Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КАЙРАТ ПРИМБЕРДИЕВ: «НАН БЫШЫРГЫЧ, КУРУЛУШЧУ АНАН ЫРЧЫ БОЛДУМ»

№260 26-октябрь-1-ноябрь 2007-ж


Ырчы болуу оңой эмес. Ал үчүн канчалаган аракет, изденүүчүлүк, чыдамдуулук керек. Биздин бүгүнкү коногубуз жаш ырчы Кайрат Примбердиев да булардын баарын башынан өткөрүп, азыр элдин сүймөнчүлүгүнө арзыган ырчылардын катарынан орун ала баштады. Кайрат 1985-жылы 24-ноябрда Ош областынын Каракулжа районундагы Ылайталаа айылында төрөлүп, Талас районунун Көкой айылында өскөн. Үйбү­лөдө үч кыздын арасындагы жалгыз уул. Бойдок.

– Кайрат, сен өзүң Каракулжанын кулуну болсоң, анан кандайча Таласта өсүп калдың эле?
– Менин атам каракулжалык. Мен да ошол жакта төрөлгөм. Тилекке каршы, мен сегиз айлык кезимде атам каза болуп, биз апам менен Таласка тайларыбызга көчүп кеткен экенбиз. Бирок, апам мени жыл сайын чоң энеме алпарып турчу. Акыркы жолу 7-класста окуп жатканымда баргам. Ошондон көп өтпөй эле чоң энем каза болду, ошону менен барган жокмун.
– Азыр каракулжалык туугандарың менен катташып турасыңбы?
– Атамдын эки эле карындашы бар. Угушума караганда, алар да Россияда экен. Ошондуктан, алар менен жолугуша элекмин. Кийин ырдап чыккандан кийин алысыраак туугандарым менен таанышып алгам. Ошолор менен азыр катташып турам.
– Анда сендеги талант каракулжалыктардан калды беле же таластыктарданбы?
– Менин атам гитара менен ырдап калчу экен. Ошондой эле апамдын да анча-мынча кароолордо ырдап калганына кичине кезимде өзүм күбө болуп калгам. Мына ушул эки тараптан келген талант мени кичине кезимден баштап эле жөн койбоптур. Сыналгыдан бир ыр ырдалса, бүткөндөн кийин дал өзүндөй кылып ырдап берчү экенмин. Мунумду билишкен үйдөгүлөр келечекте менден ырчы чыгаарын ошондо эле сезишчү экен. Үйдөгүлөр эле эмес, кошуналарым да менин талантымды байкашса керек, кошуна апа күн сайын чакырып алып ырдата бергени эсимде. Болгондо да апага орусча ырларды ырдап берчүмүн. Аным үчүн “гонорарыма” чөнтөгүмдү таттууларга толтуруп берчү. Бирок, апанын үйүнөн эдиреңдеп чыгаарым менен сыртта турган чоң балдар чөнтөгүмдөгү­лөр­дү тартып алышчу да, мен ыйлаган бойдон үйгө куру барчу элем. Балким, ошондон баштап эле талантыма бирөө олуттуу көңүл буруп койсо, буга чейин менден жакшы музыкант чыкмак беле, ким билет. Бирок, апам көр тириликтин айынан Алматыга, Таразга соода кылып кетип, эки эжем, мен болуп үйдө көпкө чейин өзүбүз жашап калганбыз. Ушул убактарда менин талантыма түгүл мектептеги окуума да көңүл бурган эч ким болбой калган. 9-класска келгенде гана комузга кызыгып, үйрөнө баштагам.
– Өз алдыңча үйрөндүң беле?
– Кошуна байке комуз чаап, өзү да ойночу. Ошол байкеден үйрөнгөм. Үйүбүздүн алдында бийиктиги он беш метрдей болгон чоң карагай бар болчу. Комузга өзгөчө шыгым бар экенин байкаган кошуна байке ошол карагайды жыгып, мага комуз чаап берген. Кийин райондогу балдардын маданий борборуна катышып жүрдүм.
– Сени чоң сахнага Султан Садыралиев алып келген дешет?
– Ооба, менин ырчы болуп чыгышыма Султандын салымы чоң. Биз 8-класста окуп жатканыбызда Султан биздин класска келген. Экөөбүздүн үйлөрүбүз да жакын болчу. Ал домбрасын, мен комузумду алып чыгып, экөөбүз бакта ырдап отура берчүбүз. Султан ошондо эле менин үнүмө баа берчү. Мектепти бүткөн соң мен окууга тапшыра албай калдым. Ошол убактарда шаардан келген Султан мени улам-улам ырдатып эле: “Карачы, эмне деген талант! Сен талантыңды тебелеп жатасың. Досум, сен шаарга барып, ырчы болушуң керек”,- деп эле мени шыктандыра берчү. А мен болсо “Султан жөн эле айтып жатат, мен кантип ырчы боло алмак элем?” деп ойлочумун Султандын чын дилинен күйүп-бышып жатканын түшүнбөй. Кийинки жылы шартка байланыштуу Таластагы техникумга электрлик жагына тапшырдым. Бирок, окуумду аягына чыгарган жокмун. 2-курсту аяктаган соң 500 сомду чөнтөккө салдым да, “ырчы болом” деп баарын таштап, Бишкекти көздөй келе бердим.
– Султанга ишенип келдиң да?
– Чындыгында эле ишенгеним Султан бол­чу. Бирок, ага келээрим менен жолуга алган жокмун. Башка досторумдун үйүндө жашап, алардын жардамы менен нан бышыруучу жерге жумушка кирип алдым. Үч күн иштеген соң уйкудан, түйшүгү­нөн аябай кыйналып кеттим. Анан “кой, болбойт экен, менден ырчы чыкпайт окшойт. Эртең Таласка кетсемби?” деген ойго чөмүлүп, жашап жаткан досторумдун квартирасына келсем, эшиктин алдында таякем турат. Көрсө, таякем биз жашап жаткан квартиранын жанында жашайт экен. Ал болсо мени курулуш ишине алып барды. Бир аз иштеген соң таякем менен таарыныша кетип, ал жерден да кетип калдым. Ушундан кийин чыгармачылыкка чындап аракет кылууну чечтим. Бирок, бир-эки ырымдын аранжировкасын жаздырып алганым менен аны кайда алпарып, кантип чыгышымды билбей жүргөн күндө­рүм­дүн биринде Султанга жолугуп калдым. “Эмне кылып жүрөсүң?”- дейт. “Жөн эле жүргөм, жакында эле бир ырыма аранжировка жасаттым” десем, жаңы ырымды угуп көрүп, жактырды. Ал азыр Султан экөөбүз дуэт кылып ырдап жүргөн “Арноо” деген ырым болчу. Султан Динара эженин кулагынын кужурун алып жүрүп, мени өзүнө кошуп алды. Ошентип, нан бышыргыч, курулушчу, анан ырчы болдум .
– Репертуарыңда орусча да ырларың бар эмеспи. Аларды да өзүң жазасыңбы?
– Мен кыргыз мектепте эле окугам, бирок, кичине кезимде жалаң орусча жомокторду окучумун. Ошондуктанбы, тең­туш­тарыма караганда орусчаны жакшы сүйлөчү элем. Эсимде, бир жолу орус тил сабагынан эжемдин ордуна мен жооп бергем. Үчүнчү класста окуганымда, эжем алтынчы класста окучу. Мен түштөн кийин, эжем эртең менен окугандыктан, «үйдө жалгыз каласың» деп мени классына алпарып, акыркы партага отургузуп койчу. Бир жолу мугалим эжемди тургузуп, бир нерсени сурап калды эле, эжем билбей туруп калды. Эжемди колдогонумбу, ордумдан тура калып, суроосуна туура жооп берип койдум. Мугалим: “Ой, бул ким?”- деди эле, эжем “менин иним” десе: “Уят, эжеси билбегенди иниси билет”,- деп эжемди уяткарган эле. Кийин жогорку класстарга барганда орусча романдарды окуй баштадым. Жадакалса тамак жеп отурганда да китеп окуп отурчумун. Анда апам: “Жеген тамагың каякка кетип жатат?”- деп урушуп эле калчу. Ошентип отуруп килейген бир чоң китепти 3-4 күндө эле окуп койчумун. Анан да ошол эле китепти төрт-беш жолу кайталап окугандан тажачу эмесмин. Менин орусча ыр жазганым ошол китеп көп окуганымдын пайдасы болсо керек.
– Азыр деле китеп окуйсуңбу?
– Акыркы үч жылдан бери китеп бетин ача элекмин. Бул убакыттын жоктугунан деле эмес, эмнегедир жалкоолонуп баратам. Бирок, кээде китеп окуганды сагынам.
– Өз кесибиң боюнча үйүңдөгү электрлик жумуштарды катырсаң керек?
– Кайдан? Өткөндө үйдөн ток уруп кетти эле, жөн эле учуп кеттим. Ирлан алиге чейин шылдыңдайт. Ирлан экөөбүз чогуу жашайбыз да.
– Эки чыгармачыл адамдын чогуу жашаганы жакшы болсо керек? Бири-бириңерди чыгармачылык жактан колдоп дегендей...
– Биз эле эмес, бир үйдө чогуу жашаган бешөөбүз тең таланттуубуз. Биз менен Ирландын эки группалашы дагы жашайт. Ошондой эле азыр Фархат Исаев деген ырчы жигит да бизде жашап жатат. Чыгармачыл адамдардын чогуу жашаганынын жакшы жери – кокусунан бирөөбүзгө жаңы обон келип калса, дароо кайталай койсоң, баары колдоп кетишет да, кийин ал обонду бири унутуп калса да, экинчиси жаттап калат. Же болбосо Ирлан дароо “Ямахасына”, Фархат гитарасына түшүрө коёт. Мен Ирлан менен чогуу жашаганга чейин көптөгөн мыкты обондорду чыгарып, кайра эле жоготуп алгам. Мага негедир маршруткада баратканда жакшы обондор келчү. Ичимден жакшы эле кыңылдап ырдап баратып, жетээр жериме жетип, “ушул жерге токтоп коюңузчу!” дегенде баягы обонум учуп кетчү. Азыр андай кокусунан келген обондорду эптеп кармап калам да, шашып үйгө барып, жетээрим менен Ирландын “Ямахасына” түшүрүп коём.
– Демек, сенин азыркы көпчүлүк сүйгөн жагымдуу обондоруң жанагыдай болуп кокусунан жаралган экен да?
– Көпчүлүгү ошентип жаралган. “Сагынганда” деген ырым жалгыздыктан жаралган. Мен анда сахнага чыга элек болчумун. Султандар менен жашап жаткам. Анан Султандар мени үйгө жалгыз таштап коюшуп, эки жумага гастролго кетип калышты. Күндүз да жалгыз, түндө да жалгыз, ушунчалык зериктим. Көчөгө чыгайын десем, тааныштарым деле жок болчу. Балконго чыгып, майда таштарды эшикке ыргытып ойногондон башка эрмегим калбай калган. Ошондой күндөрдүн биринде өзүнчө эле эргүү пайда болуп, ыр жазгым келип калды. Бир аз аракет кылсам эле азыр көпчүлүк сүйгөн “Сагынганда” аттуу ырымдын кайрыктары пайда болду.
– Сен ырдаганда кандайдыр бир кырылдаган үн коштоп турат. Аны атайын жасайсыңбы же болгон үнүң ошондойбу?
– Менин тубаса үнүм кырылдак. Мурун мунум жакчу эмес. Мени менен сүйлөшкөндөр: “Эмне, тамагың ооруп жатабы?”- деп сурай беришсе, “муну кантип жок кылсам болот?” деп кабатырланчумун. Бирок, Динара эже мени биринчи жолу ырдатып көр­гөндө ага дал ушул кырылдак үнүм жаккан. Күйөрмандарымдан да “Кайрат, сенин кырылдаганың үнүңдү кооздоп турат” деген сөздөрдү угуп калам.
– Жакында Таласка барып тушоо кесүү концертиңди өткөрүп келбедиңби. Тайларың кандай кабыл алышты?
– Залга эл толуп, жакшы кабыл алышты. Апам, эжемдер жана башка туугандарым келишти. Өкүнүчтүүсү, өзүмдүн өскөн айылыма концерт бере албай калдым. “Күндүз бекер концерт беребиз” деп жарыя кылып койгон болчубуз. Тилекке каршы, дал ошол күнү электр жарыгы жок болуп калды. Көрсө, референдумга карата электр зымдарындагы оңдоо иштерин жүргүзүү иши бир ай мурун эле пландаштырылган экен. Андыктан, электр жарыгын күйгүз­дүрөбүз деген аракетибизден эч кандай жыйынтык чыккан жок. Мен бул үчүн айылдаштарымдан кечирим сурайм. Буюрса, кийинки барганымда сөзсүз бекер концерт коём.
– Өскөн жериңе барганда өт­көн сүйүүлөрүңдү эстеп, эски сезимдериң бир сыйра козголгондур?
– Айтканыңыздай эле болду. 8-классымда өзүмдөн эки жаш кичүү бир кызды жакшы көрчүмүн. Ал эртең менен, мен түштөн кийин окучумун. Бирок, ал кызга карап күн сайын эртең менен эрте туруп, бир даана роза гүлүн жулуп алып, анын көчөдөн өтүшүн күтүп турчумун. Алыстан келе жатканын көрүп, гүлүмдү артыма катып, жакшы эле даярданып турганым менен кыз жаныма келгенде сүрдөп, гүлүмдү бере албай калчумун. Кийин 10-класска келгенде ал кыз эшигибиздин алдынан өтүп баратканда комузумду эшикке алып чыгып, үнүмдүн барынча кыйкырып ырдап туруп алчумун. Анткен менен ал кыз экөө­бүз бир да жолу жолугуп, ачык сүй­лөш­­көн жокпуз. Жакында Таласка барганымда жолугуп, ошолорду эстеп кү­лүп алдык. Көрсө, ал кыз деле мени купуя жактырып жүргөнү менен кыздык намысы жол бербей, айта албай жүрчү экен. Эми ал жаш кездеги сезимдер экен да. Азыр экөөбүздө тең андагыдай сезимдер калбаптыр.
– Азыр балким, жаңы сезимдер пайда болгондур?
– Жаңы сезимдер пайда боло элек. Азыр мен ырларымды, чыгармачылыгымды гана сүйөм. Азырынча жаш эмесминби, чыгармачылыгымды дагы жакшылап чыңдап алгандан кийин деле кыз менен сүйүшкөнгө жетишем деп ойлойм.

Маектешкен Азиза Сатимбекова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: