майда болуп, күчү 2-3 баллды гана түздү. Мурун жылына күчү 4-5 баллдык зилзалалар 10-20 жолу болчу. Жер титирөөлөрдүн азайганын, мындан ары жер титирөө болбойт деп кабыл алуу туура эмес. Анткени азыр чыңалуулардын топтолуп жаткан кези. Мындай тыныгуулар катуу жер титирөө алдында болот.
Негизи, зилзалалардын жыл ичинде эки цикли бар. Алар июль-август, декабрь-январда күтүлөт. Булар “сезон аралык цикл” деп аталат. Үстүбүздөгү жылдын июль-августунда 4-5 ири жер титирөө күтүлсө, алардын 1и гана болуп өттү.
2009-жылдын декабрь айында зилзаланын болушу Алай тарапта күтүлүүдө. Күчү 7-8 баллга чейин жетүүсү мүмкүн (негизи, Алай аймагы индия плитасынын кырында турат).
Майда жер титирөөлөр (күчү 2-3 балл) сентябрь-декабрь ичинде 1000-2000ге чейин болушу мүмкүн.

2010-жыл – жер титирөөлөр жылыбы?

Алдыда бизди сейсмологиялык жаатта жаңы, 3-4 жылга созулуучу күчтүү цикл күтүүдө. Башкача айтканда, күчтүүлүгү 8-9 баллга жеткен жер титирөөлөрдүн болушу мүмкүн.
Болжол менен алар Кыргызстандын эң кооптуу аймактарында болмокчу.

Эн кооптуу зоналар:

1. Кыргызстандын Өзбекстан жана Кытай менен чектешкен чек ара зоналары (бул жерлерде Республикабызда болуп өтүүчү жер титирөөлөрдүн 70-80 пайызы туура келет).
2. Кыргызстандын Казакстан менен чектешкен аймагы.Талас-Фергана аймагы.
3. Ысык-Көлдүн чыгыш аймагы.

Тагыраак айтканда, бизди көбүрөөк республиканын түштүк аймагы тынчсыздандырат. Алар Баткен облусунун Өзбекстан менен чектешкен чек ара аймактары жана Ош облусунун Кытай менен чектешкен аймактары.

Республикабыздын Казакстан менен чектешкен аймагы менен түштүк аймагыбызда ири жер титирөөнүн болушу күтүлөт. Ушундай эле кырдаал Кемин өрөөнүнөн тарта Казакстан менен болгон чек арага чейинки аймакта күтүлөт.

2010-жылдан баштала турган жаңы циклда 9 баллдык зилзалалар аталган 3 зонада болушу мүмкүн.

2010-2016-жылдардачы?

1. Талас жана Чүй өрөөндөрүндө 2010-2016-жылдары сейсмологиялык күчтүү фа­за күтүлөт. Зилзаланын күчү 7-8 баллга жетүүсү мүмкүн.
2. Ысык-Көлдө 2010-2012 жана 2014-2016-жыл­­дары жер астындагы чыңалуу­лар күчөйт. Андыктан 2014-2016-жылдары күчтүү жер силкинүүлөр болушу толук мүмкүн.
3. Нарын аймагында жер титирөөнүн активдүүлүгү 2015-жылга чейин сакталат. 2010-жылы 7-8 баллага чейинки зилзалалардын болушу болжолдонууда.
4. Баткен менен Ош облусун камтыган Алай аймагында (булар Кытай жана Тажикстан менен чектешет) жер титирөөнүн активдешүүсү 2010-2012 жана 2014-2016-жылдарга туура келет. 2014-2016-жылдары зилзаланын күчү 8-9 баллга жетүүсү мүмкүн.
5. Эл көп отурукташкан Кыргызстандын түштүгү болгон Фергана өрөөнүндө 2011-1012-жылдары 4-5 баллдык, ал эми кийинчерээк, 2015-2016-жылдары 7-8 баллдык жер титирөөнүн болушу ыктымал.

Сейсмология станциялары тууралуу

Кыргызстан боюнча жалпы 26 станция бар.
Бир станцияны куруу баасы 46 миң долларды түзөт.
Сейсмология институтунда 250 адам эмгектенсе, станцияларда 170 адам кызмат кылат.

Биринчи кимдерге коркунуч туулат?

Учурда 8 баллдык жер тити­рөөгө да туруштук бере албаган үйлөрдүн курулуп жатканынан баарыбыздын кабарыбыз бар. Борбор калаанын айланасында 46 жаңы конуштагы үйлөрдүн сапаты начар. Алардын 80 пайызы сокмо үйлөр. Эгерде жер силкине турган болсо, ошол жаңы конуштагы үйлөр кулап калбайт деген кепилдик жок. Башкача айтканда, 7 баллдык жер силкинүү болгондо эле 250-400 000 адамдын уранды алдында калуусу мүмкүн.
Бул маалыматтар элди коркутуу эмес, аларды сактанууга даярдап, маалыматтар менен алдын-ала камсыз кылуу.
Табияттын кырысыганан сактануу үчүн балдарыбызды да тарбиялап, үй кура турган болсок бекемдеп, ары жак, бери жагын караштырып куруубуз керек. Бул адам өмүрүнүн кооп­суздугу үчүн кажет.

Канымжан Усупбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: