Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

МИЛЛИОН АКЧАЛАР АЙЛАНГАН ТОКМОК МАЛ БАЗАРЫ

№577 22-ноябрь-28-ноябрь, 2013-ж


Кыргызстандын мал чарбачылыгы өлкөнүн экономикасы менен түздөн-түз байланышта. Малдын базардагы баасы канча жана мал менен соода-сатык кылуу канчалык деңгээлде пайдалуу экенин билүү үчүн өлкөдөгү ири мал базарлардын бири катары саналган Токмоктун базарына сапар алдык.

«КЭЭДЕ УУРУЛУКТАРДЫН БЕТИ АЧЫЛЫП КАЛАТ»
Өткөн жылга салыштырмалуу үстүбүздөгү жылда мал өстүрүүнүн көлөмү өскөн. Тактап айтканда, мал жана канаттууларды багуу 1,4 пайызга чейин өсүп, сентябрь айынын жыйынтыгы менен өндүрүлгөн эт азыгынын көлөмү 255 657 тоннага жеткен. Союлуучу мал жана канаттууларды тирүүлөй салмакта өндүрүүнүн жогорку көрсөткүчү Ысык-Көл, Жалал-Абад, Чүй жана Ош облустарынын чарбаларында белгиленген. Токмоктогу мал базарда негизинен Ысык-Көл, Нарын жана Чүй облустарынын соодагерлери соода жүргүзүшөт. Төрт түлүк мал түмөндөп жыйылган жайда иштин жүрүшү кандай? Бул туурасында аталган базардын жетекчиси АНАРБЕК НИЯЗАЛИЕВ айтып берди:
– Базарга малдын бардык түрүн алып келишет. Анын ичинде үй канаттууларын саткандар да бар. Ар жуманын жекшемби күндөрү соодагерлер өлкөнүн Нарын, Ысык-Көл жана Чүй облустарынан келишет. Кардарлар да, сатуучулар да көп болгондуктан, акыры оюндагыдай баага каалагандай малды сатып алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ боло алышат.
Соодагерлерге базардан мал сатууга жай берилет. Ал үчүн кире бериштен орун алганга уруксат берген талон сатып алуу керек. Эгер кардар майда жандык, кой же эчки сатуу үчүн келсе, ар бир мал башына
15 сомдон талон сатып алат. Бодо мал алып кире турган болсо, бир башына 30 сомдон төлөнөт. Биз деле элдин шартына жараша тарифтерди коюп жатабыз. Башынан эки революцияны өткөргөн эл учурда кыйналып турат. Бириники өтүп кетсе, дагы бири малын сата албай калат. Күндө эле базардан жолдуу боло бербейсиң да.
Мындан сырткары соодагерлерден талап кылына турган мал тууралуу «Форма-1» деген маалым кат болуш керек. Анда айыл өкмөтү тарабынан берилген маалыматтар болот. Маалым катта «мал айыл өкмөттүн чарба китебинде каттоодо турган, ветеринардык көзөмөлдөн өткөн» деген сыяктуу жана малга тиешелүү эн белгилер, анын өңү-түсү, жашы тууралуу маалыматтар болуусу шарт. Ошондой эле бул жакта базардын ички тартибин көзөмөлгө алып туруучу кызматкерлер, ветеринарлар жана укук коргоо кызматкерлери да иш алып барышат. Милиция кызматкерлери тиешелүү аймактардан мал уурулук фактысы катталган болсо, берилген белгилердин негизинде кирген-чыккан малды текшерүүдөн өткөрүп турушат. Кээде мал уурулук кылмыштары базардан ачылган учурлар кездешет.
Базар жекшемби күнү таңкы саат 4-5те башталып, түшкү саат 2лерде аяктайт. Кийинки базар күнгө чейин орундарды тазалап, Санитардык-эпидемиологиялык борбордон келген текшерүүлөргө даярдап коёбуз.

«МАЛ СЕМИРТИП САТУУ – ЧОҢ БИЗНЕС»
Сатыкта турган малды аралай басып, ошол жерде иштеген МАРАЛБЕК аттуу мырзага жолуктум. Ал мени базардын бардык булуң-бурчуна алып барып, кенен тааныштырып чыкты. Анын айтымында, бул базар ири базарлардын катарына кирет.
– 20-30 жылдан бери ушул жерде тиричилик жүргүзүп, алып сатуу менен алектенгендер көп. Мал бордоп сатуу – чоң бизнес. Анын ыгын билип, убагында жем-чөбүн берип баккан адамга сөзсүз акыбети кайтат. Базарда бодо мал өтө көп. Орто баа менен алганда бир жылкы 80 миң сом турат. Демек, бул базарда жумасына миллиондогон акчалар айланат дегенди билдирет,- дейт Маралбек мырза.

Базардын бодо мал саткан бөлүгүнөн колуна аркан кармаган атаны көрүп, жанына бардым. Токмок шаарынын 78 жаштагы тургуну ТУРСУН САБАЗОВ 50 жылдан бери мал бордоп сатып, 9 баланы эрезеге жеткирген экен.
– Мен ар жекшемби сайын ушул базарга келем. Бодо мал сатып алам да, аны семиртип багам. Мисалы, 50 миң сомго бир бодо мал алсам, аны үйдө 3 айча байлап багып, кайра
65 миң сомго сатам. Ортодогу акчанын 5 миң сому тоют сатып алууга жумшалат, калган
10 миң сому – таза киреше.
Мал семиртүүдө жем-чөптү убагы менен бериш керек. Күнүгө белгилүү гана сааттарда берип, малды ошол убактарга көндүрүү шарт. Жем-чөптү аз-аздан, бирок бат-баттан бериш керек. Беймаал же көп бергенде тоют коромжу болуп, малдын семирүүсүнө да натыйжа алып келбейт. Жылкы менен койго арпаны тегирменге тарттырып, майдалап, адыра кылып берем. Ал эми уй баласына жарма жасап жана картошканы чийкилей эмес, бышырып туруп жемге аралаштырып бергенде артыкчылыгын көрсөтөт. Түштөн кийин, күн жылыган мезгилде сугаруу шарт.
Көбүнчө бодо мал алам, себеби чоңдун иши чоң да. Ортодо түшкөн каражат да көлөмдүү болот. Азыр бир тай алып кетсемби деп ылайыктуусун карап жүрөм. Колдон келсе жылкынын ургаачысын байлаган оң. Ал эми айгыр бир аз эттенгенден кийин жанына киши жолотпой, жылкы кыялын көрсөтө баштайт. Ал учурда тоют берүү оор болуп калат.
Эртеден кечке кемпирим экөөбүздүн алектенгенибиз эле ушул. Ал да мага жардамдашып, малга жем-суу бергенге кол кабыш кылат. Өзүм 3500 сом пенсия алам. Кемпирим экөөбүз пенсияны карап отурганда жашоо болбойт да. Минтип өз тирилигибизди кылып жатабыз.

«ТОЙ-АШТЫН МЕЗГИЛИНДЕ МАЛ ЖАКШЫ ӨТӨТ»
Жумушсуздук күч алып турган мезгилде мал семиртип сатуу да жакшы бизнес түрү сыяктуу. Кезектеги каарман МАЙРАМБЕК ЖУМГАЛОВ келинчеги менен кой, эчки алып, семиртип сатат.
– Мен көбүнчө кой сатып алып, семиртип сатам. Кой-козу 4-6 ай аралыгында семирет. Базарга келгенде бир нече козу, кой сатып алам. Аны бапестеп, баладай бакканга күч жумшайбыз. Дан эгиндерди тегирменге тарттырып, аны убагы менен беребиз. Чөп салып эле кармап тура бергенде семирбейт да. Азыр майда жандык баа болуп жаткан учур, себеби той-топурдун мезгили. Эң жакшы деген, куйруктуу койлордун баасы
10 миң сомго чейин жетет. Эчки болсо 4 миң сомдун тегерегинде. Азыр эле бир койду 7 миң сомго саттым, аны 2 ай мурун, арык кезинде сатып алгам. Эттендирип, ортодо 2 миң сом пайда таптым, минтип иштебесем бул акчаны ким бермек? Бул бир эле койдон түшкөн пайда да. А мен бир нече майда жандык байлап сатам.

«ЧОҢ МАШИНАЛАР БОЛБОСО, КАНТИП МАЛ ТАШЫШМАК ЭЛЕ?»
Соодагерлер алуучунун басыгынан, малды тандашынан эле анын алар-албасын сезип коюшат өңдүү. Малдын бааларына кызыгып, бир-эки койдун баасын сурасам, асмандын башын айтышат. «Бул кыз малдын артыкчылыгын кайдан билип коюптур?..» дешти окшойт. Койлордун биринин жонун кармап, тишин ачып карап койсом, таң кала караган сатуучу кепке келип, чындап соодалаша баштады. Келген чоо-жайымды түшүндүрүп, соодагерден малдын бааларын билип, жолумду уладым. Андан ары жүк ташуучу автоунаалар токтогон жайга бастым. Бодо мал жүктөгөнгө ылайыкташкан чоң машинанын жанында кезек күтүп турган айдоочу АРЗЫМАТ УМУРАЛИЕВ кеп салып берди.

– Өзүм Чүй облусунун Ысык-Ата районуна караштуу Норус айылында турам. Ар бир жекшемби сайын мал ташып иштөө үчүн базарга келем. Эртең менен бул жакка сатуучунун малын жүктөп келип, кайра сатып алуучунун алган малын дарегине жеткирем. Бул күнү 2000-2500 сом таап кетем.
Биз кардарларга жана соодагерлерге эң чоң кызмат көрсөтүүчүлөрдөнбүз. Биз болбосок, алыскы жактарга кантип малын жеткирмек эле? Андан сырткары менин деле мал ала кетип, семиртип, кайра сатып жиберген учурларым болот.
Жүк ташуучу машина айыл чарба иштеринде абдан жакшы нерсе экен. Кайсы күнү болбосун, жумуш табылат. Өз айылыма баратып орто жолдогу Ичке-Суу, Үч-Эмчек, Алмалы айылдарынын тургундарынын мал же башка жүктөрүн ала кетем. Кыскасы, ыгын тапса, тиричилик боло берет. Бир жыл мурун банктан насыя алып, машина сатып алгам. Четинен төлөп жатам. Өзүн актап калды десем болот.
Таң атпай базарга келген элдин аягы түштөн ооп суюлуп баратты. Сатканы жүгөн-арканын алып, сатып алганы малын жетелеп базардан агылып чыга баштады. Акырында аркан-жиптин түрлөрүн, кара туз, кап, тамеки, семичке сыяктуу майда-чүйдө саткандар жыйналып кете башташат экен. Муну бир күндүк базардын аякташы деп түшүнүп, мен да базардан кайттым.

Бийик тоолордо багылган топоздорду да бул базардан сатып алууга болот.

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(2)
25.11.2013. 18:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
02-11-2013
Соӊку аракети:
31-12-2016 05:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Даа Гулжан соонун жазыпсын,калемин курчуй берсин...
17.01.2014. 21:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
10-01-2014
Соӊку аракети:
23-04-2018 22:45
Жынысы:
Белгисиз
0
жакшы экен
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: