Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЗЫК-ТҮЛҮК САТКАНДАР ЭЛДИ КАНТИП АЛДАШАТ ?

№358 11-17-сентябрь, 2009-ж.


Эл көп соода кылган жер, албетте, базар. Бирок дал ошол базардагы сатуучулардын көбү элдин маңдай тери менен тапкан акчаларынан өөнөп калышат. “Кантип?” деген суроого кенен жооп издөө максатында "Ош базарына" жөнөп калдык.

"Картошка алыңыздар, так тараза!"

Алгачкы изилдөөбүздү картошка сатуучу жайдан баштадык. Кыдырата тизилген сатуучулар биринен сала бири кыйкырышып, бизге өз товарларын сатууга жандалбастап калышты. Изилдөөдөн тышкары "үйгө деле керек" деп, шыпылдаган кара тору жигиттен 3 килограмм картошка сатып алдык. "Таразаң туурабы?" деген сурообузга "албетте, так тараза" деген жооп алдык. Бирок туура тартты бекен деген ой менен контролдук таразага алып барып, акча төлөп тартып көрсөк, 150 грамм жетпей калды. 150 грамм үчүн ал жигитке кайра барып, доолаганды туура көрбөдүк. Эгер бул жигит ушинтип граммдап “жеп” отурса, бир күндө канча акча өөнөйт болду экен деген ойго жетеленип, жолубузду уладык.

Окорочка алсаң, муз үчүн да төлөйсүң!

Эми элде окорочка деген орусча сөз менен аталып келаткан тооктун сан этин алмай болдук.
– Эже, бир килограмм окорочка алсак, музунун акчасын чыгарып саласызбы?
– Музуна чыгарып отурсак, тапкан пайдабыз кайсы?
– Музу болжол менен канча грамм чыгат?
– Көп болсо 50 грамм. Чоң кыз, башты көп оорутпай, алсаң ал.
Окорочка бизнеси тууралуу сатып алуучулардан уккан маалыматыбызга караганда, аларды сатуудан мурда сууга салып туруп, анан тоңдургучка салып коюшат. Муз болуп тоңгон окорочка салмакты баспаганда эмне?! Изилдөөбүздү улантуу үчүн бир килограмм тоок этин сатып алдык.
Базар аралап жүрүп, бир убакта карасак, окорочканын музу эрип калыптыр. Таразабызга тартып көрсөк, 800 грамм чыкты. Демек, биз 200 граммдын акчасын муз үчүн төлөгөн болуп чыктык.

“Таза бал саткандар көп эле”

Эми бал саткандар элди кантип алдаша турганын билүү максатында шыпылдаган келинге камдап алган сурообузду узаттык.
Биз дарылык үчүн таза бал алмак элек. Канткенде таза бал ала алабыз? Сиздерде барбы?
Келин бизди тиктеп калды да:
Менин айтканымды угуп, анан өзүңөр тандап алгыла. Таза балдар кымбат. Ал эми кошулмалары арзан. Аларга сироп, желатин кошуп коюшат. Бирок арабызда таза бал саткандар көп эле,- деп жооп узатты.
– Анда эмкиде келгенде алалы, рахмат,- деп андан ары жөнөдүк.
Баса түшүп эле кумшекердин баасын сурап кайрылдык.
Баасы 40 сом.
– Каяктыкы?
Кайыңдыныкы.
Кызылчадан жасалган кумшекердин өңү башкача болчу эле деген күмөн ой менен кумшекер мүшөгүнүн сыртын карасак, бадырайып эле "Беларусь өлкөсүндө жасалган" деп турат. Көрсө, сатуучу товарын өткөзүү үчүн амалданып жаткан тура.

“Кымбат саткандар алдабайт”

Эми эт саткан жакка бет алдык. Так кире бериштен бир топ жылдан бери бодо малдардын этин сатып иштеген Алмаз деген таанышым чыгып калса болобу. Аны көрүп сүйүнүп кеттик.
"Ии, келгиле, "по свойски" кылып берем”,- деп бапылдаган таанышыбызды соодагерлердин “секреттеринен” бөлүшө кет деп кепке тарттык. Алмаз кыйылып жатып буларды айтып берди.
– Өзгөчө пружиналуу тараза менен саткандар көп алдашат. Анткени ар нерсе тартыла берип, пружина чоюлуп калат да, 5 килограммдык картошканы 6-6,5 килограмм деп көрсөтүп калышы толук мүмкүн.
Ал эми мүшөктөп ун, кумшекер саткандардын кээси мүшөктү атайлап нымдуу жерге сакташат. Ным тарткан азык салмак кошуп калат. Күрүчкө кызыл кирпичти майдалап кошуп, Өзгөн күрүчү деп саткандар да кездешет. Бирок баасын кымбат коюп саткандар алдабайт. Жанагы "арзандатып берем" дегендерден чочулаш керек. Таразанын ташынын алдын оюп, ал жерге коргошунду эритип куюп (кыт), ташты оордотуп коюшкандарын да көргөм. Ошондо мисалы, "2 килограмм кумшекер алдым" десең, чындыгында, 1-1,5 килограмм эле болуп чыгат.

“Үч тыйынга алдасак, соттолуп кетчүбүз”

“Азыр сооданын заманы” демекчи, “мурда кандай болду экен?” деген суроону улуу муундагы Гүлжамал аттуу сатуучуга узаттык.
– Эже, мурдагы соодагерлер менен бүгүнкү күндүн соодагерлеринин айыр­масы барбы?
– Албетте, бар. Мына мен өзүм өмүр бою соода менен алектенген адаммын. Биздин учурда текшерүүчүлөр байкатпай келип, текшерип кетишчү. Анда мисалы, “колбасадан 100 грамм кесип бер” десе, туура 100 грамм кесишиң керек эле. Азыр 100 десең, 200 кесип берип, “мынча сом болду” деп туруп алышат. Бул да болсо өз товарын өткөрүүнүн камы да. Илгери элди 3 тыйынга алдасак, ишибиз сотко ашып кетчү. Азыркылар элди каалагандай алдашат.

“Кардардын укугу корголууга тийиш”

Алдагандарга кандай жаза колдонуларын тактап билүү максатында Бишкек шаарынын мэриясынын Соода-кызмат көрсөтүүлөр жана керектөөчүлөрдүн укугун коргоо башкармалыгына кайрылдык.
Башкы адис болуп иштеген Айдай Токтомушева кызыктуу маек­ куруп берди.

– Айдай эже, алданып калган сатып алуучу эмне кылышы керек?
– Биздин мекеме сатып алуучулардан келген арыздардын негизинде текшерүү жасайт. Алданып калган сатып алуучу ошол соода кылган жердеги администрацияга кайрылуусу зарыл. Сатуучунун алдаганы такталса, товарды кайра тарттырып алууга же акчасын кайтарып алууга укуктуу. Бирок көпчүлүк сатуучуну эстей алышпай же соода кылган жердин администрациясын таппай калышат. Ошондуктан эринбестен эле контролдук таразага тарттырып көрүп же өзүнүн таразасын ала жүрүүсү керек. Мыйзам боюнча базар администрациясы Стандарт метрология институтундагы штамп коюлган таразаларды алып, сатуучуларга арендага берүүлөрү керек. Андай болбой, сатуучулар өздөрүнүн таразалары менен иштеп жатышат. Бир жолу арыздын негизинде “Дыйкан” базарга бардык. Көрсө, мүшөктү учтуу нерсе менен жырып, кумшекерден 5 килограммга чейин чуурутуп алышыптыр. Дагы бир жолу таразанын табагына жип байлап, анын учун бутуна байлап алган сатуучуну кармаганбыз. Учурда электрондук тараза менен иштегендер да ар кандай амалдарды колдонуп, элди алдашат.
– Жогорудагыдай сатуучуларга кандай жаза колдонулат?
– Түзүлгөн акты боюнча соода ордунан ажыратылат.
– Тоңдурулган азык-түлүк­төрдүн музу үчүн акча кемитилеби?
– Жобо боюнча 100 грамм алынып салынышы кажет. Бат бузулуп кетүүчү азык-түлүктөр тоңдурулушу керек. Бирок сатуучулар амал кылып, үстүнө суу куюп тоңдурган учурлар бар.

Мынакей окурман, көргөн-укканыбызды жаздык. Сатуучуга алдануу-алданбоо ар бир кардардын өз колунда жана укугун билгенинде экенине ынандык.

Укканыбызга караганда...

  • Ичеги-карын саткандар ичегиге улам суу куюша бергендиктен, алар оор тартып калат экен.
  • Курутка, сүзмөгө ун аралаштырып жиберишет.
  • Бузулуп, эскире баштаган жер-жемиштерди таза, жаңы үзүлгөндөрүнө кошуп сатышат.
  • Колбаса оор болсун үчүн шприц менен ичине суу куюп коюшат.
  • Топоздун этин "уйдун эти" деп саткандар өзгөчө кышында көп.
  • Майды куюп саткандар сизге башка майды көрсөтүп, куйганда башка майдан куюп беришет.

Бахияна Сатылганова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
15.09.2009. 12:44 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Бир жолу 40 кг картошка деп сатышканынан тартып корсок 28 кг чыккан. Унчукпай эле акчаны кайтарып берди.
15.09.2009. 19:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
26-06-2009
Соӊку аракети:
20-10-2018 01:02
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
USA.
0
Жазат десе эле асмандан алып жаза бересинерби?
"Таразанын ташынын алдын оюп, ал жерге коргошунду эритип куюп (кыт), ташты оордотуп коюшкандарын да көргөм. Ошондо мисалы, "2 килограмм кумшекер алдым" десең, чындыгында, 1-1,5 килограмм эле болуп чыгат."
Таразанын ташын оордотпойт,кайра женилдетет.Ойлонуп жазасынарбы жээ эптеп эле жаза бересинерби?
16.09.2009. 08:55 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
dodge malades men da oilonup emne satuuchu kelesoobu dep atkam
21.09.2009. 11:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
51
Катталган:
10-11-2007
Соӊку аракети:
10-10-2018 15:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Эх жащаш учун эмне гана кылышбайт э?!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: