Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БУКА БОРДОП, ПАЙДА ТАП

№580 13-декабрь-19-декабрь, 2013-ж


Кыргызстан айыл чарбасына ылайыкташкандыктан, калктын басымдуу бөлүгү айыл жергесинде дыйканчылык жана мал чарбачылыгы менен күн көрүшөт. Бүгүн мал чарбачылыгындагы бодо малды бордоп семиртип, андан пайда табуунун жолдорун баяндайбыз.

БУКА БОРДОО
Буканын салмагы инекке салыштырмалуу 30-40 пайызга жогору болгондуктан, аны семиртүү кирешелүү. Ошондуктан бодо мал байлагандар букаларга басым жасашат. Алгач илимий жактан мал байлоонун жолдорун иликтеген адистердин бука байлоо боюнча сунуштаган көрсөтмөлөрүнө токтололу. Буканы жашына, эттүүлүгүнө жана тоюттун түрүнө жараша семиртүү мөөнөтү 2 айдан 5 айга чейинки аралыкты камтыйт.
Букалар бир күндө негизги тоют (көк чөп, силос, кызылча жана башкалар ширелүү өсүмдүктөр) 20-40 килограммга чейин тоют жешет жана ал тоюттун өлчөмүнүн 50-70 пайызын түзөт. Ал эми кошумча берилген кесек тоют (кургак чөп) 12-17 пайызын, жем 12-27 пайызын түзүүсү зарыл. Мындан сырткары 100 килограмм тирүүлөй салмакка карата минералдык тоюттардан да берилгени оң. Чоң букага 6-7 грамм кальций (торпокко 17-18 грамм), 4-5 грамм фосфор (6-8 грамм), 12-15 грамм ашкана тузу (кесеги, 12 грамм) жана 15-18 грамм каротин (20 грамм) берилүүгө тийиш.

  • Бордолуп жаткан мал күнүнө 800-1200 граммдан кошумча салмак кошот. Малдын салмагы жогорулаган сайын кошумча 1 килограмм салмакка жеткирүү үчүн бир килограмм тоют көбүрөөк жумшалат.
  • Бордоонун акыркы мөөнөтүндө негизги тоют 10-20 пайызга азайтылып, жем менен чөптүн өлчөмү көбөйтүлөт.
  • Мал байланган жер сөзсүз таза жана жылуу болуусу шарт. Ошондой эле күн суук маалда сууну жылытып берүү сунушталат.
  • Тоютту дайыма белгиленген маалдарда берип туруу зарыл.

Тоюттун түрүнө жараша семиртүү күндөрү

  • Көк тоют менен силоско чоң бука 80-90 күн, торпок 100-110 күндө семирет.
  • Тоют кызылчасына чоң бука 60-70, торпоктор 80-100 күн багылат.

«КОЛДО БАР ТОЮТ МЕНЕН СЕМИРТИП ЖАТАБЫЗ»
Жогорудагы буканы бордоо боюнча адистердин сунушун фермерлер толугу менен сактабайт эмеспи. Себеби Союз учурундагыдай минералдык жана силос өңдүү чыктуу тоюттар айыл жергесинде жокко эсе болгондуктан, мүмкүнчүлүк чектелүү. Мал байлоого ылайыкталган айрым тоюттар жетишсиз азыркы учурда фермерлер букаларды кандай жол менен семиртип жатканына кызыктык. Сапарыбыздын тизгинин Кочкор районунун Көк-Жар айылына буруп, 10 жылдан бери мал семиртип сатуу менен алектенген фермер ТИЛЕК ТАБЫЛДИЕВДИ кепке тарттык.
– Учурда мурдагыдай тоют кызылчасы жана силос сыяктуу чыктуу тоюттар жок. Андыктан колдо бар арпа, буурчактан жем даярдап, беде же эспарцет чөбү менен малды семиртүүгө туура келет. Мунун ичинен буурчак жана эспарцетке мал бат семирет экен. Эртең менен саат сегизде жана кечки саат төрттө жем берем. Чөптү болсо түшкө чейин үч ирет салып, түшкү 12лерде сугарам. Түштөн кийин дагы 4-5 ирет чөп салынат. Бир күндө орто эсеп менен бир букага 15-17 килограмм чөп жана 7 килограмм жем берилет. Түнкүсүн тоют берилбейт. Өзү деле жебей калат.
Ал эми Токмоктогу мал байлагандар мал тоютту көп жеп, тезирээк семириш үчүн атайын анын табитин ачуучу дарыларды сайышат деп угуп жүрөм. Бирок ал экологиялык жактан адамга зыян, тукумсуздукка жеткирет дегенин уккан элем. Оорулардан жана биттеп кетүүдөн сактоо үчүн ар бир букага алгачкы бир айда эки ирет иммунитетин жакшыртуучу дары сайылат. Жаш жана карыган мал жакшы семирбейт. 3-4 жаш ортосундагы букалар абдан жакшы эт байлашат. Ошондой эле жармага семиртилген мал сыртынан жакшы көрүнгөнү менен, сойгондо салмагы күткөндөн аз болуп калат. Ал эми кургак жем, чөпкө семирген мал чылк семиз болот.

БУКА СЕМИРТИП САТУУДАН КАНЧА КИРЕШЕ ТҮШӨТ?
– Бир буканы 3-4 ай, кээде 5 айга чейин байлайм. Жайлата жем-чөптү өзүбүз камдап алгандыктан, чыгым азыраак кетип, киреше көбүрөөк. Ар бир букадан орто эсеп менен 15-20 миң сом пайда табам. Кээ бир букалар 4-5 ай байлаганда башкалардан айырмаланып абдан тез семирип, баасы 100 миң сомго чейин жетет. Бул малдын өзүнөн дагы болот окшойт. Кээ бир букаларды канча байласаң деле көп салмак кошо албайт. Буюрса, жазында азыркы букаларымды 80-85 миң сомдон сатам деп турам.
Негизи, күзүндө мал арзандайт. Ал эми жазында элдин көбү жайлоого чыгарганга деп мал алгандыктан, бир аз кымбаттай түшөт. Августта 3 жаштагы букаларды 38 миңден сатып жибергем. Азыр болсо 65-70 миң сом. Андыктан бука байлап сатам дегендер күзүндө алып койсо, жазга чейин байлап, чекесинен сатып жакшы пайда тапса болот. Учурда 2 жаштагы букаларды базардан 40 миң сомго алып, аларды семиртип, кайра 55-60 миң сомдон сатабыз.

Эми жем-чөптү сатып алып мал байлап сатканда канча киреше түшөрүн эсептеп көрөлү.

Беде чөптүн 1 түгү – 130 сом. Арпанын 1 килограммы – 8 сом. Буурчактын 1 килограммы – 15 сом.
Бир букага күнүгө орто эсеп менен 100 сомдун чөбү кетсе (15 килограмм), 11 сомдун тегерегиндеги арпа жана буурчактын аралашмасынан турган жем (жарым килограммдан арпа менен буурчак) керектелет. Ошондо 3 жаштагы бир буканы август айында 40 миң сомго алып, 4 ай байласа: 840 килограмм жем – 9240 сом, 1800 килограмм чөп – 9000 сом сарпталат.
Ошондо жалпы чыгым – 58 240 сом.
Байланган малды 4 айдан кийин 65-70 миң сомго сатсаңыз ортодон 6760-11760 сом пайда түшөт.
Бул эсептөө базардын болжолдуу баалары менен эсептелди. Базардагы бааларды алдын ала айтуу кыйын. Кээде мындан да көп пайда тапкан учур болсо, кээде өзүн актабай калган учурлар да болот.

БУКА ЖӨНҮНДӨ КЫЗЫКТУУ МААЛЫМАТТАР

  • Жалпысынан уй 15-20 жыл гана жашайт.
  • Буканы бадага кошкондо 50-70 уй кууттан чыгат. Ал эми бир буканын уругу менен колдон уруктандырганда 1000-3000, кээде 5000ге чейин тубар уй кууттан чыгат.
  • Уй сөөктөрү физиологиялык жактан 5 жашка чейин өсүп жетилет.
  • 1,5-2 жаштагы бордолуп союлган буканын эти жегиликтүү, калориялуу жана сиңимдүү болот.
Герефорд букасы дүйнөдө эт багытындагы эң чоң бука болуп эсептелет. Анын салмагы 1350 килограммга чейин жетет.

Жылына 18ге чейин бука байлаган Тилек быйыл шартка байланыштуу 8 бука бордоп жаткан экен.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(24)
16.12.2013. 11:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
01-09-2013
Соӊку аракети:
25-09-2018 00:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас Кара-Буура
+2
жакшы жанылыктар экен рахмат супер инфо
16.12.2013. 13:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
376
Катталган:
25-05-2011
Соӊку аракети:
21-01-2018 20:21
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
+2
жакшы жакшы
16.12.2013. 14:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
225
Катталган:
21-07-2011
Соӊку аракети:
23-09-2018 18:12
Жынысы:
Белгисиз
+8
Москвада жүргөнчө Кыргызстаныма барып эле ушинтип иштесемби деп ойлоп калдым. Жайлоого малды алып чыгып алып, уй саап, айран ичип дегендей... Эххх Кыргызстаным...
16.12.2013. 15:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
77
Катталган:
05-10-2013
Соӊку аракети:
10-08-2017 01:04
Жынысы:
Белгисиз
+2
Jakshy maalymattar eken... Rahmat!!! Emi munu pechattap Askar jezdeme alyp baryp berishim kerek eken...)))
16.12.2013. 20:21 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
28-11-2013
Соӊку аракети:
29-09-2014 16:49
Жынысы:
Белгисиз
+1
жакшы жанылык экен
16.12.2013. 20:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
15-11-2009
Соӊку аракети:
19-05-2018 15:19
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кой, жылкы багуу боюнча да кенешинерди кутобуз
16.12.2013. 20:57 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
30-01-2012
Соӊку аракети:
31-08-2016 22:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
+8
Абдан маанилуу материал экен.Саясаттан алыс болуп,баарынарды эмгектенууго чакырам,анткени саясатчылар бизге бир тыйын жардам беришпейт.Койдун,эчкинин жакшы породалары жонундо жазгылачы.Мен августта Бишкектен 5 Заанен эчкилерин Алайга алып келгенмин,сут саап алуу максатында.Дыйканчылык жаатында жазыныздар,картошканын жакшы сортун кайдан алсак болот?Жаздын камын кышта королу туугандар.
16.12.2013. 20:59 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
02-12-2013
Соӊку аракети:
23-07-2014 12:16
Жынысы:
Белгисиз
+1
жакшы пайда тапса болот караш керек
17.12.2013. 00:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
27-11-2013
Соӊку аракети:
23-04-2016 05:42
Жынысы:
Белгисиз
+4
москвада кочо шыпырып иштегенден коро кыргызстанда ушундай иш кылсак кандай жакшы болмок ээн эркин дегендей
17.12.2013. 10:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
141
Катталган:
12-01-2009
Соӊку аракети:
31-01-2018 00:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Ошенткиле, достор, бирөөнүн жеринде кор болбой, өз жериңерде мал багып, жер иштетип, ак эмгек кылсаңар, баары жакшы болмок.
17.12.2013. 13:30 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
20-11-2011
Соӊку аракети:
26-04-2014 01:48
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ЖалалАбад -Бишкек арасы......
0
Ушул бука менен кочкорду озбектер баксын койсун да, алар 5 сотых жерде жашап ошол жерде кармап багып кантип бат семиртет тан каласын, сырын эч ким менен да болушпойт,биздин кыргызбайлар 200-500 койду шагыратып айдап алышат да "мен баймын"-деп коюп журо беришет, а тапкан кирешеси ошол эле 5 бука баккан озбектер менен барабар...
17.12.2013. 15:41 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
02-06-2012
Соӊку аракети:
11-04-2015 03:47
Жынысы:
Белгисиз
+1
Ооба аябай жакшы бодо мал байлап сатсанар, тай кезинде алып коюп, бышты же асыйында сатсанар аябай чон киреше болот!
17.12.2013. 17:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
07-08-2018 22:55
Жынысы:
Белгисиз
0
аракет кылсан берекет болот,мал багуу кыйын чыдап айда тапсан болот
17.12.2013. 17:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
07-08-2018 22:55
Жынысы:
Белгисиз
+2
аракет кылсан берекет болот,мал багуу кыйын чыдап айда тапсан болот
19.12.2013. 10:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
16-10-2011
Соӊку аракети:
26-11-2017 03:19
Жынысы:
Белгисиз
+1
jakshy maalymat eken
19.12.2013. 15:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
154
Катталган:
15-04-2013
Соӊку аракети:
24-09-2018 11:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалал-Абад
0
апетитин ачыш учун кандай даары же витамин беришет болду экен!
19.12.2013. 19:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
29-04-2013
Соӊку аракети:
04-07-2018 07:36
Жынысы:
Белгисиз
+1
Биз да жазда, кунан чыкма бука алып жайлоого айдап ийчик, куздо келгенде уч торт ай багып сатчык. Мисалы 30 минге жазда бука алсак, кышында 60 минден сатабыз орто эсеп м.н.
20.12.2013. 03:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
12-10-2013
Соӊку аракети:
19-11-2014 12:37
Жынысы:
Белгисиз
+1
Мал тапкандыкы эмес баккандыкы деген экен кыргыз. Элестеткиле 4 айда 7000ден 11000ге чейин гана киреше тушуп жатат ал эми озунордун эмгегинер болгону 100 доллардын гана тегереги болуп жатпайбы.
20.12.2013. 12:12 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
03-12-2013
Соӊку аракети:
14-11-2014 15:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Алыыыыыыыс жакта...
+1
Жакшы маалымат экен, биз дагы 22 бука байладык эле
21.12.2013. 01:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
31-05-2017 04:17
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Aзамат !!!! Бекер жатканча мал багып уй-булоонду баккандан отоор жакшы жумуш жок
24.12.2013. 15:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
30-05-2012
Соӊку аракети:
10-07-2017 10:03
Жынысы:
Белгисиз
0
жакшы маалымат! менин планымда бар, жакында ишке ашырам, ин ша аллах! жазга чейин иштеп турайын. Мал мн бизнез кылган аябай жагат, бар кучумду аябаймго:)
24.12.2013. 16:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
30-05-2012
Соӊку аракети:
10-07-2017 10:03
Жынысы:
Белгисиз
0
пайдалуу маалымат! менин планымда бар иш эле бул, жазга чейин иштеп турайын, ин ша аллах! мал мн бизнез кылганды эмнегедир жакшы кором, бар кучумду аябаймго:) 2014 кышта итогун айтамын анан:-)
18.01.2014. 11:51 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
03-06-2013
Соӊку аракети:
19-07-2015 17:46
Жынысы:
Белгисиз
0
men bul joldu jaktyrdym buka bakkandarqa al jol.
29.12.2015. 22:32 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
10-11-2012
Соӊку аракети:
10-06-2018 22:29
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан.
0
Торт Ай багып 11мин тапсан пайда жок деп есептеп коё бер тажик озбектер 40кундо даяр кылат буканы етке.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: