Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЗИЗДЕР ДА АКЧА САНАЙ АЛЫШАТ

№358 11-17-сентябрь, 2009-ж.


Табияттын түркүн өңгө боёлгон кооздугун көрүп суктануу кандай керемет!.. Бирок арабызда мына ушул кооздукту көрө албай, мунарык дүйнөдө жашаган адамдар бар. Алар азиздер экени баарыбызга маалым. Алардын жашоосу, билим алуусу тууралуу маалымат алуу максатында калаабыздагы жападан жалгыз азиз балдардын мектебине кайрылдык.

“Бизден академиктер да чыгат”

Бизди аталган мектептин директору Калиман Орсейитова тосуп алды. Азиз балдардын мектеби тууралуу алгачкы маалыматтарды Калиман эжеден алдык.

– Калиман эже, сөздү бул мектептин тарыхынан баштасак...
– Биздин мектеп 1939-жылы ачылган. Жаңы ачылганда мектепке 9 бала катталып, эң биринчи окуучу Абдыкадыров Абыш болуптур. Биздин тарых ушул адамдан башталат. Минтип айтканымдын себеби бул киши биздин мектептеги биринчи азиз мугалим. Мектепти бүткөндөн кийин тарых факультетин аяктап, анан кайра бул мектепке келип, тарых мугалими болуп иштеген. Агайдын баласы, небереси да ушул мектепте окуйт. Негизи, Абыш Абдыкадыров бул мектепте жашап, ушул жерден каза болгон. Башында бул мектеп Кыргызстандагы азиз балдар үчүн жападан жалгыз мектеп болгон. Кийинчерээк азиз балдардын саны өсүп, Ош шаарында 100 орундуу дагы бир мектеп ачылды.
– Бул мектепте билим алган балдар, негизинен, кандай диагноз менен келип окуп калышат?
– 70 пайызга жакыны тукум куучулуктун айынан азиз төрөлгөндөр. Ал эми 30 пайызы кандайдыр бир жаракат, кокустуктардан улам көрүүсү начарлаган балдар. Мектептеги балдар эки топко бөлүнөт. Биринчи топту “Брайлисты” деп коёбуз. Булар таптакыр көрбөгөн балдар болгону менен, жыт сезүү, угуу органдары жакшы өнүккөн. Алар рельев-чекиттүү ыкма менен окутулат. Манжалары менен сыйпалап, тамга таанышат. Экинчи топтогуларды “Плоские” деп коёбуз. Булар үчүн атайын чыгарылган китептердеги тамгалар чоң шрифттер менен берилет.
– Учурда мектепте канча бала билим алып жатат?
– Жылдан жылга балдардын саны көбөйүп жатат. Буга чейин бир класста 6-7 бала окуса, быйыл биринчи класска 10 бала кирди. Бардыгы болуп 184 бала билим алып жатат.
– Мамлекет тараптан кандай кам көрүлөт?
– Союз учурунда мектепти толугу менен Москва камсыз кылчу. Ошол учурда окуу куралдарынан да эч кандай маселе чыкчу эмес. Союз тарагандан бери өзүбүз аракет кылып грант алып, кем-каржыбызды толуктап келебиз. Жакында эле ошол гранттын негизинде азиздер үчүн чыгарылган китепти басып чыгаруучу принтер алдык. Биринчи канайым Татьяна Бакиева бизге китеп окуп берүүчү машина белек кылган. Эми азиз балдарыбыз гезит-журналдардагы жаңылыктарды ушул машинанын жардамы менен биле алышат. Атайын компьютердик класс да ачылган. Биздин бүтүрүүчүлөрдүн арасында экономисттерден баштап академиктерибиз да бар.
– Балдардын ата-энелеринен мектептин керектөөлөрү үчүн акча жыйналабы?
– Мектеп толугу менен мамлекеттин камсыздоосунда болгондуктан, эч кандай акча алынбайт. Болгону, ата-энелер балдарына керектүү кээ бир окуу куралдарын алып беришет.

“Физика сабагы – эң керектүү сабак”

Физика сабагы азиздердин жашоосу үчүн биринчи жардамчы экендигин физика мугалими Гүлмейиз эже баяндап берди.
“Мисалы, үн толкундары аркылуу машинанын ылдамдыгын сезе билүүнү, алтургай алардын чоң же кичине көлөмдө экендигин ажырата алууга, өрттү эмнеден баамдоого болорун, алдыда келе жаткан адамды андан бөлүнүп чыккан жылуулук аркылуу да сезе билүүгө чейин үйрөтүүгө аракет кылабыз.
Акча жаатына келсек, окуучуларга алардын узун туурасы, сыйпалаганда канча сомдук акчаларда кандай айырмачылыктар бар экенин айтып берсек, аларды эсине сактап алышып, акырындык менен акчаны санаганды да үйрөнүп алышат”.

“Биздин калем – грифель”

4-класска башбагып калганыбызда математика сабагы жүрүп жатыптыр. Балдар калемсаптын ордуна грифель аттуу куралды кармап эсеп чыгарууга киришиптир. 15 жылдан бери бул мектепте эмгектенген Эркежан эже буларга токтолду.
“Брайлисты” тобуна кирген балдар үчүн грифель (кармагычы жыгачтан же желимден жасалган шибеге сыяктуу курал) да бир топ маселелүү иш. Анткени бул курал базардын баарында эле сатыла бербейт. Грифель менен окуучулар тамгаларды, сөздөрдү кагаз бетине сайып түшүрүү менен үйрөнүшөт жана аны колдору менен сыйпалап окушат. Колунда бар ата-энелер балдары үчүн атайын заказ кылып алып беришсе, кээ бир балдарга кадимки мык менен колго жасалган грифель колдонуусуна туура келет. Бирок колго жасалган грифель балага бир топ эле ыңгайсыздык жаратат. Андан сырткары, азиз балдар үчүн атайын калың дептерлер табыла бербегендиктен, чоң класстын балдары кол эмгек, чийүү сабагында колдонулуучу альбомду дептерге айландырып жасашат.

Билим алууну максат кылган балдар менен жыйырма мүнөттүк танапис кезинде сүйлөшө алдык.

“Мектепке футбол талаасын жасатмакмын”

– Акбар, бул мектептин жакпаган жактары барбы сен үчүн?
– Мен үчүн бул мектеп экинчи үйүм, окуучулар менин биртуугандарым. Бул жерден эч ким бири-бирин кемсинтпейт. Бөбөктөрүбүзгө кам көрүп, агай-эжейлерди сыйлап турабыз. Ата-энем менин көзүм көрүп кетер бекен деп жакшы эле аракет кылышты. 3 жолу операция болдум. Бирок жүз пайыз көрүп кете алган жокмун.
– Келечекте ким болгуң келет?
– Белгилүү актёр болгум келет. Актёр болуш үчүн акылдуу да болуш керек. Бардык сабактарды мыкты окуганга аракет кылып жатам. Актёр болуп калсам, тапкан акчамдын баарын мектебиме жумшайм. Биринчиден эле мектепке футбол талаасын жасатмакмын.

«Шахмат мелдешине катышкым келет»

– Назгүл, шахматка кызыгууң кандайча жаралды?
– Шахмат ойноо менин тубаса талантым болсо керек. Көзүм көрбөсө да кандай жүрүш керек экенин сезип турам. Ушуга чейин утулуп көрө элекмин. Кыялымда шахмат боюнча чоң мелдештерге катышсам дейм.

Азиз – мыкты ырчы

Азиз таланттуу балдардын бири. Ал ырдаганда балдардын кол чабуусу узакка токтобойт. “Кыргыз жерим” аттуу ыры менен Балдарды коргоо күнүнө карата Австрияда өткөн фестивалда Гран-Прини жеңип келген экен. Азиздин пир туткан ырчысы Диана Гурцкая экендигин билдик.

Кызыктуу фактылар

  • Москвада “Караңгылык кучагында” аттуу ресторан ачылып, анын кардарлары белгилүү инсандар: Ванга, Гомер, Мильтон, Николай Островский болушкан.
  • 1745-жылы 13-ноябрда Францияда Валентин Гаюи аттуу бала төрөлгөн. Ал биринчилерден болуп Парижде жана Петербургда сокурлар үчүн мектеп ачкан. Мына ошондон баштап 13-ноябрь сокурлардын майрамына айланган.
  • 2005-жылы 33 жаштагы түштүк африкалык Вагнер аттуу сокур машина айдоо боюнча рекорд орноткон. Ал эски аэропортто өткөн автожарышта саатына 233 чакырым ылдамдыкта айдаган. Вангер байгеден алган 9500 долларын түштүк африкалык сокурлар коомуна тапшырган.
  • Азиздердин түштөрү да башкача болот. Айта кетсек, азиздердин түштөрүн ар кандай үндөр, жыттар коштойт. Мындан сырткары, соо адамдар да сезип-биле албаган нурларды да көрө алышат.

Бахияна Сатылганова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: