Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БОЛОТ БЕЙШЕНАЛИЕВ. ТАСМАГА БАЙЛАНГАН ТАГДЫР

№223 9-15-февраль, 2007-ж.


БАЛАЛЫГЫ

Атактуу агабыздын алгач таманы тийген жер – Чүй боорундагы Кемин районунун Калмакашуу айылы. 1937-жы­лы 25-июнда Болот ага жарык дүйнөгө келген. Атасы Бейшеналы менен апасы Батыш зарлап жүрүп жалгыз перзенттүү болгонуна кубанып, чоң той беришет. Болот ага үйбүлөдө жалгыз бала болуп чоңоёт. Агабыздын балалыгы каардуу согуш мезгилине туш келет. Ошол жылдардагы кыйынчылык, эл башына түшкөн мүшкүл зээндүү баланы эрте эсейтип, жашынан бекем болууга үйрөт­көн. Эркек аттуунун бардыгы согушка кетип, Болот өңдүү жаш балдардын мойнуна жүк түшөт. Атасы Бейшеналы да эл катары согушка аттанат.
Ошол учурда төрт-беш жашар Болотту атасы согушка кетээрге эки-үч күн калганда районго ээрчитип кетет. Ата көңүлүндө: «Кайрылып уулумду кайра көрөөр бекем? Ажалым жетсе, жалгыз уул кимдин көзүн карайт?» деген түйшүктүү ойго туштугуп, аз да болсо баласынын жадында калуунун далалатын кылган окшобойбу.
Ошол күнү атасын ээрчип барып, биринчи жолу үнсүз тартылган кинотасманы көрөт. Элейип ар бир кыймылды тиктеп отурган кичинекей уулу убагында даңазасы таш жарган киножылдызы болоорун ал учурда атасы да билбесе керек. Үйбүлө­сүнүн бактысына согушка кеткен атасы Бейшеналы 1943-жылы бутунан жарадар болуп үйүнө кайтып келет.

ӨНӨР СЕРЕСИНЕ СҮЙРӨГӨН ЧЫЙЫР

Болот ага ошол кездеги жаштарга тиешелүү жигер менен окууну бүтөө­рү менен эле борборду көздөй жол алат. Алдында кандай жол камдалып турганын билбеген боз улан ал кезде инженер болууну каалаган экен. Борборго келип, ошол кездеги Айыл-чарба институтунун механика факультетине тапшырып, өтпөй калат. Тилеги таш капса да, өжөрлөнгөн Болот бир жыл айылда иштеп жүрүп, кийинки жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетине тапшырып, бул жолу да конкурска илинбей калат.
Балким, бир бактылуу кокустук болбогондо Болот өнөр чыйырына түшүп, минтип даңазасы таш жарбайт беле, ким билет. Бир күнү достору менен «Айчүрөк» операсына кирмей болот. Операдагы Семетейдин ролун Болоттун бир чети айылдашы, бир чети тууганчылыгы бар Кыдырбек Чодронов аткара тургандыгын угушуп, гүл көтөрүп жөнөп калышат. Сахнадан гүлүн тапшырышып, кубанычтуу кайткан достор кийинки күнү артист агасына учурашмай болушуп үйүнө жөнөшөт. Чай ичип, сүйлөшүп отурушуп Кыдырбек Чодронов капысынан Болоттон: «Мурда ырдап жүрчү бе­лең?» деп сурап калат. Ал мурун мектепте хорго катышып жүргөнүн айтат. Кийинки күнү эле жумушуна чакырып: «Документтериңди дайында, эртең М.Күрөңкеев атындагы окуу жайына тапшыр» дейт. Бирок, ошол кезде опера жана балет театрынын алдында студия ачылып калат да, Болот ага тапшырып, окуп бүтөт. Болоттун чыгармачылык чыйыры мына ушинтип башталган экен.
Ошондон тартып өнөрлүү адамдар менен жүрүп, көп нерсеге көзү каныгат. Көкүрөгү көксөгөн бийиктик дале алдында экенин сезген жаш талант канатын күүлөп турган учурда дагы бир бактылуу кокустукка кездешет.

КИНОДОГУ ӨМҮР

Болот агадагы ташкындаган талант айрымдардын көзүнө илинген эле. Ошол кездеги маданият министри А.Казакбаев: «Сен операны эмне кыласың? Сенден жакшы драмалык актёр чыгат. Жакында Ташкент­теги театралдык институтка кабыл алуу башталат. Ошондон оку» дейт. Ошентип, Болот ага Ташкентке бет алат. Институтту ийгиликтүү аяктап келгенден кийин артисттерди бөлүштүрүү башталып, министрдин чечими менен Болот Нарын театрына бөлүнмөй болот. Көңүлүндө борбордогу театрды көздөп турган Болот ошол жерден ордунан ыргып туруп «барбайм» деп бурк этет.
– Барасың, эмнеге барбайт экенсиң?- дейт министр өктөм үн менен. Болот борбордогу театрда иштегиси келгенин түшүндү­рүп келе жатканда министр кулак салбастан: «Барасың!» деп кыйкырат.
– Эмне кылсаң ошо кыл, барбайм,- деп көжөлгөн Болот чыгып кетет. Эрке өскөндөнбү, мүнөзүндөгү бетке чабаар тайманбастык басымдуу кылаар эле. Ошондой эле көктүгү, көз­дө­гө­нүнөн кайра тартпаган өжөрлүгү да бир топ болчу. Болоттун каяша кылганына жинденген министр институтка кат жиберип, «Болот ишке алынбасын» деп катуу эскертет. Ошентип, эч жер кабыл албай, бир жылдай бош жүрүп калат.
Бир күнү тааныш кинооператор жо­лугуп калып, «Кыргызфильмге» чакырат. Көрсө, ошол кезде «Тайгак кечүү» фильмине тартылууга артисттер топтолуп жаткан экен. Режиссёр М.Убукеевдин киришүүсү менен Болот ага эң биринчи жолу киного тартылат. Тасмадагы өмүрү ушинтип башталган эле. Ушул фильмден кийин эле «Биринчи мугалим» тасмасы экрандаштырылып, Болот агага мугалим Дүйшөндүн ролу берилет.
Мына, актёрдун жарк эткен жанары ушул фильмден ачылып, анын талант, даремети ушул фильмден бааланат. Ушундан соң андан кийинки жашоосу, өмүрү, сүйүүсү жалгыз гана киного байланып калат. Албуут дайрадай ташкындаган талант көптөрдү таң калтырды, суктандырды. Ансайын кереметтүү өнөр өзүнө багындырып арбап алып, Болотту таштактуу да, ырахаттуу да өнөр жолуна салды. «Биринчи мугалимден» кийин эле Союздун бардык тарабынан чакырык түшө баштады. Кыргыз фильмдериндеги «Ак мөөрдө» Болоттун, «Саманчынын жолунда» Касымдын, «Отко таазимде» Азизовдун, «Жамилада» сүрөтчүнүн ролун укмуштуудай бийиктикте аткарган. Көп өтпөй «Өзбекфильм» киностудиясында, «Мосфильмде», «Ленфильмде» Болот Бейшеналиев деген ысым жаңырып турду. Орто Азия боюнча Болот Бейшеналиев гана жүздөн ашык кино тасмага тартылган экен. Залкар артист Кыргыз Республикасынын Эл артисти наамы жана казактардын «Алтын көпүрө» сыйлыгы, көптөгөн ардак грамоталары менен сыйланган.

ТАГДЫР ЖОЛУ ТАБЫШМАК

Кайталангыс талант бергени менен Болот аганын тагдыр жолу чиеленген татаал болгон окшобойбу. 3-курсунда Ташкенттеги театралдык институтта окуп жүргөндө биринчи курска келген табышмактуу сулууну кезиктирип калат. Махабат оту жагылган сулуу, далайды тамшандырган сахна ханышасы Таттыбүбү Турсунбаева эле. Бирок, тагдырдын тамашасын кара, көп өтпөй Таттыбүбү Болоттун досу Имаштын аялы болуп калат. Кооз гүлгө ким суктанбасын?! Бирок, ошолордун ичинен Таттыбүбүнү өмүр бою сүйгөн, аны элге жарыя кылбай ичинен сызып келген бир гана адам – Болот Бейшеналиев. Экөө «Акмөөр» фильминде чогуу аткарганы көптөргө маалым чыгаар. Эки таланттын тагдыр жолу бирикпей, так эле фильмдеги Акмөөр менен Болот сыяктуу «мунарык, мунарык...» деп бири-бирин жоготуп таба албай, бул өмүрдөн өтүп кеткендей сезилет. Таттыбүбү өлөөрүн­дө өмүр бою Болотту сүйгө­нүн, жаштыктан жаңылышып чогуу боло албаганын айтып, арман кылган экен. Жаны кыйналып жатканда да: «Болотту таап келгилечи. Аны көрсөм аман калам» деп айткан экен.
Таттыбүбүдөн ажырагандан кийин деле Болоттун турмуштан жолу болбоду. Кийинчерээк түркмөн кызы Гүлнара Исмаловага үйлөнөт. Бирок, анын үйбүлөлүк бактысы көпкө узаган жок. Азиз аттуу уулдуу, Гүлназ аттуу кыздуу болгондон кийин экөө оттору күйүшпөй ажырашып кетишкен экен. Андан соң көп жылдар бою Москвада жашап, ал жактан Стелла аттуу айымга үйлөнөт. Ал аялы менен көп жылдар чогуу жашаган. Бирок, аганын чыныгы бактысы өз жеринде, өз мекенинде күтүп турган экен. 1991-жылы апасынын өтүнүчү менен мекенине кайтып келген Болот ага мекенинен Турсун аттуу айымга жолугат. Жоготкон бактысын ушул адамдан табат. «Он эки жыл чогуу жашаган жашообузда бир да жолу Болоттун кабагы чытылып, бир нерсеге жини келгенин көргөнүм жок. Болгону «эмнеге Кудай экөөбүздү кечиктирип жолуктурду? Эрте жолуксак баары башкача болот беле?!» деп өкүнүп калчу. Анан да ыр жандуу эле. Түнү менен тамеки чегип, ырларын жазып отура берчү» деп эскерет өмүрлүк жары Турсун апа. Аганын акыркы күндө­рүнө чейин жанынан чыкпай жөлөк болгон ушул өмүрлүк жары учурда 50 жашта.

ӨМҮР СОҢУ

Кино үчүн төрөлүп, кино үчүн жашаган Болот Бейшеналиев 2001-жылы 17-ноярбрь күнү 64 жаш курагында кайтыш болду. Бул күнү киноискусствосунун 60 жылдыгын кызуу белгилеп жатышкан эле. Столдо отурганда капысынан жүрөк оорусу кармап калган экен. Ошентип, кыргыз эли дагы бир асыл инсанынан ажырады. Ыйлап, мөгдөп турган эли аны акыркы сапарга узатышты.
Ал эми аны сүйгөн элинин көңүлүнө төтөп кылаар нерсе, залкардын артында элге таштап кеткен эмгеги, даңазалуу аты, элиме деген эсепсиз тасмалары, уулу, кызы калганы болду.

АТА ЖОЛУН УЛАГАН УУЛ

Адатта кыргыздарда уул бала ата чыйырына түшкөнүнө кубанат. Болот аганын уулу Азиз Бейшеналиевдин азыр жылдызы жанып турган учуру. Азиз алгач 1997-жылы «Темирлан» фильминде атасы менен бирге тартылган. Атасы хандын ролун, ал эми уулу баласынын ролун аткарышкан эле. Андан соң Азиз «Мосфильмде» «Трио» аттуу фильмге, 2006-жылы казактардын «Көчмөн­дөр» фильминде роль аткарган. Ошондо режиссёрдун көзүнө илинген Азиз көп өтпөй эле казактардын чоң фильмине тартылууга чакырылат. Учурда Азиз «Мустафа Чокай» фильмине тартылып, башкы каармандын ролун жаратып жатса, буга чейин кыргыз-казак режиссёрлору биргелешип тарткан «Бейиш канаттуулары» аттуу фильмде башкы ролду ойногон. Учурунда Болот Бейшеналиев уулуна: «Сен Бейшеналиев боло албайсың. Болот Бейшеналиев болуш үчүн Бейшеналиевдин доору керек. Башка кесип танда» деген экен.
Чыныгы талант үчүн доордун деле мааниси болбосо керек. Балким, Азиз да өз доорунун мыкты актёру болуп чыгаар. Андыктан, ата чыйырын улаган уулга ийгилик каалайлы.

Болот аганын Таттыбүбү Турсунбаевага арнаган ыр саптарынан үзүндү

Жаныңа жаш чагыңда жакын бардым,
Ошондо бактым бол деп чакырганмын.
Тагдырдын таалайыма жазганы экен,
Мен үзбөй соолуп калдың, кызгалдагым.
Өтсө да далай мезгил унута албайм,
Азыр да сени эстөөдөн такыр талбайм.
Жашоодо жалгыз сени сүйөөрүмдү,
Жараткан алдында мен тана албайм.
Алтыным, акыретте жолугаарбыз,
Жараткан болсун дээрбиз бизге калыс.
Армандар бизде болгон аткарылбай,
Ал дүйнө болгон бизге абдан карыз.

ххх

Сымбаты, баскан турушу,
Суйкайып гана туруучу.
Өзгөчө башка жаралган,
Ал болчу
сулуулардын сулуусу!
Периси болчу жомоктун,
Мен перимди жоготтум.
Армандуу жалгыз калыпмын,
Мен жетим, Акмөөрсүз калган
Болотмун!

Даярдаган Нуржамал Жийдебаева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: