Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

САЛАМАТ САДЫКОВА 50 ЖАШТА

№206 13-19-октябрь, 2006-ж.


Ар бир элдин өзүнүн кылымдар бою жү­рөктүн түпкүрүнө атын сактап, аздектеп алчу кулуну болот эмеспи. Анын сыңарындай, өрүкзарлуу Баткенден чыгып, чыныгы таланты менен өнөр күйөрмандарын өзүнө багындырган Саламат Садыкова да кыргыздын сыймыгына жаралгандай. Саламаттын балалыгы катаал шарт­­та өткөн. Бирок, ал азыр бактылуу эне, тө­гөрөгү төп келишкен ырчы, кыргыздын эң бактылуу кыздарынын бири. Ал Кыргыз Республикасынын Эл артисти, Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, Казакстандын эмгек сиңирген артисти
деген наамдардын ээси.

ТАМШАНДЫРГАН ТАЛАНТ

ЫР ЖАНДУУ АТА-ЭНЕ
«Алма сабагынан алыс түш­пөйт» демекчи, Саламатка өзүн­дөгү көөнөргүс талант атасынан да, апасынан да өткөн окшобойбу. Себеби, бири өрүкзарлуу Баткендин, бири Өзгөндүн Куршабынын суусун ичип чоңойгон жаш жубайлардын экөө тең ырга шыктуу жандардан болгон экен. «Тилекке каршы, атам менин эсимде калган жок. Атам жөнүндө бир билгеним, ал мени ушунчалык жакшы көрчү экен. Аны жакшы билген Салима деген жеңем: «Атаң ыраматылык эшек мингенде буттары жерге тийип калчу. Сен кичине экениңе карабай качан болсо эшегине минип, сени бооруна кысып алчу. Анан да ары өтсө да кыңылдап ырдап, бери өтсө да кыңылдап ыр­дап өтөөр эле» деп айтып калат. Атамдын өнөргө кызыкканын ушундан бил, мен жаңы төрөлгөн кезимде эле устаканага барып, «чоңойгондо ушул кызым кагат» деп темир комуз жасатып коюптур. Аны мага «атаңдан калган эстелик» деп кийин беришкен. Атамдын айтканындай эле мен темир комузду үй­рө­нүп алып, мектепте кагып жүрдүм. Ал эми апамдан тогуз жашымда ажырадым. Анын да ырдап калганын угуп калчумун. «Атаң­дын көрү, тагдырым мындай болбогондо азыр Мыскал менен ырдап жүрмөкмүн» деп арман кылганын да бир курдай кулагым чалган. Мына ошентип, менин өнөр дүйнө­сүнө умтулушума ата-энемдин канындагы ырга болгон кызыгуу таасир берсе керек» деп эскерет ырчы ата-энеси жө­нүн­дө.

МЭЭРИМГЕ ЗАР БАЛАЛЫК
Кудайдын башка салганын көтөр­бөскө чара жок тура. Митедей жабышкан оорудан соң Момун ата (атасы) көз жумганда Саламат эки жарым жаштагы наристе экен. Өлгөндүн артынан өлгөн барбы, тагдырга моюн сунуп 26 жаштагы жаш эне кызын кучактап жесир калат. Бирок, ата-эне көп өтпөй колун сурап келген бирөөгө кызынын башын байлашып, кичинекей Саламат өгөй атанын колуна барат. Тилекке каршы, өгөй ата ичкиликти сүйгөн, кызыл камчы, зөөкүр болуп чыгат. Мас болуп келген сайын аялын чырылдатып сабаса, Саламат жүрөгү түшүп жашынып калчу экен. «Бир күнү апамдын толгоосу башталып калды. Жанында менден башка эч ким жок. Көпкө кыйналып жатып апам көз жарды. Бирок, өзүнүн денсоолугу жайында эмес эле. Көп кан кетип калды. Мен болсо эмне кылаарымды билбей айланчыктап чуркап жүрөм. Көзү аңтарылып жатканын көрүп, бала болсом да жашоосу түгөнүп баратканын билип турам, бирок, колумдан эч нерсе келбейт. Акыры кан токтоп, апам алсырап жатып калганда баягы ата сөрөй мас болуп келди. Апамдын абалын көрүп мотоциклдин люлькасына салып, ооруканага алып барды. Бирок, кеч болуп калган экен, апам ооруканадан кайтпай калды» дейт улутуна.
Ошентип, Саламат тогуз жашында томолой жетим калат. Энеден калган күн курусун. Ушул күндөн баштап секелек кыздын башына түйшүк түшөт. Кылган ишине кызыгышып туугандары колдон колго өткөрүшөт. Бала бактырам деп бири алып кетсе, пахта терет деп башкасы алып кетет. Ошентип, ар кимдин колунда мектептен мектепке которулуп жүрүп кунарсыз күндөр өтө берет.

ТАЛАНТ УЧКУНДАРЫ
Эгер адамдын көкүрөгүндө жаткан чыныгы таланты болсо, ага эч кандай сырткы күчтөр таасир эте албайт эмеспи. Анын сыңарындай, Саламаттын эртелеп ойгонгон шыгы ага тынчтык берген эмес. Пахта талаасында болобу, үй жумуштарын жасоо учурундабы, секелек кыздын ырдаганы ырдаган эле. Сырдашаарга эч кимиси жок кыз өзү менен өзү сүйлөшүп, тынбай окуган китептерине таасирленип, кыялында тээ бийиктерге умтулчу.
Саламаттын алгачкы жолу эл алдына чыгып ырдаганы такыр эсинен чыкпайт. Анда орто мектепте 7-класста окучу. Буларды бир орус мугалим окутуп, андан тышкары ыр, бий үйрөтчү. Ошол эжеке окуучусу Саламаттын башкалардан өзгөчө зиректигин байкаганбы, аны бөлүп алып орусча ыр жаттата баштайт. Ушул ырды Саламат райондун борборунда жайгашкан орус мектепке барып, толгон элдин алдында сахнага чыгып ырдайт. Кийин бир чоң салтанатта мектептин активдүү окуучуларынын катарында Саламаттын фамилиясы аталат. Мындайды күтпөгөн кыз микрофондон өзүнүн фамилиясын укканы менен эч нерсени түшүнбөйт. «А-аа, фамилиясы меникине окшош турбайбы» деп ойлоп коёт. Бир маалда эле баягы орус эжеси далбактап чуркап келип: «Жүр, сен жеңипсиң. Сени чакырып жатышпайбы» деп Саламаттын колунан жетелеп кетет. Качан гана Саламат жөнүндө мактоо сөздөр сүйлөнүп, колуна грамота тапшырылганда өзүнүн ыры башкалардын көңүлүнө арзыганын, ошон үчүн сыйлык тапшырып жатышкандарына түшүнөт. Мына ушул окуя Саламаттын шыгына шык кошуп, андан бетер өнөр сересине сүйрөйт.
Кийин Саламат мектепти бүткөн соң, айылдык клубдун жетекчиси болуп калат.

ТАЛАСКА ТУШ КЫЛГАН ТАГДЫР
Ал кезде Саламаттын райондун «жылдызы» аталып калган кези эле. Күндөрдүн биринде Баткенде отурукташып калган таластык жубайлардын иниси ошол жакка кыз издеп барып калат. Толгон кыздардын ичинен ал жигитке Саламат жагат. Эки жашты тааныштырышып, үйлөнүү жөнүндөгү сөзгө кезек келгенде жигит: «Экөөбүз үйлөнсөк сенин ырдаганыңа тоскоол болбойм. Экөөбүз чогуу маданият үйүндө иштейбиз...» деген сыяктуу толгон-токой убадаларды берет. Ыр десе ичкен ашын жерге койгон Саламатка ал кезде Талас десе эле өнөрдүн мекениндей сезилчү. «Таласты бир көрсөм» деп дегдеп жүргөн Саламат тагдыр буйруп, ошентип, Таластын келини болуп калат. Тилекке каршы, жолдошу Тургунбек убадасына турбайт. Келин болуп баргандан кийин бир жыл өтөт, эки жыл өтөт... Күнүмдүк тиричилик деп жүрүп жети жыл өтөт. Бул жылдар ичинде Саламат тамак жасап, кир жууп, эки кызын тарбиялап үйдө отурат. Жолдошунун болсо жубайын ырдата турган түрү жок. Атүгүл, «Мен ырдашым керек» деген сөзү үчүн Саламатты суук сөздөр менен урушкан, ал эле эмес, колу тийген учурлары болот. Акыры жеке турмушунан да ырды, сахнаны бийик койгон Саламат бири алты, бири төрт жаштагы эки кызын колунан жетелеп үйүнөн чыгып кетет. Албетте, жолдошу да жөн эле узатып койгон жок. Үйбүлөсүн кайтаруу үчүн көп аракеттерди жасайт. Бирок, көшөргөн Саламат беттегенинен артка кайткан жок. Карабуура районунун борборуна барып маданият үйүнө жумушка орношуп, ошол жакта мамлекет берген эки бөлмөлүү үйдө эки кызы менен жашап калат.

26 ЖАШТА АЧЫЛГАН ДАГЫ
БИР ӨНӨР
Намыскөйлүк Саламаттын тубаса сапаты эле. Ошол намыскөйлүгү анын 26 жашында өз алдынча комуз үйрө­нүү­сүнө түрткү болду. «Атайын ырдайм деп күйөөмдөн ажырашып келсем, анан эптей албадым деп кайра барамбы?» деген ой жүрөгүн өйүп, бир кү­нү комуз үйрөнүүгө белсенет. Маданият үйүндө иштеген комузду жакшы билген бирөөгө комузун көтөрүп барып, кайсы жеринен ойнолоорун гана билип алып, анан өзү аракет кыла баштайт. «Сенин колуң катып калган, эми үйрөнө албайсың» дегендер болду кесиптештеринин арасында. Бирок, Саламат өжөрлүгүнө салып комузду колунан такыр түшүрбөй койду. Чала-була үйрө­нүп алган обондорун чертсе төрт дубалдан башка эч нерсе жок үйү тимеле жаңырат. Анда Саламат менен чогуу жашаган кыз тамекисин чычайтып кармап: «Ай, болдучу, башым ооруп кетти» дейт Саламаттын комуз ойногонун жактырбай. «Башың ооруса барып жат, мен комуз ойнойм» дейт Саламат да өжөрлөнө. Мына ошентип талыкпаган аракеттин аркасында аз убакыттын ичинде эле комузду шаңшытып черткенге жетишип калат. Атү­гүл, эмгектенип жаткан «Жылдыз» ыр-бий ансамбли менен Польшага эл аралык фестивалга барып, «Кызыл гүл» аттуу ырды комуздун коштоосунда ырдап чыгат. Натыйжада, «Жылдыз» тобу 2-орунга ээ болот. Көп өтпөй топ менен Москвага да барат.

ТУУЛГАН ЖЕРГЕ КАЙТЫП КЕЛҮҮ
Саламаттын аты бара-бара Карабуура районуна тарап, райондун ичинде мыкты ырчы атыга баштайт. Ошондуктан, кесиптештеринин арасында бут тосуулар чыгат. Анын үстүнө жолдошу да кайра-кайра келип тынчтык бербегендиктен, Саламат туулган жерине кетүүнү чечет. Баткен эли өз кызын кош колдоп тосуп алышып, бараары менен эки бөлмөлүү үй беришет. Ошентип, Саламат эми Баткен райондук маданият үйүндө жумушун уланта баштайт. Келгени жакшы болгон экен, бул жерде Саламатка каалаган формаларын тиктирип беришип, кыскасы, чыгармачылыгынын өсүшүнө чоң колдоо көрсөтүшөт. Дал ушул жерде иштеп жүрүп борбордугу съезддерге да улам-улам каттай баштайт. Мына ошондо таланты борбордогу чоңдорду да тамшантып, көзгө илинет.

ЖАНГАН ЖЫЛДЫЗ ЖАНА ТОСКООЛДУК
Кезектеги дагы бир съездге келгенде Саламатты телевидениеге тартышат. Ошондо колуна комуз алып булбулдай үнү менен ырдаган баткендик бир кыз бар экенин билген жогору жактагылар Саламатты борбордогу «Камбаркан» ансамблине чакырууну буйрушат. Келбей коёт дештиби, «үйдүн ачкычы чөнтөктө, жумуш даяр» деп чакыртышат. Жумуш даяр болгону менен эч кандай ачкыч жок эле. Ана берилет, мына берилет деп жатып үй да унутулат. Көрө албастардын дагы кадимкидей бут тоскон күндөрү болот. Ал эле эмес, Саламаттын ордуна башка ырчы издешет. Бирок, дирижёр: «Мен иштесем Саламат менен иштейм, болбосо мен да кетем» деп туруп алат. Мына ошондон ушул күнгө чейин Саламат талыкпай «Камбаркан» ансамблинде эмгектенип келе жатат. Андан бери Саламат дүйнө­нүн көп жерлерине барып, кыргыздын намысын коргоп келди. Анын үнүнө тамшанбаган, келбетине суктанбаган адам Кыргызстанда жок болсо керек. Ал эми алдап чакырып, мамлекет сатып бере албаган үйдү Баткендин эли чогулуп ак­ча топтоп, сатып беришкен.

БАКТЫЛУУ ЭНЕ ЖАНА МЭЭРИМДҮҮ ТАЕНЕ
Быйыл Саламат туура 50 жашка чык­ты. Улуу кызы Кундуз – Кыргыз-Түрк «Манас» радиосунун продюсери. Кичүү кызы Махабат – котормочу, эл аралык долбоор менен иштейт. Апасынын эл аралык деңгээлдеги жумуштарына кичүү кызы Махабат, ал эми Кыргызстандагы чыгармачыл жумуштарына улуу кызы Кундуз жардам берет. Небереси Сайкал 10 жашта. Таенесинин жолун жолдойм деп комуздан, фортепианодон сабак алат. Сайкалга таенеси жүрөгүндөгү болгон жакшы сөздөрүн, эркелетүүсүн арнап, мээримин төгүп турат. Алар чогулуп калгандагы эң кызыктуу тема – баягы эле чыгармачылык.

Даярдаган Азиза Сатимбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: