Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ӨЧПӨГӨН ЖЫЛДЫЗ ЖОЛДУБАЙ КАЙЫПОВ

№211 17-23-ноябрь, 2006-ж.


Таң калтырып окшош элең жылдызга,
Таңга жетпей өчтүң, бирок, турмушта.
Жүрөктөргө гүл жайнаткан сендей жан,
Жүз жылда бир чыкса чыгаар кыргызда.
А.Иманбаев

БАЛДЫРКАН БАЛА КЕЗ

Атактуу агабыздын алгачкы таманы тийген ата конушу Атбашы районунун Жаңыкүч айылы. Ата-эненин кубанычы болгон тун уул 1946-жылы 11-августта жарык дүй­нөгө келген. Ата-энеси карапайым, өтө жөнөкөй кишилер болгондуктан, Жолдубай да аларды тартып жашынан жөнөкөй, адептүү бо­луп чоңоёт.
Балалыгы жайлоонун салкын төрүндө, табияттын койнунда өт­көнү да көкүрөгүндөгү шыктын күч алышына түрткү берсе керек. Башка балдарына караганда зээндүү, музыкага болгон шыгын байкап калган ата-эне ага 6-классынан аккордеон сатып беришет.
Жолдубай кичинесинен ата-энесине күйүмдүү бала болгон. Атасына кой кайрыганга, тезек тергенге жардам берсе, апасына сүт тартып, айран уютуп, нан башырып, кичүү бөбөктөрүн карап, алардын оорун колдон, жеңилин жерден алган боорукер эле.
Ошентип, 8-классты бүтүргөн Жолдубай окууга тапшырууну дегдеп калат. Жигиттин көкүрөгүндөгү угуту алып учуруп, тынч ала албай жатканын ата-эне кайдан билсин? Келечек тууралуу сөз козголгондо «Эми сен 8-классты бүттүң. Бизге малга жардам берээр киши жок экенин көрүп турасың. Бөбөктөрүң болсо жаш. Кол арага жараганы сенсиң» деп айтышат.
«Биз анда жайлоодо элек. Апамдардын мындай бүтүмүн уккан соң, Жолдубай акем тура калды. «Мен окубай өмүрүм мал менен өтөбү?» деп ыйлап чыгып кетти боз үйдөн» деп эскерет Жолдубай аганын иниси Малдыбай байке.
Баланын окууга болгон ынтызарын байкаган ата-эне ары-бери кетип жатышып, кеңешип, келечегине бут тоспойлу деген жыйынтыкка келишет. «Катыгүн, кой. Окуса окусун. Малды эптеп багаарбыз» деп апасы ошол күнү таң заардан туруп окууга акча таап берет. Ошентип, өз демилгеси менен айыл-чарба техникумуна Нарынга окууга кирет.

ЖАЙЛООДО КАЛГАН ЖАШТЫК

Ар бир адам жашоосунда кайталангыс махабатка күбө болот эмеспи. Көкүрөгүн сезим уялап, Жолдубай ага да махабатына жолугат. Ошол учурда окуусун бүтүп иштеп жүргөн убагы эле. Гүлкайырдай буралып бойго жеткен жогорку мектептин окуучусу Жумабүбү аттуу кыздын карегине байланып калат. Бир колхозго караган эки айылдын мектептеринде концерт коюлуп, өздүк көркөм чыгармачылыктар өтөт. Мын­дай учурда Жолдубай кеченин көркү. Ырдап, комуз чертип, кыяк тартып, жаштардын көңүл борборунда. Жигиттин жалындуу мээрим чачкан көздөрү кыз­дын жандүй­нө­­сүн козгоп койгон эле. Эки жаш түн ичинде сел­кин­чек тээп, жашынмак ойноп, ак чөлмөк издешет. Аны менен кошо керемет айлуу түн­­дө жылдыздар арасынан өз жылдыздарын издешет.
Бакыт жылоологон бир күнү Жол­дубай ага өмүр шериги Жумабүбү менен баш кошот. Жумабүбү эже Жолдубай агага өмүр­лүк жар гана эмес, кеңешчиси, сынчысы да болгон.

ЧЫГАРМАЧЫЛЫК ЧЫЙЫР

Өз кесиби боюнча иштесе да ичиндеги талант көрөңгөсү көкүрө­гүнө батпаган Жолдубай ушул боюнча тынчып жатып кала албады. Маал-маалы менен жыйындарга аккордеон, комузу менен ырдай коюп, ыңгайы келгенде колхоз-сов­хоздорду кыдырып концерт койчу дешет.
Өз жолуна түшө албаган, көкү­рө­гүн түртмөлөгөн улуу күчтүн касиетинен улам жигит шаарга келет. Алгач өзүнүн кесибин улантмак болуп борбордогу айыл чарба институтуна окууга тапшырат. Бул кезде бир кыздуу болуп калган эле. Бирок, баллы жетпей өт­пөй калгандыктан, сырттан окуу бөлүмүнө которулсамбы деп ойлонуп жүргөндө борбордо Искусство институту ачылганын угат. Ойлонбой туруп дароо эле документтерин алып Искусство институтунун вокал бөлүмүнө тапшырат.
Ошентип, Жолдубай аганын чыгармачылык чыйыры башталган. Тубаса талант булак сымал. Булактын көзүн ачып тазалап койгондон кийин суусун кандырат эмеспи. Та­биятынан шайыр, жандүйнөсү ыр­га жакын жан тез эле чыгармачылыктын көзүн таап, өзүндөгү тубаса таланттын көзүн ача алды. Рыспай Абдыкадыров, Жолон Мамытов, Турар Кожомбердиев сыяктуу өнөрлүү адамдардын чөйрөсү да бир топ таасир берет.
Ошол кездерде жаңы обондору жарык көрүп, анын «Мекеним», «Алгачкы сүйүү», «Атам менен энеме» жана башка бир топ ырлары радиого берилет. Ошентип, Жолдубай аганын аты жалпы кыргызга угула баштайт. Жаркыраган жылдыздуу жигит катарынан суурулган күлүктөй арышын кере чыгармачылыктын даңгыр жолуна түшөт.

ТЕЛЕЖЫЛДЫЗ

Ал учурда телеге диктор болуу өтө жоопкерчиликтүү иш болгон. Адаттагыдай жакшы дикторду издеп кулактандыруу берилгенин уккан Жолдубай ага өзүн сынап көрмөккө конкурска катышат. Ошол учурду эмгек сиңирген ишмер, режиссёр Балташ Кайыпов мындай эскерет. «Диктор деген өзү сейрек кездешүүчү талант тура. Башка таланттар Кудайдын кулагы сүйүн­сүн, бизде көп эле бар. Бирок, «диктор» дегенге келгенде «бирок» боло түшөбүз. Диктордо адам сук­та­наарлык өң, жагымдуу үн, ар убак сөз таба билүүчүлүк талант болуш керек. Жолдубайда ушул касиеттин бардыгы бар эле. Бир күнү менин кабинетиме кулактандыруу боюнча келген бир жигит баш багып калды. «Сиз Кайыповсузбу, агай?» деди жаркылдап. «Ооба, Кайыповмун». «Анда мен да Кайыповмун» деди эле, экөөбүз тең күлүп жибердик. Ошол замат студияга киргизип экрандагы көрү­нү­шүнө аябай сын көз менен карадык. Чынын айтыш керек, ошол тургандардын баарына жагып калды. Өңүнөн үнү, үнүнөн өңү өтөт. Ошентип телеге иштеп калды». Чындыгында эле сейрек кездешүүчү тубаса жөндөмү менен Жолдубай ага тез эле эл назарына алынып кетти. Ошону менен бирге эле ал обон чыгарып, ырдап жүрдү. Эл диктор Жолдубайга кандай кумары артылса, ырчы Жолдубайды андан бетер жакшы кабыл алышты.
Ошол кезде Жолдубай аганы опера жана балет театры да ишке чакырып калат. Ал жакта бир топ ролдорду аткарууга жетишип, актёр катары өзүн тааныта баштайт. Бирок, эки-үч ишти бирдей алып кетүүгө жетишпейт эле. Бул жө­нүндө иниси Малдыбай Кайыпов мындай эскерет: «Жолдубай акем бир күнү мага минтип кеңешип кал­ды: «Мени телеге чакырып жатышат. Ага кетейин десем, бул жакта жумушум калат. Кандай кылсам?» деди. Мен ойлонуп көрсөм, опералык ырчынын түй­шүгү оор, анан калса ар дайым үнүн сактап жү­рүү машакаты бар экен. Анын үстүнө теледен Жолдубай акемди көргөнгө кө­­нүп калган экенбиз. Бул тууралуу оюмду айтсам унчукпай калды. Кийин да­гы бир топтор менен кеңешип көр­­сө керек, айтор, телеге биротоло иштөө­гө ооду».
Жолдубай ага диктор эле эмес, ар кандай телекөрсөтүүлөрдү да өзгөчө бийиктикте алып барчу. Ошол кезде «Ыр кесенин» гүлү да Жолдубай Кайыпов болгон. Жаркылдаган жагымдуу жүзүн, үнүн угууну каалагандар кадимкидей Жолдубай аганы көгүлтүр экрандан күтүп, сагынып калышчу. Ошентип, таланты ташкындап тур­ган маалда 1981-жылы Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти наамы ыйгарылган. Ошол эле жылы Борбор Азия өлкө­лө­рүндө өткө­рүлгөн дикторлор арасында өткөн сынактан баш байгени жеңип алган.

МҮНӨЗҮ КҮНДӨЙ ЖЫЛУУ, КӨЛДӨЙ ТЕРЕҢ ЭЛЕ...

Аганын тоо суусундай шар, булутсуз асмандай чаңкайган ачык мүнөзү, жөнөкөйлүгү, тамашакөй­лүгү, бийик адамгерчилиги элдин эсинде калды. Барган жеринин бардыгы тамаша, ыр-күлкү болуп, бүркөө турган кабакты да жазып жиберчү эле дешет.
«Ар дайым каникулга тараганда жайлоодогу ата-энебизге жол тартаар элек» деп эскерет иниси Малдыбай ага. «Жолдубай байкем астыга түшүп алып акырын келип боз үйдү уйчасынан жөөлөй кетчү. Ичкериден апабыздын үнү чыгат. «Өлүгүңдү көрөйүн, өш эле өш!» деп. Болбой эле жөөлөй бергенде чыдамы жетпей чыга калат. Эшикке чыгып боору калбай күлүп турган Жолдубай акемди көргөндө кучактап басып жыгылып өөп-жыттап калаар эле. Жолдубай акем ушинтип тамаша кылганды жакшы көрчү».
Тамаша мүнөзү менен бирге эле жашоого, ишине, үйбүлөгө өтө олуттуу мамиле кылган экен. Ар дайым колунан кагаз, китеп түшчү эмес. Көрсө, ал көбүнчө экранда окуп бербей жат айтып бе­рүү­гө кө­нүкчү тура.
«Ар дайым жаздын биринчи жытын жыттатып келем деп тоого алып чыкчу» деп эскерет жубайы. «Сирень гүлдөгөн маалда бир кучак сирень көтөрүп келчү. Ушул сирень гүлүн, сирень жытын кийин жоктоп жүрбөдүмбү.»
Ушундай кыялкеч жан болгон экен ага.

ЖИГИТ ӨЛБӨС БОЛСОЧУ...

Ооба, тагдыр ага бардыгын берген менен өмүрүн ченеп койгон белем? Аттиң дебеске арга жок. Аргымактай арышын керип турган маалында капилет каргаша Жолдубай аганы арабыздан алып кетти. Кечкурун машинесине отурган кара ниеттердин колунан өмүрү кыйылды. Ошол күн 1983-жылдын 29-марты эле.
Ошол каргашалуу күнү жары менен телефон аркылуу сүйлөш­көн экен. «Иштен чыгып циркке ба­рам, балдарды циркке киргизип койгом. Аларды алып, анан барам үйгө» дейт. Кечки саат 9да балдары келип «атам келген жокпу? Биз күтүп, анан жөө келдик» дейт. Жүрөгү алып учкан жубайы түнкү саат үчкө чейин күтүп, тааныш диктордукуна барса, «Жолдубай биздин боорубузду эзип, күлдүрүп атып балдарымды алам деп циркке кеткен» дейт. Түнү менен издөө салып жатып анын киши колдуу болуп каза болгонун угушат.
Мөгдөгөн ата-эне, боздогон тууган, жары, балдары, калдайган кыргыз эли, алтургай, асман да асыл инсанды, өнөрлүү уулду жоктоп ыйлап турушту. Жолдубай болгону 37 гана жашта эле.

АРТЫНДАГЫ ИЗ

Адам артында из калтыруу менен түбөлүк жашайт дешет. Өзү жок болсо да жаркылдаган Жолдубай аганын элесин эли унутпай келет. Элибизде «аа, артында туяк калды» деп коюшат. Ошону менен кө­ңүл сооротуп, ошону менен артында калган изи бар экенин билдиришет. Жолдубай аганын балдары да азыркы учурда үйлүү-жайлуу. Улуу кызы Айнура ата кесибин улап теледе диктор болуп иштеп жүрүп, азыр үйүндө балдары менен. Уулдары Бакыт менен Бакый үйбү­лө­лүү. Жубайы Жумабүбү эже үйдүн куту, балпайган чоң эне.
Жолдубай аганын жалындуу эле­­си, эмгеги артында калган элге сыймык болуп кала бермекчи.

Нуржамал Жийдебаева

Автор макаланын жазылышына көмөк көрсөткөн маркумдун иниси
Малдыбай Кайыповго ыраазычылык билдирет.



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: